Trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học Quốc tế Phòng chống bệnh không lây nhiễm và Lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Trung tâm Hô hấp, hội thảo khoa học về chuyển đổi số y tế, mô hình bệnh viện thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán đã thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia hàng đầu đến từ Việt Nam, Đài Loan, châu Âu cùng đông đảo bác sĩ, nhà quản lý y tế.

Hiện bối cảnh hệ thống y tế toàn cầu chịu áp lực lớn từ già hóa dân số, gia tăng bệnh mạn tính và tình trạng quá tải bệnh viện, hội thảo được xem là diễn đàn quan trọng để chia sẻ kinh nghiệm, kết nối tri thức và định hình tương lai của y học số.

Phát biểu khai mạc, TS.BS Hoàng Việt Anh, Trưởng khoa Tim mạch Thể thao và Phục hồi chức năng tim mạch (Viện Tim mạch), nhấn mạnh: Chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là “động lực cốt lõi” giúp nâng cao chất lượng điều trị, tối ưu vận hành và giảm tải cho nhân viên y tế.

AI trong chẩn đoán: Không thay thế bác sĩ, nhưng giúp “không bỏ sót tổn thương”

Một trong những nội dung nổi bật của hội thảo là các báo cáo về ứng dụng AI trong chẩn đoán hình ảnh.

Các chuyên gia quốc tế đã đưa ra nhiều bằng chứng thực tiễn cho thấy AI có thể hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương nhỏ, khó nhận biết trên phim X-quang – những bất thường mà ngay cả bác sĩ giàu kinh nghiệm đôi khi cũng có thể bỏ sót. AI được ví như “người đọc thứ hai”, góp phần nâng cao độ nhạy chẩn đoán.

Trong một nghiên cứu quy mô lớn, AI đã phân tích gần 200.000 phim X-quang ngực, phát hiện hàng trăm trường hợp ung thư phổi chưa được chẩn đoán trước đó, đồng thời nâng độ nhạy đọc phim từ 76% lên 91%, theo chia sẻ của bác sĩ Danniel Kvak, Giám đốc Công nghệ (CTO) của Carebot.

Một ca lâm sàng được trình bày tại hội thảo cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt: tổn thương phổi rất khó nhận diện trên X-quang thường quy, nhưng AI đã phát hiện và cảnh báo sớm, giúp bệnh nhân được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Thông điệp xuyên suốt được các chuyên gia nhấn mạnh: “AI không thay thế bác sĩ, mà là trợ lý giúp bác sĩ nhìn thấy nhiều hơn, sớm hơn và chính xác hơn”.

Dữ liệu – “mỏ dầu mới” của y tế hiện đại

Không chỉ dừng lại ở AI, hội thảo đặc biệt nhấn mạnh vai trò then chốt của dữ liệu y tế.

Theo các chuyên gia, hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) là nguồn dữ liệu khổng lồ. Khi được chuẩn hóa, dữ liệu có thể hỗ trợ nghiên cứu, nâng cao chất lượng điều trị và tạo nền tảng kết nối giữa các bệnh viện trên toàn cầu.

GS Hsu Min-Huei (Đài Loan), nguyên Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Bộ Y tế Đài Loan), Chủ tịch Hiệp hội OHDSI, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Đại học Bệnh viện Y Đài Bắc, đã chia sẻ về các mô hình nghiên cứu dữ liệu sức khỏe dựa trên bệnh án điện tử. Ông cũng giới thiệu mạng lưới dữ liệu OHDSI – hiện kết nối hơn 300 bệnh viện tại trên 30 quốc gia, cho phép chia sẻ dữ liệu phục vụ nghiên cứu và chẩn đoán.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định thách thức lớn tại Việt Nam hiện nay là dữ liệu bệnh án điện tử còn thiếu cấu trúc, chưa được chuẩn hóa. Mỗi bệnh viện, mỗi bác sĩ ghi chép theo cách khác nhau, gây khó khăn cho việc ứng dụng AI.

Thông điệp được nhấn mạnh: “Muốn AI hoạt động hiệu quả, trước hết phải xây dựng được nền tảng dữ liệu chuẩn”.

Bệnh viện thông minh: Không chỉ là công nghệ, mà là hệ sinh thái

Các diễn giả đến từ Đài Loan mang đến góc nhìn thực tiễn về mô hình bệnh viện thông minh.

Theo BS Huang Chien-Min (Bệnh viện Kỷ niệm Chung-Ho, Đại học Y Cao Hùng) và BS Lu Lan-Ching (Hiệp hội Phát triển Trí tuệ Nhân tạo Đài Loan – TIAI), bệnh viện thông minh không đơn thuần là trang bị thiết bị hiện đại hay triển khai phần mềm, mà là một “hệ điều hành y tế” (Healthcare Operating System) bao gồm: chuẩn hóa quy trình lâm sàng, xây dựng nền tảng dữ liệu và ứng dụng AI trong hỗ trợ ra quyết định.

Mô hình phát triển được chia thành 3 giai đoạn:

• Số hóa: Chuyển dữ liệu sang dạng số có thể sử dụng
• Nền tảng hóa: Kết nối và tích hợp dữ liệu
• Thông minh hóa: Ứng dụng AI để tạo giá trị

Nhiều ứng dụng thực tiễn tại Đài Loan đã cho thấy hiệu quả rõ rệt như: hệ thống cảnh báo sớm trong ICU (Smart ICU), kết nối xe cấp cứu với bệnh viện từ xa, tủ thuốc thông minh, hồ sơ điều dưỡng tự động, AI hỗ trợ đặt nội khí quản và theo dõi bệnh nhân…

Thách thức của Việt Nam: Không phải thiếu công nghệ, mà thiếu chuẩn hóa

Tại phiên thảo luận, nhiều vấn đề thực tế của hệ thống y tế Việt Nam được chỉ ra: hồ sơ bệnh án chủ yếu dưới dạng scan, ảnh chụp nên khó khai thác cho AI; thiếu ngôn ngữ dữ liệu chung; hệ thống phần mềm rời rạc, khó kết nối; cấp cứu ngoại viện còn hạn chế về thiết bị và đào tạo.

Các chuyên gia cảnh báo: “Chuyển đổi số không phải là chuyển giấy sang điện tử, mà là chuyển sang hệ thống dữ liệu có cấu trúc và có thể phân tích”.

AI không thay thế con người – nhưng người biết dùng AI sẽ tạo khác biệt

Kết luận hội thảo, TS.BS Hoàng Việt Anh nhấn mạnh 4 yếu tố cốt lõi:

• Bắt đầu từ những bước nhỏ, cải tiến quy trình
• Xây dựng dữ liệu lớn phục vụ quản trị và điều trị
• Lấy con người làm trung tâm của chuyển đổi số
• Tích hợp AI trong mọi hoạt động y tế

Ông khẳng định: “AI không thể thay thế bác sĩ. Nhưng bác sĩ biết sử dụng AI sẽ tạo ra sự khác biệt.

Hội thảo khép lại với một thông điệp rõ ràng: tương lai của y tế không nằm ở thiết bị, mà ở dữ liệu – quy trình – con người – và AI.

Việc xây dựng bệnh viện thông minh không chỉ là mục tiêu của từng cơ sở y tế, mà còn là bước đi tất yếu nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân, đưa y học Việt Nam tiệm cận chuẩn quốc tế.