Mãn kinh sớm sau điều trị ung thư: Những thay đổi không thể xem nhẹ

Bốc hỏa, mất ngủ, khô âm đạo, giảm ham muốn, đau khi quan hệ tình dục… là những vấn đề nhiều phụ nữ gặp phải sau điều trị ung thư. Tuy nhiên, vì tâm lý e ngại hoặc cho rằng đây là hệ quả phải chấp nhận, không ít người lựa chọn im lặng.

TS.BS Nguyễn Thị Thu Phương, Q. Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản cùng các bác sĩ trong ca phẫu thuật bảo tồn sinh sản cho người bệnh ung thư

Theo TS.BS. Nguyễn Thị Thu Phương, Q. Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Bạch Mai, những thay đổi này liên quan đến sự suy giảm nội tiết tố nữ, đặc biệt là estrogen, do ảnh hưởng của quá trình điều trị.

Hóa trị có thể gây tổn thương nang noãn, suy giảm dự trữ buồng trứng; xạ trị vùng chậu có nguy cơ ảnh hưởng chức năng buồng trứng; phẫu thuật cắt hai buồng trứng gây mãn kinh tức thì. Một số thuốc điều trị nội tiết ung thư vú cũng có thể làm xuất hiện hoặc trầm trọng thêm các triệu chứng mãn kinh.

Đáng lưu ý, mất kinh sau hóa trị không đồng nghĩa với mãn kinh vĩnh viễn. Chức năng buồng trứng có thể hồi phục tùy theo độ tuổi và phác đồ điều trị. Vì vậy, người bệnh cần được thăm khám, đánh giá chuyên khoa trước khi kết luận về khả năng sinh sản.

TS.BS. Nguyễn Thị Thu Phương, Q. Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Bạch Mai thăm khám sức khoẻ sinh sản cho chị em

Những tổn thương thầm kín ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình

Suy giảm estrogen không chỉ gây bốc hỏa, mất ngủ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh lý nữ. Một trong những vấn đề thường gặp là hội chứng tiết niệu – sinh dục thời kỳ mãn kinh (GSM). Khi estrogen suy giảm, niêm mạc âm đạo trở nên mỏng, khô, kém đàn hồi, gây đau rát khi quan hệ, thậm chí chảy máu. Người bệnh còn có thể gặp tình trạng tiểu buốt, tiểu gấp hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu tái diễn. Bên cạnh đó, những thay đổi ngoại hình, nỗi lo bệnh tái phát, mặc cảm về cơ thể khiến nhiều phụ nữ mất tự tin, né tránh gần gũi bạn đời.

TS.BS. Nguyễn Thị Thu Phương cho biết, suy giảm ham muốn là kết quả của nhiều yếu tố đan xen giữa thể chất, nội tiết, tâm lý và mối quan hệ. Giảm ham muốn không đồng nghĩa với hết yêu thương. Sự thấu hiểu, chia sẻ từ bạn đời cùng hỗ trợ y tế phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hồi phục.

Cải thiện triệu chứng suy giảm nội  tiết nữ sau ung thư thế nào cho an toàn?

Theo TS.BS. Nguyễn Thị Thu Phương, việc chăm sóc phải được cá thể hóa theo loại ung thư, phác đồ điều trị và tình trạng sức khỏe của từng người.

Với tình trạng khô âm đạo, đau khi quan hệ, các biện pháp không chứa hormone thường được ưu tiên như sử dụng sản phẩm dưỡng ẩm, chất bôi trơn phù hợp hoặc vật lý trị liệu sàn chậu theo chỉ định.

Đối với bốc hỏa, mất ngủ, người bệnh có thể được hướng dẫn điều chỉnh thói quen sinh hoạt, duy trì vận động, hỗ trợ tâm lý hoặc sử dụng thuốc không chứa hormone khi cần thiết.

Đặc biệt, phụ nữ sau điều trị ung thư không nên tự ý sử dụng hormone, thực phẩm chức năng bổ sung nội tiết hoặc thảo dược không rõ nguồn gốc. Một số trường hợp có thể được cân nhắc điều trị hormone tại chỗ liều thấp, nhưng phải được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lợi ích, nguy cơ và phối hợp với bác sĩ ung bướu.

Chăm sóc sức khỏe sinh sản: Hành trình tiếp nối sau điều trị ung thư

Điều trị thành công ung thư không đồng nghĩa hành trình hồi phục đã kết thúc. Bên cạnh theo dõi nguy cơ tái phát, phụ nữ cần được quan tâm đến sức khỏe nội tiết, xương khớp, tinh thần, đời sống tình dục và khả năng sinh sản. Đặc biệt, với phụ nữ trẻ còn mong muốn sinh con, việc tư vấn nguy cơ suy giảm chức năng buồng trứng và các giải pháp bảo tồn khả năng sinh sản như trữ noãn, trữ phôi cần được thực hiện sớm, lý tưởng nhất là trước điều trị ung thư.

Tại Bệnh viện Bạch Mai, trên nền tảng gần 50 năm phát triển của Khoa Phụ sản và hơn 13 năm hoạt động của Đơn vị Hỗ trợ sinh sản, lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản đang bước sang giai đoạn phát triển mới.

Ngày 5/11/2026, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Bệnh viện Bạch Mai sẽ ra mắt dưới một diện mạo mới, cơ sở vật chất, trang thiết bị được đầu tư và định hướng phát triển chuyên sâu, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe sinh sản. Theo đó, mọi đối tượng trong đó có phụ nữ sau điều trị ung thư được hỗ trợ, chăm sóc tư vấn để tiếp tục sống khỏe mạnh, tự tin và trọn vẹn hơn.