Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai

1. Tóm tắt lịch sử hình thành đơn vị:

• Khoa Truyền nhiễm - Bệnh viện Bạch Mai được thành lập vào năm 1911 do người Pháp xây dựng với tên gọi ban đầu “Bệnh viện Lây Cống Vọng”. Đây cũng là tiền thân của khoa Truyền nhiễm và cũng là tiền thân của bệnh viện Bạch Mai ngày nay. Cách mạng tháng 8 thành công (1945), rồi Pháp tái chiếm Hà Nội (1947 – 1954) và sau đó là tiếp quản Thủ đô, khu điều trị Lây - Lao của bệnh viện Bạch Mai vẫn tồn tại, sau này chuyên khoa Lao tách ra và khu điều trị Lây được gọi là Khoa Truyền nhiễm. Hoà bình lập lại, khoa Truyền nhiễm trở thành chuyên khoa đầu ngành. Ngoài chức năng tiếp nhận chẩn đoán và điều trị các bệnh dịch truyền nhiễm, khoa còn là nơi đào tạo đại học và sau đại học của bộ môn Truyền nhiễm - Trường đại học Y Hà Nội.
• Ngày 11/11/1989, Bộ Y tế ra quyết định số 705/BYT-QĐ thành lập Viện Y học lâm sàng các bệnh nhiệt đới (Viện YHLSCBNĐ) trực thuộc bệnh viện Bạch Mai trên cơ sở sáp nhập 3 bộ phận: Khoa Truyền nhiễm, khoa Vi sinh y học - BV Bạch Mai và Bộ môn Truyền nhiễm - Trường Đại học Y Hà Nội. Năm 2003, Viện YHLSCBNĐ đã trở thành địa chỉ nổi tiếng ở Việt Nam và trên thế giới khi chữa thành công và thanh toán được bệnh SARS, được nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng lao động”.
• Do nhu cầu phát triển của chuyên ngành Truyền nhiễm, ngày 04/8/2006, Bộ Y tế ra quyết định số 2773/QĐ-BYT tái lập Khoa Truyền nhiễm - Bệnh viện Bạch Mai trên cơ sở tách ra từ Viện Y học lâm sàng các bệnh nhiệt đới – Bệnh viện Bạch Mai. Sau hơn 10 năm tái lập, khoa Truyền nhiễm đã dần ổn định về cơ sở vật chất, ngày càng có những bước phát triển đáng ghi nhận trên các lĩnh vực, xứng đáng là khoa có bề dày lịch sử hàng trăm năm của bệnh viện.
• Ngày 06 tháng 03 năm 2019, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai ký quyết định số 738/QĐ-BM thành lập Trung tâm Bệnh nhiệt đới trên cơ sở Khoa Truyền nhiễm – Bệnh viện Bạch Mai. Đơn vị tiếp tục là địa chỉ uy tín khám chữa bệnh truyền nhiễm, điều trị thành công nhiều trường hợp ca bệnh khó, nguy kịch.
• Ngày 24 tháng 02 năm 2025, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai ký quyết định 729/QĐ-BM thành lập Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai trên cơ sở Trung tâm Bệnh nhiệt đới.

3. Các lĩnh vực chuyên sâu, mũi nhọn chuyên ngành đang triển khai

Là tuyến cuối quốc gia về Bệnh truyền nhiễm và Bệnh nhiệt đới khu vực phía Bắc, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai xác định sứ mệnh đi đầu trong chẩn đoán, điều trị và nghiên cứu các bệnh truyền nhiễm phức tạp, các đại dịch và bệnh mới nổi/tái nổi, đồng thời giữ vai trò định hướng chuyên môn cho hệ thống y tế trong và ngoài Bệnh viện Bạch Mai. Trên cơ sở đó, Viện tập trung phát triển 10 lĩnh vực chuyên sâu, mũi nhọn sau:

3.1. Hồi sức tích cực bệnh truyền nhiễm nặng và kỹ thuật ECMO

• Khẳng định vai trò trung tâm hồi sức tuyến cuối về bệnh truyền nhiễm tại miền Bắc; làm chủ các kỹ thuật hồi sức tiên tiến, đặc biệt là ECMO trong điều trị các tình trạng nguy kịch do nhiễm trùng. Định hướng phát triển thành đơn vị tham chiếu khu vực, sẵn sàng tiếp nhận, hội chẩn và chuyển giao kỹ thuật cho các bệnh viện tuyến tỉnh, góp phần nâng cao tỉ lệ cứu sống người bệnh trong các tình huống dịch bệnh và thảm hoạ.

3.2. Quản lý điều trị HIV/AIDS và Nhiễm trùng cơ hội

• Tham gia thực hiện chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS; là một trong những đơn vị nòng cốt trong điều trị, theo dõi dài hạn người bệnh HIV/AIDS tại miền Bắc và xử trí các nhiễm trùng cơ hội phức tạp. Định hướng tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao chất lượng điều trị, hướng tới các mục tiêu UNAIDS và bảo đảm an sinh y tế cho nhóm người dễ bị tổn thương.

3.3. Viêm gan vi rút và bệnh lý gan mạn tính

• Tham gia chủ trì xây dựng các hướng dẫn quốc gia về chẩn đoán, điều trị viêm gan vi rút; làm chủ các phác đồ điều trị thế hệ mới và quản lý dài hạn xơ gan, ung thư biểu mô tế bào gan. Định hướng phát triển trung tâm tham chiếu cấp quốc gia về viêm gan vi rút, góp phần thực hiện mục tiêu loại trừ viêm gan vi rút theo Nghị quyết của Tổ chức Y tế thế giới và Bộ Y tế.

3.4. Viêm não - Viêm màng não do các tác nhân nhiễm trùng

• Là hướng nghiên cứu - điều trị mũi nhọn được Viện theo đuổi liên tục, đóng góp dữ liệu khoa học quan trọng cho y học Việt Nam và khu vực; nhiều công bố quốc tế trên các tạp chí uy tín hàng đầu. Định hướng tiếp tục mở rộng hợp tác đa trung tâm, tăng cường năng lực chẩn đoán và điều trị nhiễm trùng thần kinh trung ương trên cả nước.

3.5. Nhiễm nấm xâm lấn

• Tiên phong trong xây dựng và ban hành Hướng dẫn chẩn đoán - điều trị nhiễm nấm xâm lấn tại Bệnh viện Bạch Mai; phối hợp đa chuyên khoa để xử trí các ca bệnh phức tạp trên người bệnh suy giảm miễn dịch. Định hướng trở thành trung tâm chuyên sâu về nhiễm nấm xâm lấn của khu vực, tăng cường hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực chẩn đoán - điều trị tại các tuyến.

3.6. Bệnh Whitmore và Vi khuẩn đa kháng, nhiễm khuẩn nặng

• Là tuyến cuối tiếp nhận các trường hợp Whitmore thể nặng, lan toả và nhiễm khuẩn nặng đa kháng tại miền Bắc; tham gia thư ký Hội đồng phê duyệt Hướng dẫn chẩn đoán - điều trị Whitmore của Bộ Y tế. Định hướng phát triển chương trình quốc gia về quản lý kháng kháng sinh và nâng cao năng lực ứng phó với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có tỷ lệ tử vong cao.

3.7. Nhiễm trùng tiêu hoá và Áp xe gan

• Triển khai có hệ thống các nghiên cứu chuyên sâu về nhiễm trùng tiêu hoá và áp xe gan; xây dựng phác đồ điều trị thống nhất tại đơn vị và đào tạo thế hệ kế cận. Định hướng tiếp tục cập nhật phác đồ theo hướng dẫn quốc tế, nâng cao chất lượng điều trị và mở rộng đào tạo cho tuyến dưới.

3.8. Nhiễm ký sinh trùng và Nhiễm trùng đặc biệt

• Là tuyến cuối tiếp nhận và xử trí các bệnh nhiễm ký sinh trùng phức tạp, các trường hợp nhiễm trùng đặc biệt trên người bệnh suy giảm miễn dịch; tham gia biên soạn các tài liệu giảng dạy đại học và tài liệu chuyên ngành của Bệnh viện Bạch Mai. Định hướng đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và đào tạo, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh và bảo vệ sức khoẻ cộng đồng.

3.9. Kiểm soát dịch bệnh truyền nhiễm mới nổi và Hợp tác quốc tế

• Là một trong những đơn vị tuyến đầu cùng cả nước tham gia ứng phó các đợt dịch lớn (SARS, cúm A/H5N1, H1N1, sốt xuất huyết, sởi, COVID-19); duy trì mạng lưới hợp tác quốc tế bền chặt với các đối tác hàng đầu thế giới. Định hướng trở thành trung tâm tham chiếu khu vực về kiểm soát dịch bệnh truyền nhiễm mới nổi, góp phần đảm bảo an ninh y tế quốc gia và khu vực.

3.10. Tiêm chủng vắc xin và Tư vấn bệnh truyền nhiễm

• Triển khai dịch vụ tiêm chủng và tư vấn vắc xin cho người trưởng thành, nhóm nguy cơ cao và bệnh nhân có bệnh nền; đồng hành cùng Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia. Định hướng phát triển trung tâm tham chiếu về tư vấn vắc xin tại miền Bắc, mở rộng dịch vụ phòng bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng chống bệnh truyền nhiễm.