Từ những chỉ số riêng lẻ đến một hệ thống dữ liệu

Mỗi mẫu máu, mẫu bệnh phẩm khi được đưa vào phòng xét nghiệm đều mang theo một câu hỏi lâm sàng cần được giải đáp. Với những trường hợp bệnh nặng, phức tạp, câu trả lời thường không nằm ở một chỉ số đơn lẻ mà cần sự kết nối của nhiều lĩnh vực xét nghiệm.

Đây là một trong những lý do Bệnh viện Bạch Mai thành lập Viện Xét nghiệm Y học năm 2025, hướng tới tập trung các nguồn lực chuyên môn trong một hệ thống thống nhất, thay vì vận hành các đầu mối xét nghiệm riêng rẽ.

Việc tổ chức lại không chỉ nhằm thay đổi mô hình quản lý, mà còn hướng đến kết nối nhân lực, thiết bị, dữ liệu và hệ thống chất lượng, phục vụ trực tiếp nhu cầu của các chuyên khoa lâm sàng và người bệnh.

Trong mô hình “Hai cơ sở - Một Bệnh viện”, kết nối Hà Nội và Ninh Bình, Viện hướng tới thống nhất tiêu chuẩn chuyên môn và quản trị chất lượng. Người bệnh tại các cơ sở được tiếp cận dịch vụ xét nghiệm theo cùng một chuẩn, trong khi kết quả được kết nối vào hệ thống dữ liệu chung để hỗ trợ quá trình chẩn đoán, điều trị.

Khi xét nghiệm trở thành mắt xích của y học chính xác

Tại một bệnh viện đa khoa tuyến cuối, xét nghiệm hiện diện trong hầu hết các quyết định y khoa, từ cấp cứu, hồi sức, điều trị nhiễm khuẩn đến ung thư và các bệnh lý di truyền.

Hệ thống chuyên môn của Viện bao gồm nhiều lĩnh vực. Hóa sinh và Huyết học cung cấp thông tin về chức năng cơ quan, chuyển hóa, tế bào máu và đông - cầm máu. Vi sinh và Độc chất giúp xác định tác nhân gây bệnh, phát hiện và định lượng độc chất, đặc biệt trong các tình huống cấp cứu.

Ở lĩnh vực Giải phẫu bệnh - Tế bào học, Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, xét nghiệm đi sâu vào nhận diện tổn thương mô, đặc điểm tế bào trong ung thư và các rối loạn miễn dịch, tự miễn.

Trong khi đó, Gen - Di truyền và Sinh học phân tử mở rộng khả năng chẩn đoán ở cấp độ phân tử. Các kỹ thuật PCR, Realtime PCR và giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) cho phép phân tích DNA/RNA, hỗ trợ chẩn đoán, phân tầng nguy cơ, lựa chọn điều trị đích và theo dõi đáp ứng điều trị.

Theo định hướng phát triển, Viện cũng từng bước xây dựng năng lực về tế bào gốc, tế bào trị liệu và ngân hàng mô, hướng tới những ứng dụng sâu hơn của y học tái tạo.

Khi các dữ liệu từ hóa sinh, huyết học, vi sinh, mô bệnh học đến sinh học phân tử được kết nối, xét nghiệm có thể vượt ra khỏi vai trò cung cấp những con số riêng lẻ, trở thành nguồn dữ liệu sinh học phục vụ trực tiếp cho quyết định lâm sàng.

Công nghệ giúp rút ngắn “khoảng cách vàng”

Máy móc hiện đại là một phần quan trọng của năng lực xét nghiệm, nhưng công nghệ chỉ phát huy giá trị khi đi cùng quy trình chặt chẽ và hệ thống quản trị chất lượng.

Viện Xét nghiệm Y học xây dựng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 15189, kiểm soát toàn bộ chu trình trước, trong và sau xét nghiệm.

Tự động hóa, mã hóa Barcode và kết nối các hệ thống thông tin như LIS, HIS giúp kiểm soát hành trình bệnh phẩm, hạn chế nguy cơ sai sót, đồng thời hỗ trợ cảnh báo kết quả nguy cấp và rút ngắn thời gian trả kết quả.

Trong cấp cứu và điều trị các bệnh lý nặng, thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Vì vậy, mục tiêu của tự động hóa không chỉ là xử lý nhiều mẫu hơn mà còn là đưa kết quả xét nghiệm đến bác sĩ nhanh và an toàn hơn, qua đó rút ngắn thời gian từ khi lấy mẫu đến khi có quyết định điều trị.

Đằng sau hệ thống máy móc vẫn là yếu tố con người. Việc chuẩn hóa quy trình, kiểm soát chất lượng và phối hợp giữa các chuyên ngành là điều kiện để một kết quả xét nghiệm thực sự có giá trị lâm sàng.

Hướng tới trung tâm nghiên cứu khoa học và đào tạo

Cùng với hoạt động phục vụ người bệnh, Viện Xét nghiệm Y học định hướng phát triển nghiên cứu và đào tạo, gắn các câu hỏi khoa học với những vấn đề thực tế trong điều trị.

Các nhóm nghiên cứu liên ngành có thể phối hợp với những chuyên khoa như hồi sức, truyền nhiễm, tim mạch, ung bướu..., khai thác nguồn dữ liệu xét nghiệm được chuẩn hóa để phục vụ nghiên cứu, xây dựng mô hình dự báo và tìm kiếm các dấu ấn bệnh lý mới.

Là bệnh viện tuyến cuối, Bạch Mai cũng đặt mục tiêu mở rộng hoạt động đào tạo, kiểm chuẩn, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ quản trị chất lượng xét nghiệm cho các cơ sở y tế tuyến dưới.

Trong quá trình hội nhập, Viện hướng tới tham gia các nghiên cứu đa trung tâm, mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp nhận và chuyển giao những công nghệ xét nghiệm tiên tiến.

Từ một mẫu máu hay một bệnh phẩm, hành trình của xét nghiệm ngày càng gắn chặt với hành trình điều trị. Với việc xây dựng một hệ thống thống nhất về chuyên môn, chất lượng, công nghệ và dữ liệu, Viện Xét nghiệm Y học - Bệnh viện Bạch Mai hướng tới đưa kết quả xét nghiệm trở thành một phần ngày càng quan trọng của quyết định lâm sàng, đáp ứng yêu cầu của y học chính xác và cá thể hóa.