Can thiệp sinh thiết cắt bỏ u vú có hỗ trợ hút chân không dưới hướng dẫn siêu âm là kỹ thuật hiệu quả với các tổn thương vú lành tính có kích thước không vượt quá 3cm. Để cung cấp thông tin cụ thể, BSCKII. Lưu Hồng Nhung, Trưởng nhóm X.quang vú, Trung tâm Điện quang sẽ có những chia sẻ chuyên môn về kỹ thuật này.

Can thiệp kỹ thuật cắt bỏ vú có hỗ trợ hút chân không dưới hướng dẫn siêu âm là gì?

Là phương pháp sử dụng kim sinh thiết có đường kính lớn (10-8G) có kèm theo hệ thống hút chân không để lấy toàn bộ tổn thương vú. Việc định vị tổn thương, đường đi của kim đều được quan sát dưới siêu âm.

sinh thiet vu

1. Định vị Kim dưới tổn thương,  2. Hút mô vào trong máng,  3. Cắt khối u,

4. Di chuyển phần mô được cắt ra ngoài bầu đựng,   5. Lặp lại bước 2, 3, 4 cho tới khi hết lấy hết toàn bộ tổn thương

Ưu điểm, nhược điểm của kỹ thuật so với các phương pháp khác?

-      Ưu điểm:

  • Là phương pháp xâm nhập tối thiểu cho phép chỉ một lần chọc kim có thể lấy được toàn bộ tổn thương
  • Ưu việt hơn so với phương pháp mổ mở: tránh được sẹo xấu, không làm biến đổi nhiều cấu trúc tuyến vú.
  • Giảm tối đa tổn thương nhu mô lành lân cận, giúp bệnh nhân phục hồi nhanh chóng. 

-      Nhược điểm: đòi hỏi trang thiết bị máy móc, kinh nghiệm người làm, chi phí cao hơn so với sinh thiết mở.

Kỹ thuật được chỉ định cho những bệnh nhân nào?

- Áp dụng với các tổn thương vú lành tính có kích thước không vượt quá 3cm. Những trường hợp khối u to hơn có thể cân nhắc tiến hành thủ thuật (có thể phải làm 2 thì)

- Tổn thương vú nhiều khả năng lành tính (phân loại BIRADS 3) nhưng khó khăn trong việc theo dõi (chuẩn bị có thai, khó khăn trong việc theo dõi định kỳ) hoặc có triệu chứng tiến triển như tăng kích thước hoặc đau…)

- Các tổn thương nội ống tuyến, tổn thương trong lòng nang tăng kích thước.

Bệnh nhân nào chống chỉ định kỹ thuật sinh thiết vú hỗ trợ hút chân không?

- Người bệnh có bệnh nặng toàn thân: suy tim, suy thận, suy hô hấp

- Người bệnh có rối loạn đông máu

- Người bệnh dị ứng với thuốc gây tê

- Người bệnh có viêm nhiễm nông tại chỗ

- Người bệnh quá lo lắng và không hợp tác

Các dụng cụ nào được sử dụng trong kỹ thuật?

1. Phương tiện

-    Máy siêu âm với đầu dò phẳng có tần số cao (từ 10MHz trở lên)

-    Giấy in, máy in ảnh, hệ thống lưu trữ hình ảnh

      2.Thuốc

-    Thuốc gây tê tại chỗ

-    Adrenalin

-    Dung dịch sát khuẩn da, niêm mạc

      3. Vật tư y tế thông thường

-    Bơm tiêm 5ml; 10ml

-    Nước cất hoặc nước muối sinh lý

-    Găng tay, áo, mũ, khẩu trang phẫu thuật

-    Bộ dụng cụ can thiệp vô trùng: dao, kẹp, bát kim loại, khay quả đậu, khay đựng dụng cụ

-    Bông, gạc, băng dính phẫu thuật.

-    Túi nylon vô trùng bọc đầu dò siêu âm

-    Hộp thuốc và dụng cụ cấp cứu tai biến thuốc gây tê.

      4. Vật tư y tế đặc biệt

-    Máy sinh thiết hút chân không

-    Kim sinh thiết chuyên dụng dùng cho hút chân không.

Kỹ thuật này đạt hiệu quả bao nhiêu %? Bệnh nhân có bị tái phát trở lại không?

-      Kĩ thuật được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm nên đảm bảo 100% cắt vào đúng tổn thương, cắt tới khi hết toàn bộ toàn bộ tổn thương

-      Một số trường hợp có thế không lấy hết được tổn thương trong 1 thì: u to quá, bệnh nhân không nằm lâu được, bệnh nhân cảm thấy khó chịu. Với trường hợp này, bệnh nhân sẽ được hẹn làm tiếp lần hai (cách lần 1 khoảng 1 – 2 tháng)

-      Các trường hợp tái phát ở vị trí sẹo mổ thì không có, chỉ là sẹo xơ sau khi hút to hay nhỏ (kích thước < 1cm) tuỳ thuộc vào cơ địa BN.

-      BN có thế xuất hiện các u xơ khác ở trong vú, ở vị trí khác, cũng tuỳ thuộc vào bệnh lý tuyến vú. Thông thường trước khi hút bỏ u xơ, BN sẽ được siêu âm rất kĩ cả 2 vú, và được bác sỹ làm can thiệp giải thích rất rõ về các yếu tố nguy cơ này.

 

 sinh thiet vu 2

sinh thiet vu 3

Ảnh phía trên là kim sử dụng hút chân không, chọc 1 lỗ rất nhỏ trên da để đưa kim tới tổn thương

Ảnh dưới bên phải: tổn thương khi chưa được hút (mũi tên chỉ vào tổn thương). Ảnh bên trái: sau khi hút bỏ tổn thương hoàn toàn (mũi tên chỉ vào kim hút chân không)

Một số vấn đề hay gặp khi can thiệp sinh thiết vú có hỗ trợ hút chân không dưới siêu âm?

- Chảy máu: trường hợp chảy máu nhiều phải băng ép cố định ít nhất 15 phút, nếu chảy máu nhiều phải phẫu thuật cầm máu.

- Nhiễm trùng: người bệnh sưng đau nhiều, sốt cao: cho người bệnh uống kháng sinh, chống viêm, hướng dẫn người bệnh giữ vệ sinh.

- Tràn khí khoang màng phổi: trường hợp sinh thiết xuyên vào thành ngực: người bệnh có thể biểu hiện khó thở, đau ngực: cần chụp Xquang phổi và chuyển cấp cứu xử trí: thở oxy, hút khí khoang màng phổi nếu tràn khí nhiều.

- Phản xạ thần kinh phế vị: người bệnh khó thở, lo lắng, biểu hiện trào ngược, buồn nôn: dừng thủ thuật, giải thích cẩn thận cho người bệnh, ủ ấm, cho người bệnh uống thuốc chống nôn nếu cần thiết

- Dị ứng thuốc gây tê: người bệnh có biểu hiện dị ứng, mẩn ngứa, khó thở, tim đập nhanh: xử trí các thuốc chống dị ứng, nếu trụy tim mạch dùng Adrenalin và chuyển sang cấp cứu điều trị tích cực.

Bệnh nhân cần chuẩn bị gì trước điều trị ?

- Người bệnh được giải thích kỹ về lợi ích và quá trình sinh thiết để phổi hợp với thầy thuốc, giải thích các biến chứng có thể xảy ra trong và sau quá trình sinh thiết.

- Được đặt đường truyền tĩnh mạch.

- Làm hồ sơ bệnh án điều trị nội trú hoặc điều trị ban ngày

- Xét nghiệm đông máu và các bệnh truyền nhiễm

 - Có kết quả chọc tế bào hoặc sinh thiết trước đó có kết quả lành tính, hoặc tổn thương ổn định qua thời gian theo dõi tối thiểu 2 năm.

- Có phiếu chỉ định thực hiện thủ thuật đã được thông qua

- Phim ảnh chụp X quang vú, siêu âm vú, CHT (nếu có).

Phương pháp này diễn ra bao lâu? Có được chi trả BHYT không?

- Phương pháp thường được làm trong 1h (bao gồm gây tê BN, định vị tổn thương, lấy mẫu bệnh phẩm, băng ép, viết biên bản can thiệp

- Hiện tại BHYT chưa chi trả cho phương pháp điều trị này

Nếu muốn được áp dụng kỹ thuật này tại Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân cần đăng ký với ai, thủ tục này thế nào?

- Trường hợp BN đã có đủ các XN: siêu âm, XQ tuyến vú, có chẩn đoán là u xơ tuyến vú. BN cần mang tất cả các kết quả đã có tớ phòng Can thiệp tuyến vú – Trung tâm Điện quang, BV Bạch Mai. Số hotline (trong giờ hành chính) 091.705.8822. Tại đây, BN sẽ được các bác sỹ thuộc nhóm vú tư vấn và hướng dẫn làm thủ tục để thực hiện kĩ thuật.

- Trường hợp BN chưa có bất cứ một xét nghiệm nào: BN sẽ đến BV Bạch Mai để đăng kí khám (BN có thể khám tại các chuyên khoa sản, chuyên khoa u bướu, khoa khám bệnh theo yêu cầu). BN sẽ được khám, chụp XQ và siêu âm tuyến vú. Khi có kết luận BN cần phải thực hiện kĩ thuật này, BN sẽ đến phòng Can thiệp tuyến vú - Trung tâm Điện quang BV Bạch Mai. Số hotline (trong giờ hành chính) 091.705.8822 để được hẹn ngày giờ cụ thể.

Đỗ Hằng