Bữa ăn bán trú và những “bẫy” dị nguyên

Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, những thực phẩm thường gây dị ứng ở trẻ gồm hải sản như tôm, cua, mực; lạc (đậu phộng); trứng, sữa và một số loại hạt.

Nguy cơ không chỉ đến từ việc trẻ trực tiếp ăn thực phẩm gây dị ứng. Trong quá trình chế biến, dị nguyên có thể vô tình lẫn vào món ăn khác hoặc tiếp xúc với dụng cụ, khay đựng thức ăn.

Một số phụ huynh vẫn cho rằng dị ứng chỉ gây nổi mẩn, ngứa và sẽ tự hết. Tuy nhiên, phản ứng dị ứng có thể tiến triển nhanh, từ ngứa, nổi mày đay, sưng môi đến nôn ói, đau bụng, khó thở, tụt huyết áp và phản vệ.

TS.BS Nguyễn Hữu Trường cho biết, khi trẻ vô tình ăn phải thực phẩm gây dị ứng, biểu hiện ban đầu có thể khá kín đáo như ngứa quanh miệng, sưng môi, nổi mẩn hoặc mày đay. Sau đó, trẻ có thể xuất hiện ngứa nhiều, nôn ói, đau bụng, cảm giác nghẹn hoặc khó thở.

“Phản vệ có thể diễn tiến nhanh, vì vậy không nên chờ đến khi trẻ khó thở mới nghĩ đến tình trạng cấp cứu này”, TS.BS Nguyễn Hữu Trường cảnh báo.

Với trẻ có tiền sử dị ứng thực phẩm, giáo viên và nhân viên y tế trường học cần được thông báo rõ về loại thực phẩm gây dị ứng, các biểu hiện thường gặp và phương án xử trí đã được bác sĩ hướng dẫn.

“Hồ sơ dị ứng” - lá chắn cho trẻ khi đến lớp

Trước ngày khai giảng, cha mẹ nên chủ động trao đổi với giáo viên chủ nhiệm và nhân viên y tế trường học nếu trẻ từng bị dị ứng thực phẩm.

Thông tin cần cung cấp gồm: thực phẩm gây dị ứng; mức độ và biểu hiện phản ứng trước đây; các thực phẩm cần tránh; thuốc hoặc phương án xử trí đã được bác sĩ chỉ định; số điện thoại liên hệ khẩn cấp của gia đình.

Với trẻ từng có phản ứng dị ứng nặng, cha mẹ nên đưa trẻ khám tại chuyên khoa Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng để được đánh giá nguy cơ và hướng dẫn kế hoạch xử trí phù hợp.

Nếu trẻ có biểu hiện nghi ngờ dị ứng nhưng chưa xác định được nguyên nhân, phụ huynh không nên tự ý loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm khỏi khẩu phần ăn. Trẻ cần được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định của bác sĩ để xác định dị nguyên.

Trước ngày khai giảng, cha mẹ nên:

Hỏi nhà trường về thực đơn bán trú và cách kiểm soát thực phẩm gây dị ứng.

Thông báo rõ tiền sử dị ứng của trẻ cho giáo viên và nhân viên y tế.

Dạy trẻ không tự ý nhận đồ ăn từ bạn bè và báo ngay cho người lớn khi có biểu hiện bất thường.

Chuẩn bị thuốc và kế hoạch xử trí theo hướng dẫn của bác sĩ đối với trẻ có nguy cơ phản ứng nặng.

Đưa trẻ đi khám chuyên khoa nếu từng có phản ứng nghiêm trọng hoặc chưa xác định được nguyên nhân dị ứng.

Một bữa ăn bán trú an toàn cần sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, nhân viên y tế và chính trẻ. Chủ động chuẩn bị trước năm học mới sẽ giúp giảm nguy cơ sự cố và bảo vệ trẻ tốt hơn.