Bệnh nhân nam, 43 tuổi (Thái Nguyên) vừa được các bác sĩ Bạch Mai cứu chữa thành công là một hành trình như thế. Một hành trình bền bỉ của các y bác sĩ chuyên khoa Mắt và Truyền nhiễm (phòng Viêm gan vi rút), giành lại cuộc đời và ánh sáng cho đôi mắt người bệnh tưởng chừng sẽ mù loà mãi mãi.

Các bác sĩ Khoa Mắt và phòng Viêm gan Vi rút hội chẩn trước khi bệnh nhân xuất viện

Khi ánh sáng tắt dần trước mắt

Bệnh nhân nhập viện do đau đầu và được chẩn đoán viêm màng não mủ nặng với các chỉ số rất điển hình khi chọc dịch não tuỷ, cấy vi khuẩn, xét nghiệm. Sau 2 ngày nhập viện, mắt phải bệnh nhân xuất hiện sưng đỏ, chảy dịch và đau nhức không mở được.

Vì bệnh nặng, tổn thương mắt và dịch não tuỷ viêm, bệnh nhân được các bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm, phòng Viêm gan vi rút, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai và Khoa Mắt phối hợp điều trị theo phác đồ kháng sinh mạnh nhất.

Kết quả sớm đầy hứa hẹn: Chỉ số dịch não tuỷ trước đó “cảnh báo đỏ” đã cải thiện ngoạn mục, người bệnh thích ứng với phác đồ. Có thể nói là bác sĩ đã “bắt trúng bệnh, điều trị đúng cách”.

Ngỡ tưởng, ca bệnh cứ vậy về đích nhưng y học không phải lúc nào cũng đi theo đường thẳng. Lần chọc dịch não tủy thứ ba cho kết quả xấu trở lại. Thậm chí khá xấu và khác thường ở các lần chọc kiểm tra tiếp theo. Bên cạnh đó, tổn thương mắt diễn tiến nhanh và dữ dội dù bệnh nhân vẫn đang được điều trị kháng sinh liều cao, đúng phác đồ (Meropenem 6g/ngày), điều này khiến cả ê-kíp vô cùng băn khoăn.

Chỉ trong thời gian ngắn, mắt phải viêm mủ nội nhãn, bệnh nhân không còn khả năng nhìn, sáng tối âm tính. Mắt còn lại (mắt trái) thị lực giảm sâu, chỉ còn 1/10, bệnh nhân đau nhức mắt dữ dội, đỏ, sợ ánh sáng. Ngoài ra, trên phim chụp CT, cộng hưởng từ xuất hiện nhiều ổ áp xe rải rác: áp xe não, áp xe phổi - một bức tranh tổn thương đa cơ quan.

“Lúc đó, bệnh nhân gần như không nhìn được, đau nhức mắt, nhức đầu, sức khoẻ toàn thân suy giảm nghiêm trọng, nằm một chỗ”. Thế giới trước mặt người đàn ông đang ở tuổi sung sức và tương lai một gia đình bỗng tối sầm lại. Người vợ trẻ hoang mang, đôi mắt đỏ hoe ngoài hành lang phòng bệnh.

Và chính các y bác sĩ, những người trong cuộc cũng vô cùng bất ngờ, bối rối “Diễn biến này không giống viêm màng não mủ thông thường”. Nghi ngờ lao màng não được đặt ra. Phương án điều trị bao vây được cân nhắc.

Trong buổi hội chẩn khẩn cấp, căng thẳng ngay sau đó, một giả thuyết khác được nêu lên: Nocardia - một loại vi khuẩn hiếm, gây tổn thương đa cơ quan, khó nuôi cấy, dễ đánh lạc hướng thầy thuốc. Nếu đúng là Nocardia, phác đồ cũ sẽ không đủ để tiêu diệt mầm bệnh.

Quyết định được đưa ra rất nhanh nhưng cũng đầy can đảm: Dừng hướng điều trị lao, chuyển sang “đánh” Nocardia bằng phối hợp 4 kháng sinh mạnh: Meropenem, Linezolid, Biseptol IV và Amikacin. Đó là cuộc đặt cược dựa trên kinh nghiệm lâm sàng, sự nhạy cảm nghề nghiệp trước những tín hiệu bất thường của cơ thể người bệnh và chưa bắt được tác nhân gây bệnh nhờ khoa học nuôi cấy.

“Thực sự, trước diễn biến bất thường của người bệnh, chúng tôi cũng bối rối, gặp rất nhiều khó khăn trong chẩn đoán chính xác căn nguyên. Từ phán đoán căn nguyên đến lựa chọn phác đồ điều trị là cả một bài toán cân não, chưa kể áp lực thời gian và chi phí đối với gia đình người bệnh”, TS.BS Đỗ Văn Thành - Trưởng Phòng Viêm gan vi rút, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai chia sẻ.

Cuộc chạy đua giữ lại đôi mắt

Song song với điều trị toàn thân, các bác sĩ phòng Viêm gan vi rút còn phối hợp chặt chẽ, sát sao với các bác sĩ khoa Mắt trong từng lộ trình điều trị.

Kháng sinh được tiêm trực tiếp vào mắt, một quyết định không dễ dàng khi nhãn cầu đang tổn thương nặng. Ceftazidime, Vancomycin, corticoid… rồi cuối cùng là Amikacin, loại kháng sinh cũng đang được điều trị toàn thân “trúng đích” với Nocardia.

Từng giờ, từng ngày, nhân viên y tế, điều dưỡng kiên trì truyền và tra thuốc, hướng dẫn bệnh nhân giữ vệ sinh tuyệt đối, không dụi mắt. Những việc tưởng chừng nhỏ bé ấy, trong ca bệnh này, lại quyết định cả ánh sáng của một đời người.  

“Những ngày đầu, tra nhỏ mắt không đáp ứng với thuốc dù đã dùng kháng sinh mạnh và điều trị sớm. Chúng tôi buộc phải chuyển sang phác đồ tiêm nội nhãn - một quyết định không hề dễ dàng. Tuy nhiên, sau hai mũi tiêm Ceftazidime và Vancomycin, tình trạng mắt vẫn tiến triển nặng hơn. Tổn thương cả mắt phải và mắt trái. Mắt phải sưng nề, chảy dịch gần như không nhìn thấy gì. Mắt trái thị lực giảm còn 1/10 (20/200). Các bác sĩ khoa Mắt và các bác sĩ Viện Nhiệt đới đã tiến hành hội chẩn cấp, cùng đang hướng tới nhiễm khuẩn Nocardia, nên chúng tôi cũng chuyển hướng kết hợp điều trị bằng Amikacin.  Đến mũi thứ hai thị lực có sự cải thiện và dần dần tiến triển tốt lên. Mắt phải trước đó xác định là mù thì giờ đã có cảm giác ánh sáng trở lại, tiên lượng khả quan hơn. Điều đáng nói ở đây chính là sự phối hợp và theo dõi chặt chẽ giữa các chuyên khoa trong việc kiểm soát nhiễm trùng huyết, khống chế ổ nhiễm khuẩn, cắt đứt nguồn lây lan, từ đó giúp toàn thân và thị lực người bệnh hồi phục”, BSCKII. Phùng Thị Thuý Hằng - Phó Trưởng khoa Mắt chia sẻ.

Sau một tuần, những con số biết nói bắt đầu đổi màu: Albumin dịch não tủy giảm, tế bào viêm hạ xuống. Trên phim CT, cộng hưởng từ các ổ áp xe não nhỏ lại rõ rệt. Và rồi, điều kỳ diệu nhất đã đến - đôi mắt. Từ chỗ gần như mù cả hai bên, thị lực bệnh nhân cải thiện, dần nhìn rõ trở lại. Viêm nhiễm giảm. Bệnh nhân có thể tự đứng dậy, tự bước đi, tự sinh hoạt, tỉnh táo, hồi phục cả về thể chất lẫn tinh thần.

BSCKII Lê Việt Sơn - Trưởng khoa và BSCKII. Phùng Thị Thuý Hằng - Phó Trưởng khoa Mắt kiểm tra cho bệnh nhân trước giờ xuất viện

Nụ cười sau bão giông

“Giàu hai con mắt” - 43 tuổi, tuổi sung sức nhất, lại là lao động chính, đứng trước nguy cơ mù lòa vĩnh viễn. Vợ trẻ, con thơ, còn bao tương lai và hoài bão. Trước tình trạng bệnh nặng, bản thân anh không khỏi bi quan.

Còn ngoài hành lang, đứng với chúng tôi, chị vợ gạt nước mắt tâm sự: Gia đình vô cùng bàng hoàng. Không ai ngờ chỉ từ một cơn sốt tưởng chừng đơn giản, anh đã đi qua lằn ranh sinh - tử. Khi nghe bác sĩ bảo mắt anh ý thị lực giảm, một bên không còn nhìn thấy, tôi lo và sợ lắm, chẳng biết tương lai sẽ ra sao. Anh ấy có chấp nhận được thực tại đó không.

Biến đổi ngoạn mục cả toàn thân và tại chỗ của một ca bệnh phức tạp với tình trạng viêm màng não rất nặng, áp xe não, áp xe phổi, viêm mủ nội nhãn. Sự biến chuyển của mắt được đánh giá rất đặc biệt, bởi thông thường viêm nội nhãn, người bệnh sẽ đứng trước bản án mù loà suốt đời. Ở đây người bệnh đã được tái sinh nội nhãn cầu. Mắt dần sáng, nhìn rõ hơn. Hơn thế, không chỉ tổn thương mắt cải thiện, mà các ổ áp xe não, áp xe phổi cũng thu nhỏ rõ rệt, thậm chí biến mất”.

Thành công hôm nay là kết quả của sự phối hợp đa chuyên khoa: Nhiệt đới, Mắt, Dược lâm sàng, Vi sinh, Điện quang, Hô hấp… và hơn hết là bản lĩnh nghề nghiệp của những bác sĩ luôn trăn trở tìm mọi cách mang lại ánh sáng và nụ cười cho người bệnh. Y học không chỉ là phác đồ. Đó còn là trực giác được tôi luyện qua năm tháng, là sự dấn thân không chùn bước trước những diễn biến “không theo sách vở”, và là niềm tin sâu sắc: Ngay cả những ca bệnh khó khăn nhất, ánh sáng cuối đường hầm vẫn có thể giành lại được - nếu người thầy thuốc không buông tay.

Chia sẻ của bệnh nhân trong niềm hạnh phúc trước giờ xuất viện

Hai vợ chồng đã chuẩn bị tinh thần ăn Tết và trường kỳ kháng chiến ở viện. Con cái nhà cửa đã gửi gắm nội ngoại hai bên. Giờ không chỉ khỏe mạnh mà mắt nhìn thấy trở lại và được về đoàn tụ, ăn Tết cùng gia đình, chẳng niềm hạnh phúc nào bằng.

“Thực sự khâm phục và biết ơn trước tài năng, sự tận tâm, y đức của các thầy thuốc Bệnh viện Bạch Mai, đã đưa chồng tôi từ cõi chết trở về, đặc biệt đem lại ánh sáng cho đôi mắt tưởng chừng đã mù vĩnh viễn”, đó là chia sẻ đầy xúc động của gia đình bệnh nhân Phạm Văn L. trước giờ xuất viện, về quê đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, sau 41 ngày điều trị.