Tại Hội nghị khoa học quốc tế vừa qua, PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn - Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) đã chia sẻ những góc nhìn thực tiễn về chiến lược quản lý sức khỏe tâm thần trong bối cảnh hiện đại.

Sức khỏe tâm thần: Không chỉ là câu chuyện tại phòng khám chuyên khoa

Đã đến lúc cần thay đổi định kiến. Sức khỏe tâm thần không chỉ là những rối loạn nặng phải điều trị chuyên khoa mà còn là khả năng làm chủ cảm xúc, duy trì các mối quan hệ và tự “hàn gắn” sau những biến cố trong cuộc sống.

Thực tế tại Viện Sức khỏe Tâm thần cho thấy gánh nặng bệnh tật ngày càng phức tạp. Nhiều người cùng lúc gặp phải nhiều rối loạn như mất ngủ, lo âu, bất ổn hành vi. Đáng lo ngại hơn, một bộ phận không nhỏ đang ở trạng thái “giao thoa” - đã có triệu chứng nhưng chưa đủ tiêu chuẩn chẩn đoán theo cách tiếp cận truyền thống, dẫn đến việc can thiệp bị chậm trễ.

Với một quốc gia đang phát triển như Việt Nam, việc nhận diện và quản lý nhóm đối tượng này là bài toán cấp thiết.

Từ bệnh viện đa khoa đến chuyên khoa sâu

Là một đơn vị nằm trong bệnh viện đa khoa hạng đặc biệt, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) sở hữu lợi thế lớn trong chăm sóc toàn diện. Với hơn 270 giường bệnh và khoảng 600 lượt khám mỗi ngày, Viện không chỉ điều trị các bệnh lý tâm thần chuyên biệt mà còn chăm sóc sức khỏe tinh thần cho mọi lứa tuổi, từ trẻ vị thành niên đến người cao tuổi.

Y học hiện đại ngày nay không còn phụ thuộc vào chẩn đoán cảm tính. Các bác sĩ đã có thêm nhiều công cụ hỗ trợ như xét nghiệm gene, chẩn đoán hình ảnh chức năng và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, công nghệ chỉ là phương tiện; yếu tố cốt lõi vẫn là sự thấu hiểu và cá thể hóa phác đồ điều trị cho từng người bệnh.

“Tâm thần học liên kết” - Khi chăm sóc tinh thần hiện diện ở mọi chuyên khoa

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, bác sĩ tâm thần tại Bạch Mai không chỉ làm việc trong phạm vi Viện mà còn tham gia hỗ trợ tại nhiều chuyên khoa khác theo mô hình “tâm thần học liên kết”.

Họ có thể can thiệp ngay tại khoa Cấp cứu khi người bệnh rối loạn hành vi hoặc phối hợp cùng các khoa Tim mạch, Nội tiết để hỗ trợ người bệnh vượt qua lo âu, trầm cảm trong quá trình điều trị dài ngày. Tại các khoa như Sản hay Ung bướu, việc đồng hành về tâm lý ngay từ giai đoạn đầu giúp người bệnh ổn định tinh thần, tăng khả năng thích ứng và tuân thủ điều trị.

Sự kết nối liên chuyên khoa này tạo nên một hệ thống chăm sóc toàn diện. Bởi lẽ, sức khỏe thể chất và tinh thần luôn có mối quan hệ chặt chẽ: Cơ thể đau đớn ảnh hưởng đến tâm trạng và ngược lại, tinh thần suy sụp có thể làm trầm trọng thêm bệnh lý cơ thể.

Hướng đi tương lai: Vượt ra ngoài phạm vi bệnh viện

Tầm nhìn trong giai đoạn tới của Viện Sức khỏe Tâm thần là xây dựng hệ thống quản lý xuyên suốt, không chỉ dừng lại ở điều trị tại bệnh viện. Mạng lưới y tế tuyến dưới và cộng đồng cần được nâng cao năng lực để phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và hỗ trợ người bệnh ngay từ giai đoạn ban đầu.

Mục tiêu cuối cùng là hướng tới sự công bằng trong chăm sóc sức khỏe: Mỗi người dân, dù ở đâu, cũng có thể tiếp cận dịch vụ chăm sóc tinh thần một cách khoa học, kịp thời và nhân văn.

Sức khỏe tâm thần không phải là câu chuyện của riêng ai. Đừng đợi đến khi “tâm hồn đổ bệnh” mới tìm đến bác sĩ - việc chăm sóc và gìn giữ trạng thái tinh thần tích cực cần được bắt đầu từ hôm nay.