Khoảng 8/10 người bệnh đã có tổn thương xương ngay khi được chẩn đoán. Vị trí hay gặp là cột sống (xẹp đốt sống), xương sườn, xương chậu và phần trên xương cánh tay, xương đùi .Ở nhóm người bệnh này, nguy cơ gãy xương cao gấp khoảng 9 lần người cùng tuổi.

Vì sao người bệnh dễ bị ngã?

Bên cạnh xương yếu, nhiều yếu tố do bệnh và thuốc điều trị khiến người bệnh dễ mất thăng bằng:

o   Đau xương, xẹp đốt sống làm dáng đi mất vững, lưng còn.

o   Thiếu máu là biểu hiện rất thường gặp của bệnh, gây mệt, hoa mắt, chóng mặt.

o   Tê bì, giảm cảm giác bàn chân do tác dụng phụ của một số thuốc như bortezomib, thalidomide.

o   Yếu cơ do mệt mỏi, ít vận động, dùng corticoid lâu ngày.

o   Thuốc gây buồn ngủ, chóng mặt (giảm đau nhóm opioid, thuốc ngủ); tụt huyết áp khi đổi tư thế.

o   Tuổi cao, mắt kém, nhà ở trơn trượt, thiếu ánh sáng.

Xương yếu cộng với dễ ngã khiến nguy cơ gãy xương rất cao. Vì vậy, phòng ngã chính là phòng gãy xương.

5 việc cần làm để phòng ngừa ngã và gãy xương

1. Tuân thủ điều trị và dùng thuốc bảo vệ xương

Dùng đúng, đủ thuốc điều trị bệnh và thuốc bảo vệ xương (acid zoledronic, pamidronat hoặc denosumab) theo chỉ định. Thuốc bảo vệ xương giúp giảm nguy cơ xẹp đốt sống và các biến chứng xương.

Không tự ý bỏ thuốc. Với denosumab, không tự ngừng hoặc giãn lịch tiêm vì có thể gây mất xương nhanh, tăng nguy cơ gãy đốt sống.

2. Bổ sung canxi và vitamin D đúng chỉ định

Ăn thực phẩm giàu canxi: sữa, sữa chua, đậu phụ, tôm cua, cá nhỏ ăn cả xương, rau lá xanh đậm. Viên canxi, vitamin D cần được bác sĩ chỉ định dựa trên xét nghiệm canxi máu và chức năng thận.

Lưu ý: Tăng canxi máu là biến chứng có thể gặp của đa u tủy xương. Không tự ý uống canxi, vitamin D liều cao khi chưa kiểm tra canxi máu.

3. Tập luyện tăng sức cơ và thăng bằng

Đi bộ chậm, tập thăng bằng, tập sức cơ chân theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng là biện pháp có bằng chứng rõ nhất giúp giảm té ngã. Nên được đánh giá nguy cơ gãy xương trước khi tập.

Tránh cúi gập người mạnh, xoay vặn cột sống đột ngột, mang vác nặng. Dùng gậy, khung tập đi hoặc nẹp cột sống nếu được chỉ định.

4. Giữ nhà ở an toàn

o   Lối đi gọn gàng, không để dây điện, đồ vật trên sàn.

o   Đủ ánh sáng, bật đèn ngủ ban đêm.

o   Lắp tay vịn ở nhà vệ sinh, cầu thang; dùng thảm chống trơn.

o   Đi dép đế thấp, vừa chân, chống trơn.

o   Để đồ dùng hằng ngày trong tầm tay.

5. Kiểm soát các yếu tố gây ngã

Báo bác sĩ khi bị tê bì bàn chân, hoa mắt, chóng mặt hoặc buồn ngủ sau khi dùng thuốc để được điều chỉnh kịp thời . Đứng dậy từ từ, kiểm tra mắt định kỳ; ban đêm nên có người hỗ trợ khi đi vệ sinh hoặc để bô cạnh giường.

Tái khám đúng hẹn để được xét nghiệm (thiếu máu, canxi máu…) và đánh giá tổn thương xương .

Lời khuyên của bác sĩ

Người bệnh đa u tủy xương vừa có xương yếu, vừa dễ bị ngã. Tuân thủ điều trị, tập luyện đúng cách, giữ nhà ở an toàn và thay đổi tư thế từ từ là chìa khóa phòng ngừa gãy xương.

Hãy báo bác sĩ hoặc điều dưỡng khi bị ngã, dù chỉ là ngã nhẹ, và không tự ý dùng hoặc ngừng thuốc khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.