Ekip thực hiện kỹ thuật thay van động mạch chủ qua đường ống thông (TAVI) thành công cho người bệnh 80 tuổi 

Khó thở không chỉ vì bệnh phổi

Khoảng một tháng trước khi nhập viện, sức khỏe của cụ ông 80 tuổi (Ninh Bình) giảm sút rõ rệt. Ông thường xuyên đau tức ngực, mệt mỏi, khó thở. Do có tiền sử bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), gia đình ban đầu nghĩ căn bệnh cũ đang diễn biến nặng hơn.

Kết quả thăm khám tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình phát hiện người bệnh bị hẹp khít van động mạch chủ khít, diện tích lỗ van chỉ còn 0,71cm². Cả ba lá van đều vôi hóa nặng, chênh áp trung bình qua van lên tới 72mmHg, kèm theo hở van động mạch chủ và suy tim. Người bệnh từng được phát hiện bệnh tim nhưng không theo dõi, thăm khám thường xuyên. Bệnh tiến triển âm thầm, đến khi các triệu chứng trở nên rõ rệt thì tình trạng hẹp van đã ở mức độ nặng.

Các bệnh nhân hẹp khít van động mạch chủ có biểu hiện triệu chứng lâm sàng thường có tiên lượng nặng. Thay van động mạch chủ là biện pháp duy nhất cải thiện tiên lượng cho người bệnh. Trước đây, phẫu thuật thay van động mạch chủ là lựa chọn hàng đầu. Tuy nhiên bệnh nhân này có tuổi cao, kèm theo bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính mức độ nặng, cùng nhiều bệnh phối hơp khác, khiến nguy cơ phẫu thuật rất cao.

PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hoài, Viện trưởng Viện Tim mạch (áo Blue trắng) hội chẩn đội Tim mạch (Heart Team) để lựa chọn biện pháp điều trị tối ưu cho người bệnh

Trước bài toán đó, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hoài, Viện trưởng Viện Tim mạch đã quyết định hội chẩn đội Tim mạch (Heart Team) để lựa chọn biện pháp điều trị tối ưu cho người bệnh. Sau khi thảo luận kỹ lưỡng các phương án, giải pháp được Heart team đưa ra là tiến hành thay van động mạch chủ qua đường ống thông cho người bệnh. Hội đồng chuyên môn và Ban Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai quyết định thực hiện ngay tại cơ sở Ninh Bình.

Đây là kỹ thuật đã được các thầy thuốc Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai triển khai thường quy trong điều trị nhiều trường hợp bệnh van động mạch chủ. Việc lần đầu thực hiện TAVI tại cơ sở Ninh Bình là một dấu mốc lần nữa khẳng định về nhân lực, chuyên môn, trang thiết bị cũng như khả năng phối hợp đa chuyên khoa.

TS.BS Nguyễn Quốc Thái, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai, thành viên trực tiếp của ê-kíp can thiệp cho biết với những người bệnh cao tuổi, nguy cơ phẫu thuật cao, TAVI mang lại thêm một lựa chọn điều trị ít xâm lấn.

“Nếu trước đây, những trường hợp như thế này chủ yếu phải phẫu thuật tim hở thì hiện nay chúng tôi có thể thay van động mạch chủ qua đường ống thông. Người bệnh không phải mở ngực, không cần sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể. Với trường hợp này, người bệnh được gây ngủ kết hợp gây tê tại chỗ thay vì gây mê toàn thân, qua đó giảm những nguy cơ liên quan đến cuộc phẫu thuật lớn”, TS.BS Nguyễn Quốc Thái cho biết.

Tuy nhiên, ít xâm lấn không đồng nghĩa với đơn giản. Phía sau chưa đầy một giờ can thiệp là cả quá trình đánh giá, tính toán và chuẩn bị kỹ lưỡng. Các chuyên khoa tim mạch can thiệp, gây mê hồi sức, hồi sức tích cực, hô hấp, thận tiết niệu và phẫu thuật tim mạch cùng phối hợp, xây dựng phương án xử trí cho những tình huống có thể phát sinh trong quá trình thực hiện.

TS. BS. Đinh Huỳnh Linh, Phó Trưởng phòng Tim mạch can thiệp, Viện Tim mạch, Bệnh Viện Bạch Mai chia sẻ: “Thách thức lớn nhất về kỹ thuật là đặt van sinh học đúng vị trí. Nếu đặt van quá cao có thể dẫn đến hở cạnh chân van và van trôi lên động mạch chủ, đặt van quá thấp có thể ảnh hưởng đến đường dẫn truyền nhĩ thất”. Với sự cẩn trọng tối đa, kíp can thiệp đã đặt van ở vị trí lý tưởng. Trước can thiệp, chênh áp trung bình qua van động mạch chủ của người bệnh lên tới 60 mmHg, biểu hiện của tình trạng hẹp van rất khít. Sau khi thay van sinh học, chênh áp qua van giảm xuống gần như bằng 0. Không có hở cạnh chân van, không có rối loạn dẫn truyền nhĩ thất.

“Người bệnh tỉnh táo ngay sau thủ thuật. Nếu diễn biến thuận lợi, người bệnh có thể xuất viện sớm”, TS.BS Nguyễn Quốc Thái chia sẻ.

Đón ông sau ca can thiệp, người cháu gái vẫn chưa hết xúc động. “Lúc các bác sĩ giải thích ông cần phải thay van tim, gia đình rất lo vì ông tuổi đã cao, lại mắc nhiều bệnh nền. Đến khi đón ông ra khỏi phòng can thiệp, thấy ông tỉnh táo và nói chuyện được, cả nhà thực sự rất hạnh phúc”, chị chia sẻ.

Từ nỗi lo về một cuộc điều trị nhiều nguy cơ, với gia đình, việc người bệnh có thể tỉnh táo trò chuyện ngay sau can thiệp là kết quả mà trước đó họ khó hình dung.

TS.BS Nguyễn Quốc Thái, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch và ekip thực hiện kỹ thuật TAVI cho người bệnh 

Dấu mốc mới tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình

PGS.TS Vũ Văn Giáp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết TAVI là một trong những kỹ thuật hiện đại, chuyên sâu trong điều trị bệnh van tim hiện nay. Việc triển khai thành công kỹ thuật này tại cơ sở Ninh Bình mở thêm cơ hội để người bệnh được tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến ngay tại địa phương.

“Người bệnh có bệnh nền rất phức tạp: bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy thận mạn, suy tim và hẹp van động mạch chủ rất nặng. Nếu thực hiện phẫu thuật tim hở truyền thống, nguy cơ biến chứng cao. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp phù hợp và chuẩn bị đầy đủ các phương án bảo đảm an toàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng”, PGS.TS Vũ Văn Giáp cho biết.

Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, để triển khai TAVI an toàn không chỉ phụ thuộc vào bác sĩ trực tiếp thực hiện thủ thuật. Phía sau đó phải là một hệ thống đồng bộ từ siêu âm tim và chẩn đoán hình ảnh kỹ thuật cao, các bác sĩ tim mạch, gây mê hồi sức, hồi sức tích cực, hô hấp, thận tiết niệu đến phẫu thuật tim mạch, cùng hệ thống cơ sở hạ tầng và trang thiết bị đáp ứng yêu cầu.

Trong ca TAVI đầu tiên tại cơ sở Ninh Bình, các chuyên khoa liên quan đều được huy động và sẵn sàng xử trí nếu xảy ra biến cố. Các chuyên gia quốc tế tham gia chương trình cũng đánh giá cao điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và năng lực chuyên môn của ê-kíp.

Thêm cơ hội cho người bệnh tim mạch nặng được điều trị chuyên sâu

Hẹp van động mạch chủ là bệnh lý thường gặp ở người cao tuổi. Khi van bị hẹp nặng, khả năng tống máu từ tim ra động mạch chủ bị cản trở, khiến tim phải hoạt động nhiều hơn. Người bệnh có thể xuất hiện đau ngực, khó thở, mệt khi gắng sức, choáng hoặc ngất. Nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp, bệnh có thể tiến triển thành suy tim và gây những biến chứng nguy hiểm.

Đặc biệt, ở người cao tuổi có nhiều bệnh nền, việc lựa chọn phương pháp điều trị cần được đánh giá kỹ lưỡng bởi đội ngũ chuyên khoa tim mạch và hội đồng đa chuyên khoa.

Thành công của ca TAVI đầu tiên tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình vì thế không chỉ mang lại cơ hội điều trị tốt hơn cho một người bệnh 80 tuổi, mà còn mở thêm khả năng tiếp cận kỹ thuật tim mạch chuyên sâu cho người dân Ninh Bình và các địa phương lân cận.

Đây cũng là một bước cụ thể hóa mô hình “Một Bạch Mai - Hai cơ sở”: từng bước đưa năng lực chuyên môn, đội ngũ chuyên gia và những kỹ thuật chuyên sâu của bệnh viện tuyến cuối đến gần người dân hơn, góp phần giảm quãng đường chuyển tuyến và tạo điều kiện để người bệnh được điều trị kịp thời ngay tại khu vực sinh sống.