Lần đầu tiên trong lịch sử y học, Trung tâm Điện quang, Bệnh viện Bạch Mai thực hiện can thiệp nút tắc động mạch tuyến tiền liệt trong nhu mô bằng hạt thông thường kết hợp sử dụng keo sinh học để điều trị khối u xơ tiền liệt tuyến có trọng lượng “khủng”, lên tới 130 gam.

Khối u xơ tiền liệt tuyến “khủng” trên bệnh nhân nhiều bệnh nền

Sáng đó, ông Nguyễn Văn T lại rơi vào thảm cảnh không đi tiểu được, bàng quang căng cứng. Mặc dù đã sử dụng đủ các phương pháp như trườm nước ấm, xoa bụng, dùng thuốc nhưng ông T vẫn không thể đi tiểu. Gia đình vội vã đưa ông T đến bệnh viện gần nhà. Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân bị phì đại tuyến tiền liệt nhiều năm, nhiều lần nhập viện vì bí tiểu cấp, đã điều trị nội khoa nhưng không đỡ. Các bác sĩ dự kiến phẫu thuật nhưng với thể tích khối u xơ tiền liệt tuyến lên đến 130gam trên nền người bệnh có tiền sử tăng huyết áp, tiểu đường và cao tuổi thì phẫu thuật có thể sẽ nguy hiểm đến tính mạng. Nhằm đảm bảo an toàn tối ưu cho người bệnh, các bác sĩ đã hội chẩn với Trung tâm Điện quang, Bệnh viện Bạch Mai. Giải pháp hiệu quả nhất trong bệnh cảnh này chỉ có thể là nút mạch. Bệnh nhân được đặt ống thông tiểu rồi chuyển tuyến đến Bệnh viện Bạch Mai.

BSCKII. Phan Hoàng Giang, Trung tâm Điện quang, Bệnh viện Bạch Mai - người trực tiếp thực hiện ca can thiệp cho bệnh nhân T chia sẻ: Thực sự quá trình điều trị cho bệnh nhân là cả một câu chuyện. Ngoài quá trình điều trị ở bệnh viện tuyến trước, bệnh nhân đến với Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng viêm đường tiết niệu. Để điều trị hết viêm, không dẫn đến hệ lụy áp xe tiền liệt tuyến thì phác đồ cần sử dụng kháng sinh trong 15 ngày. Tuy nhiên chỉ số PSA (đánh giá khả năng ung thư) của bệnh nhân lại hơi cao. Vì vậy, để điều trị nút mạch cho bệnh nhân, chúng tôi cần phải sinh thiết để loại trừ ung thư...

Cân não “mở lối” điều trị mới chưa từng có trong y văn thế giới

Với vị thế là một đơn vị hàng đầu Việt Nam, Trung tâm Điện quang Can thiệp Bạch Mai đã thực hiện hơn 1.000 ca phì đại tuyến tiền liệt bằng phương pháp nút động mạch - những trường hợp từ tuyến dưới không thực hiện được, cũng như các trường hợp khó nhất, bệnh nhân cao tuổi nhất hay những trường hợp phẫu thuật, nội khoa thất bại đều được can thiệp thành công. Tuy nhiên, với trường hợp bệnh nhân Nguyễn Văn T là một thách thức vô cùng lớn đối với các can thiệp viên. Bệnh nhân nhiều tuổi, tiền sử cao huyết áp nhiều năm nên mạch máu giãn ngoằn ngoèo, kết hợp với bệnh tiểu đường nên rất nhiều xơ vữa vôi hóa gây hẹp tắc mạch máu. Bằng con mắt của can thiệp viên có nhiều kinh nghiệm, bác sĩ Phan Hoàng Giang chia sẻ: Gốc xuất phát của động mạch tuyến tiền liệt, động mạch bàng quang trên, động mạch bàng quang dưới và động mạch chậu tạo thành ngã tư rất khó chọn lọc vào nhánh nuôi tuyến tiền liệt. Ngoài ra ngay vị trí xuất phát, động mạch tuyến tiền liệt xoắn đúng 1,5 vòng nhỏ (do bệnh nhân cao huyết áp). Để có thể tiến hành ca can thiệp cho người bệnh, ngoài kiến thức chuyên môn sâu, kỹ năng lành nghề, các can thiệp viên phải vận dụng toàn bộ trí lực để tối ưu nhất hiệu quả của ca can thiệp.

Mô tả lại tiến trình can thiệp, BS Giang vẫn còn cảm thấy hạnh phúc bởi kíp kỹ thuật đã tạo nên một kỳ tích trong lịch sử y học Việt Nam và cũng chưa từng có trong y văn thế giới. “Khi thực hiện nút mạch cho bệnh nhân, sau khi hoàn thành 1 bên hoàn toàn tốt, chúng tôi thực hiện bên còn lại thì gặp khó khăn do 3 gốc động mạch tuyến tiền liệt, động mạch bàng quang dưới, động mạch bàng quang trên được tách ra cùng vị trí của động mạch chậu trong tạo thành ngã tư rất khó chọn lọc vào động mạch tuyến tiền liệt. Sau những phút nỗ lực cực điểm để tiếp cận được nhánh này thì chúng tôi lại còn ngỡ ngàng hơn, khi động mạch tuyến tiền liệt rất bé, ngắn, lại còn xoắn đúng 1,5 vòng. Với sự thành thạo kỹ thuật của kíp can thiệp, cùng với việc sử dụng khéo léo các vi ống thông và vi dây dẫn siêu nhỏ cỡ dưới 0.010”, kíp can thiệp đã thành công để có thể đi qua được “vòng xoắn” đó và tiếp cận siêu chọn lọc động mạch tuyến tiền liệt.

Thời khắc thành công, cả kíp chúng tôi cùng òa lên vui mừng vì đã cứu được bệnh nhân khỏi tình trạng bệnh bí tiểu cấp. Bên cạnh đó, ngay từ khi bắt đầu, chúng tôi đã quyết tâm phải điều trị thật triệt để, giúp cho bệnh nhân đạt hiệu quả cao nhất, không để tái phát. Vì vậy ngoài cách nút tắc động mạch tuyến tiền liệt trong nhu mô bằng hạt thông thường, chúng tôi còn sử dụng keo sinh học để gây tắc hoàn toàn gốc động mạch tuyến tiền liệt hai bên để tránh tái thông nhánh nuôi. Đây là vật liệt khá rẻ nhưng sẵn có, mà hiệu quả điều trị rất cao. Tuy nhiên, khi sử dụng cần bác sĩ rất thành thạo, có kỹ thuật thật tốt để kiểm soát không bị biến chứng cho bệnh nhân, đặc biệt là biến chứng trào ngược gây nhồi máu hoại tử tạng lành như bàng quang và trực tràng. Đây là lần đầu tiên chúng tôi sử dụng kỹ thuật gây tắc “kép” như thế này. Trên y văn thế giới, chúng tôi cũng chưa thấy ghi nhận cách kết hợp độc đáo như vậy.

130g1 130g2 130g3 130g4
Chụp động mạch chậu trong cho thấy động mạch tuyến tiền liệt tách ra từ vị trí khó Hình ảnh cho thấy động mạch tuyến tiền liệt tách ngay gần động mạch bàng quang trên, dưới đồng thời xoắn 1,5 vòng Động mạch tuyến tiền liệt sau khi qua được vị trí khó khăn Chụp mạch kiểm tra lại sau gây tắc hoàn toàn bằng hạt và tắc gốc bằng keo histoacryl

Kỳ tích của nhóm can thiệp Trung tâm Điện quang, Bệnh viện Bạch Mai đã dệt thêm những đường sợi diệu kỳ trên tấm thảm bản đồ y học thế giới, đưa Việt Nam lên một vị thế mới. Trong trận chiến với “kẻ thù” hữu hình, phức tạp và hiểm hóc, các chiến sĩ “áo chì” Bạch Mai không chỉ cần sự chuyên sâu về chuyên môn, thường xuyên đào luyện về kiến thức, kỹ năng mà còn cần một trí lực xử lý tình huống nhạy bén, kỹ năng làm việc - thảo luận nhóm tích cực. Từ đó khiến “kẻ thù” đầu hàng, mọi bệnh tật đều lui bước, trả lại cuộc sống bình an cho người bệnh.

Chia sẻ cảm xúc của mình về kỳ tích mà kíp can thiệp đã làm nên, ông Nguyễn Văn T tâm sự: Suốt quá trình các bác sĩ can thiệp, tôi hoàn toàn tỉnh táo và nghe được cuộc thảo luận của các bác sĩ. Tôi không hiểu nhiều về chuyên môn nhưng tôi biết các bác sĩ đang đấu trí để đưa ra những giải pháp thần kỳ nhất. Tôi đã được trở về nhà an lành. Sức khỏe của tôi hiện rất tốt, không còn tình trạng bí tiểu khốn khổ như trước đây. Từ đáy lòng, tôi xin bày tỏ tình cảm biết ơn chân thành, tin tưởng vào trình độ y thuật cao mang tầm cỡ quốc tế của tập thể y, bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai. Đặc biệt, bác sĩ Phan Hoàng Giang và kíp trực tiếp thực hiện nút mạch đã quyết tâm vượt mọi khó khăn và ứng dụng kỹ thuật khoa học hiện đại nhất của ngành y học thế giới để điều trị cho tôi. Hiện nay, tôi đã ra viện, về với gia đình nhưng vẫn được bác sĩ Giang ân cần thăm hỏi, động viên, hướng dẫn, kiểm tra bệnh tình. Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn bác sĩ Giang và tập thể y bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai. Các bác sĩ thật xứng đáng với lời dạy của Bác Hồ: Lương Y như từ mẫu.

Đỗ Hằng