500 ca phẫu thuật - 500 cơ hội ngăn một biến cố đột quỵ

Tại Hội thảo “Phẫu thuật hẹp động mạch cảnh trên bệnh nhân tỉnh: Cập nhật kỹ thuật và kinh nghiệm lâm sàng”, vùa diễn ra, Bệnh viện Bạch Mai đã công bố dấu mốc 500 ca phẫu thuật điều trị hẹp động mạch cảnh được thực hiện tại bệnh viện.

Hội thảo quy thụ sự tham gia của nhiều chuyên gia hàng đầu cả nước trong lĩnh vực đột quỵ, thần kinh, tim mạch, gây mê, phẫu thuật lồng ngực. Đây không chỉ là dịp để cập nhật kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm, mà còn là diễn đàn để các chuyên gia cùng trao đổi thẳng thắn về những vấn đề thực tiễn, những khó khăn, những bài học và những hướng phát triển mới trong điều trị bệnh lý động mạch cảnh. 

Theo TS. Ngô Gia Khánh - Trưởng khoa Phẫu thuật Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Bạch Mai, đây là dịp ông và các đồng nghiệp, nhìn lại một hành trình nghề nghiệp với rất nhiều áp lực và trách nhiệm, một cột mốc trong sự phát triển của Khoa nhưng đầy ý nghĩa - dấu mốc 500 ca phẫu thuật động mạch cảnh.

Phẫu thuật hẹp động mạch cảnh là một kỹ thuật đặc biệt bởi động mạch cảnh có nhiệm vụ đưa máu lên não. Trong quá trình bóc bỏ mảng xơ vữa, tái lập dòng chảy, việc bảo đảm tưới máu não và phát hiện sớm những thay đổi thần kinh có ý nghĩa quyết định đối với sự an toàn của người bệnh. Không một ca phẫu thuật động mạch cảnh nào là thành quả của riêng phẫu thuật viên. Hành trình của người bệnh thường bắt đầu từ Cấp cứu, Trung tâm Đột quỵ, Chẩn đoán hình ảnh, Tim mạch, Thần kinh, sau đó mới đến Phẫu thuật, Gây mê hồi sức và tiếp tục bằng quá trình theo dõi sau mổ.

TS. Ngô Gia Khánh ví phẫu thuật động mạch cảnh như một “môn thể thao đồng đội”: phẫu thuật viên có thể là tiền đạo nhưng không thể “ghi bàn” nếu thiếu Thần kinh và Đột quỵ kiến tạo; không thể an toàn nếu thiếu Gây mê hồi sức bảo vệ “sân nhà”; và khi biến cố xảy ra, cần Trung tâm Điện quang cùng các chuyên khoa trở thành những “chốt chặn” quan trọng. Đó cũng là lợi thế của Bệnh viện Bạch Mai - nơi hệ thống cấp cứu, hồi sức, đột quỵ và các chuyên khoa sâu đã được xây dựng, phát triển trong nhiều năm.

“500 ca là 500 lần hồi hộp, 500 lần chuẩn bị thật kỹ, 500 lần phối hợp và cũng là 500 lần thở phào nhẹ nhõm khi nhìn thấy người bệnh tỉnh lại sau mỗi cuộc phẫu thuật. Chúng tôi hy vọng sẽ làm ca 501, 502 và đến những ca hàng nghìn tốt hơn cả ca thứ 500. Cảm ơn các đồng nghiệp đã cùng hội chẩn, xử trí những trường hợp khó; các bác sĩ gây mê, điều dưỡng, kỹ thuật viên phía sau mỗi cuộc mổ và đặc biệt là những người bệnh đã trao niềm tin cho các thầy thuốc.”, TS. Ngô Gia Khánh nói.

Từ dấu mốc 500 ca đến một chương trình mạch máu toàn diện

Từ năm 2018, phẫu thuật động mạch cảnh bắt đầu được thực hiện tại Bệnh viện Bạch Mai và tăng dần qua từng năm, hiện đạt khoảng 120 ca/năm. Cùng với số lượng, kỹ thuật cũng từng bước thay đổi, từ gây mê toàn thân sang gây tê đám rối cổ để phẫu thuật khi người bệnh tỉnh; từ sử dụng shunt thường quy đến shunt chọn lọc và hoàn thiện kỹ thuật bóc nội mạc động mạch cảnh.

Tham dự Hội thảo, PGS.TS Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai đánh giá dấu mốc 500 ca có ý nghĩa vượt ra ngoài con số về chuyên môn.

“Đằng sau 500 ca phẫu thuật là 500 người bệnh, 500 gia đình và hàng trăm cơ hội để chúng ta ngăn ngừa một biến cố rất nặng nề - đột quỵ não”, PGS.TS Đào Xuân Cơ nhấn mạnh.

Theo Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, hẹp, tắc động mạch cảnh ngoài sọ là một nguyên nhân quan trọng của thiếu máu não và đột quỵ thiếu máu não. Điều đáng nói là nếu được phát hiện và điều trị đúng thời điểm, nguy cơ xảy ra biến cố có thể được chủ động giảm đáng kể.

Một trong những điểm đáng chú ý trong quá trình phát triển kỹ thuật tại Bạch Mai là phẫu thuật động mạch cảnh trên người bệnh tỉnh dưới gây tê vùng. Khi người bệnh tỉnh trong cuộc mổ, thầy thuốc có thể trực tiếp theo dõi ý thức, ngôn ngữ, vận động và phát hiện những thay đổi thần kinh ngay trong thời gian kẹp động mạch cảnh.

Theo PGS.TS Đào Xuân Cơ, khi đó, “não của người bệnh trở thành một ‘monitor’ sống”, giúp ê-kíp nhận biết sớm tình trạng giảm tưới máu não để có những điều chỉnh kịp thời. Mục tiêu của cuộc phẫu thuật vì thế không đơn thuần là lấy bỏ mảng xơ vữa, mở lại một động mạch bị hẹp mà phải “bảo vệ bộ não của người bệnh trong từng phút của cuộc mổ”.

Tuy nhiên, 500 ca mới chỉ là một dấu mốc trên hành trình phía trước. Từ kết quả này, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai định hướng trong 3 năm tới xây dựng một chương trình điều trị bệnh lý mạch máu toàn diện, đa chuyên khoa, không chỉ giới hạn ở động mạch cảnh mà từng bước làm chủ các bệnh lý động mạch chủ, động mạch ngoại biên, tĩnh mạch và những tổn thương mạch máu phức tạp; phát triển đồng thời phẫu thuật mở, can thiệp nội mạch, hybrid và điều trị nội khoa.

Cùng với đó là xây dựng hệ thống dữ liệu để theo dõi kết quả điều trị, đưa nghiên cứu khoa học trở thành một phần của thực hành lâm sàng; đào tạo đội ngũ kế cận và phát triển Bạch Mai thành trung tâm đào tạo, chuyển giao kỹ thuật mạch máu cho mạng lưới y tế.

“Một trung tâm mạnh không phải là nơi giữ tất cả người bệnh cho mình. Một trung tâm mạnh là nơi làm cho cả hệ thống cùng mạnh lên”, PGS.TS Đào Xuân Cơ nhấn mạnh.

PGS.TS Đào Xuân Cơ tin tưởng với nền tảng chuyên môn hiện có, đội ngũ thầy thuốc giàu kinh nghiệm và sự phối hợp đồng bộ giữa các chuyên khoa, Bệnh viện Bạch Mai sẽ tiếp tục là một trong những trung tâm hàng đầu về cấp cứu, điều trị đột quỵ và tiên phong phát triển các kỹ thuật điều trị bệnh lý động mạch cảnh an toàn, hiện đại, hiệu quả.