Theo khuyến cáo của Khoa Da liễu và Bỏng - Bệnh viện Bạch Mai, việc nhận biết sớm và chăm sóc đúng ngay từ những ngày đầu có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả điều trị.

Điều trị sớm trong “72 giờ vàng”

Khi xuất hiện các dấu hiệu như nóng rát, đau trên da, kèm theo mảng đỏ, mụn nước hoặc bọng nước thành chùm, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị, đặc biệt trong 72 giờ đầu.

Người bệnh không tự ý dùng thuốc, nhất là corticoid, kháng sinh, thuốc nam hoặc các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc, cũng như không đắp lá lên vùng tổn thương. Những biện pháp này có thể khiến bệnh nặng hơn, tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo.

Sẹo sau zona do chăm sóc không đúng cách 

Chăm sóc da đúng cách - yếu tố then chốt

Tổn thương da do zona cần được giữ sạch - khô - thoáng:

• Tắm rửa nhẹ nhàng, tránh nước quá nóng hoặc xà phòng gây kích ứng
• Có thể che phủ bằng gạc sạch, mềm, không dính khi cần
• Không gãi, chà xát, chích vỡ mụn nước hoặc cạy vảy
• Mặc quần áo rộng, thấm hút mồ hôi
• Sử dụng riêng khăn tắm, quần áo, chăn ga trong thời gian còn mụn nước

Những nguyên tắc đơn giản này giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và hạn chế sẹo.

Kiểm soát đau đúng cách

Đau do zona liên quan đến tổn thương thần kinh, thường có cảm giác bỏng rát, nhói từng cơn và có thể kéo dài.

Người bệnh cần:

• Tuân thủ đơn thuốc của bác sĩ, không tự ý tăng/giảm liều
• Nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống cân đối, uống đủ nước
• Có thể chườm mát bằng khăn sạch trong thời gian ngắn (không chườm đá trực tiếp)

Phòng lây nhiễm cho người xung quanh

Zona không lây trực tiếp giữa người với người, nhưng dịch từ mụn nước có thể chứa virus Varicella-Zoster virus và gây bệnh thủy đậu ở người chưa có miễn dịch.

Để phòng lây nhiễm, người bệnh cần:

• Che phủ vùng tổn thương
• Rửa tay thường xuyên
• Không dùng chung đồ cá nhân
• Tránh tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người suy giảm miễn dịch

Các biện pháp này cần duy trì đến khi tổn thương khô và đóng vảy hoàn toàn.

Khi nào cần đi khám ngay?

Người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm nếu có các dấu hiệu:

• Zona xuất hiện ở vùng mắt, mặt
• Đau nhiều, sốt, tổn thương lan rộng
• Có dấu hiệu nhiễm trùng: sưng, nóng, đỏ, chảy dịch

Việc thăm khám kịp thời giúp phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là ảnh hưởng đến thị lực.

Vắc xin - giải pháp phòng bệnh hiệu quả

Vắc xin zona đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế đau thần kinh sau zona, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh nền. Người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp.

Khoa Da liễu và Bỏng, Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh: chăm sóc zona tại nhà không khó, nhưng cần đúng cách và theo dõi sát. Điều trị sớm – chăm sóc đúng – phòng lây hiệu quả là “chìa khóa” giúp người bệnh phục hồi an toàn, giảm đau và tránh biến chứng lâu dài.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc cần tư vấn, người bệnh nên thăm khám tại Bệnh viện Bạch Mai để được hướng dẫn kịp thời.