Xét nghiệm - nền tảng của y học chính xác

Phiên khoa học do PGS.TS. Nguyễn Tuấn Tùng - Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, Quyền Viện trưởng Viện Xét nghiệm Y học chủ trì với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước.

Phát biểu định hướng, PGS.TS. Nguyễn Tuấn Tùng nhấn mạnh, trong y học hiện đại, kết quả xét nghiệm không chỉ phục vụ chẩn đoán mà còn có vai trò quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị, theo dõi đáp ứng và tiên lượng bệnh.

Việc Viện Xét nghiệm Y học, Bệnh viện Bạch Mai đạt chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế ISO 15189 là dấu mốc quan trọng trong chuẩn hóa hệ thống quản lý chất lượng, nâng cao năng lực chuyên môn và phát triển các kỹ thuật xét nghiệm chuyên sâu về hóa sinh, vi sinh, giải phẫu bệnh, sinh học phân tử và di truyền y học.

Định hướng phát triển của chuyên ngành là chuyển từ cung cấp các chỉ số xét nghiệm đơn lẻ sang khai thác thông tin sinh học toàn diện, hỗ trợ bác sĩ phân tầng nguy cơ, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với đặc điểm từng người bệnh.

Ứng dụng sinh học phân tử trong giám sát vi sinh và kháng kháng sinh

Một trong những nội dung đáng chú ý là nghiên cứu của TS.BS. Trương Thái Phương - Phó Viện trưởng Viện Xét nghiệm Y học, Trưởng khoa Vi sinh, Bệnh viện Bạch Mai về “Đặc điểm dịch tễ học vi sinh, kiểu hình kháng thuốc và gen đề kháng của Escherichia coli kháng carbapenem tại Bệnh viện Bạch Mai giai đoạn 2023-2025”.

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu về đặc điểm dịch tễ, kiểu hình kháng thuốc và sự hiện diện của các gen mã hóa carbapenemase ở chủng vi khuẩn E. coli kháng carbapenem. Việc kết hợp phân tích kiểu hình với kỹ thuật sinh học phân tử giúp làm rõ cơ chế kháng thuốc, hỗ trợ giám sát vi sinh và sử dụng kháng sinh hợp lý.

Cũng trong lĩnh vực này, TS.BS. Hoàng Thị Bích Ngọc - Trưởng khoa Vi sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương trình bày báo cáo “Tiếp cận xét nghiệm vi sinh trong chẩn đoán tiêu chảy ở trẻ em”. Báo cáo tập trung vào kỹ thuật khuếch đại axit nucleic (NAAT), đặc biệt là hệ thống Multiplex real-time PCR, cho phép phát hiện đồng thời nhiều căn nguyên vi khuẩn, virus và ký sinh trùng. Kỹ thuật này giúp rút ngắn thời gian xác định tác nhân gây bệnh, hỗ trợ bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Dấu ấn sinh học và giải phẫu bệnh phân tử trong chẩn đoán ung thư

Các báo cáo về hóa sinh, sinh học phân tử và giải phẫu bệnh tập trung vào những hướng nghiên cứu có ý nghĩa trong phát hiện, phân loại và đánh giá đặc điểm sinh học của bệnh ung thư.

TS.BS. Đào Huyền Quyên - Phó Viện trưởng Viện Xét nghiệm Y học, Trưởng khoa Hóa sinh, Bệnh viện Bạch Mai giới thiệu nghiên cứu “Khảo sát nồng độ PIVKA-II huyết tương trên bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan có tiền sử viêm gan B”. Nghiên cứu đánh giá giá trị của PIVKA-II trong hỗ trợ phát hiện ung thư biểu mô tế bào gan. Việc kết hợp dấu ấn này với AFP có thể cung cấp thêm thông tin cho bác sĩ khi đánh giá người bệnh, đặc biệt ở nhóm có nguy cơ cao.

Ở hướng nghiên cứu cơ chế bệnh sinh, TS.BS. Nguyễn Thị Thùy (Khoa Hóa sinh, Bệnh viện Bạch Mai) trình bày công trình “CD46 thúc đẩy quá trình di căn ung thư bàng quang thông qua việc kích hoạt MMP9”. Báo cáo làm rõ vai trò của phân tử CD46 trong kích hoạt MMP9 - yếu tố liên quan đến khả năng di chuyển và xâm lấn của tế bào ung thư, gợi mở những hướng nghiên cứu mới về mục tiêu điều trị.

Trong khi đó, BSCKII. Trần Văn Chương - Phụ trách Trung tâm Giải phẫu bệnh - Tế bào học, Bệnh viện Bạch Mai cập nhật những nội dung mới trong phân loại u hệ tiêu hóa theo WHO. Báo cáo nhấn mạnh sự kết hợp giữa hình thái học, hóa mô miễn dịch và đặc điểm di truyền phân tử trong chẩn đoán, góp phần nâng cao độ chính xác và hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Chuẩn hóa chất lượng xét nghiệm và ngân hàng mẫu sinh học

Bên cạnh tiến bộ kỹ thuật, phiên khoa học dành sự quan tâm tới quản trị chất lượng và chuẩn hóa lưu trữ mẫu sinh học.

Dr. Chan Yi Chun, chuyên gia thuộc Đơn vị Chẩn đoán lâm sàng, Bio-Rad Laboratories giới thiệu giải pháp ứng dụng phần mềm Unity Real Time (URT) trong quản lý kiểm soát chất lượng xét nghiệm. Phần mềm hỗ trợ phân tích dữ liệu, phát hiện những biến động bất thường của hệ thống, góp phần nâng cao độ tin cậy của kết quả xét nghiệm.

Một nội dung khác là xây dựng ngân hàng mô và tế bào gốc trong kỷ nguyên y học chính xác. Các chuyên gia thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bệnh viện Bạch Mai trao đổi về yêu cầu chuẩn hóa hoạt động ngân hàng mẫu sinh học theo tiêu chuẩn ISO 20387.

Theo các báo cáo, chất lượng mẫu sinh học là yếu tố nền tảng đối với nghiên cứu và phát triển các liệu pháp y học tiên tiến. Quá trình thu thập, xử lý, bảo quản và quản lý dữ liệu cần được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm đúng người bệnh, đúng loại mẫu, đúng thời điểm và đúng quy trình. Đây là cơ sở quan trọng phục vụ nghiên cứu y học chính xác, y học tái tạo và phát triển các liệu pháp tế bào trong tương lai.

Kết nối xét nghiệm với lâm sàng, hướng tới chăm sóc người bệnh toàn diện

Các báo cáo tại Phiên khoa học số 35 cho thấy chuyên ngành Xét nghiệm đang chuyển từ vai trò cung cấp thông tin cận lâm sàng sang tham gia sâu hơn vào quá trình ra quyết định chuyên môn, theo dõi điều trị và tiên lượng bệnh.

Việc kết hợp kỹ thuật xét nghiệm truyền thống với sinh học phân tử, di truyền học, dấu ấn sinh học và công nghệ phân tích dữ liệu mở ra nhiều cơ hội phát triển y học chính xác, hướng tới lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với đặc điểm từng người bệnh.

Thông qua các trao đổi chuyên môn, phiên khoa học góp phần tăng cường phối hợp giữa bác sĩ xét nghiệm và bác sĩ lâm sàng, thúc đẩy kết nối nghiên cứu với thực tiễn khám, chữa bệnh.

Với định hướng lấy quản trị chất lượng quốc tế làm nền tảng, phát triển công nghệ xét nghiệm chuyên sâu làm động lực và lấy người bệnh làm trung tâm, Bệnh viện Bạch Mai đang từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng thành tựu khoa học vào thực tiễn, hướng tới xây dựng mô hình bệnh viện học thuật hiện đại.