Đừng chỉ nhìn vào mỗi "cái khớp bị đau"

Mở đầu hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Văn Hùng - Giám đốc Trung tâm Cơ xương khớp, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ một thực tế là: Đau không chỉ là cảm giác khó chịu nhất thời mà nó là tín hiệu của một hoặc nhiều bệnh lý tiềm ẩn. "Chúng ta không thể chỉ chữa trị bệnh lý ở khớp, mà phải điều trị cả một con người với đầy đủ các yếu tố nguy cơ kèm theo có trên người đó," PGS.TS.BS. Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh.

Thoái hóa khớp gối đang trở thành một "đại dịch thầm lặng" với dự báo số ca mắc sẽ tăng gần 75% vào năm 2050. Theo PGS.TS. Nguyễn Phương Thủy, Trung tâm Cơ xương khớp  gánh nặng thực sự nằm ở chỗ 70% bệnh nhân không chỉ đau khớp mà còn mang trong mình ít nhất hai bệnh nền khác như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hay đái tháo đường.

Đặc biệt, thoái hoá khớp nặng gây đau mãn tính, thời gian đau kéo dài không chỉ làm hỏng sụn khớp mà còn dẫn đến các hậu quả cho các bộ phận khác và toàn bộ cơ thể như rối loạn trầm cảm, lo âu và làm thay đổi cảm nhận đau của bệnh nhân. Vì vậy, việc điều trị "đa mô thức" (sử dụng nhiều biện pháp) - kết hợp từ giáo dục, tập luyện, kiểm soát cân nặng đến dùng thuốc – là hướng đi tốt nhất nếu không muốn nói là bắt buộc để tránh tình trạng "chữa được bệnh ở khớp lại làm tổn thương, gây bệnh cho các bộ phận khác của cơ thể".

 "Bức tường lửa" bảo vệ trái tim: Những con số biết nói

Một phần nội dung báo cáo gây ấn tượng mạnh tại hội thảo là những chia sẻ thực tế của TS.BS. Nguyễn Thị Mai Ngọc, Viện Tim mạch về nguy cơ biến cố tim mạch (như nhồi máu cơ tim, đột quỵ) tăng vọt theo độ tuổi:

  Nếu ở tuổi 50-60, tỷ lệ này chỉ khoảng 6,5%, thì khi bước sang tuổi 75, con số này lên tới gần 30% (gần gấp 5 lần).

Lúc này, việc kiểm soát Cholesterol xấu (LDL-C) trở thành vấn đề sống còn. Bác sĩ Mai Ngọc nhấn mạnh: "Chỉ cần giảm được 1 mmol/L LDL-C, chúng ta đã giúp bệnh nhân giảm được 17% nguy cơ đột quỵ và 23% biến cố mạch vành". Với người cao tuổi, việc dùng liệu pháp Statin không chỉ là điều trị rối loạn mỡ máu đơn thuần mà còn là giải pháp dự phòng hiệu quả nhất để ngăn ngừa tử vong do các biến cố tim mạch gây ra.

Đáng chú ý, Atorvastatin được chứng minh là lựa chọn ưu tiên cho bệnh nhân có kèm bệnh thận mạn, nhờ tỷ lệ đào thải qua thận rất thấp (dưới 2%), giúp bác sĩ yên tâm hơn khi kê đơn cho người già vốn có chức năng thận suy giảm.

Nghệ thuật sử dụng thuốc: Cân bằng giữa "Lợi" và "Hại"

Dù thuốc kháng viêm giảm đau (NSAIDs) là "vũ khí" đắc lực, nhưng đây cũng là con dao hai lưỡi. ThS. DSCKII. Nguyễn Thị Thu (Khoa Dược) cảnh báo: Có tới 30% ca nhập viện do tác dụng phụ của thuốc có thể phòng ngừa được nếu chúng ta cẩn trọng hơn trong việc dùng thuốc.

Dựa trên các nghiên cứu khoa học và báo cáo thực tế, lộ trình dùng thuốc an toàn cần lưu ý:

Ưu tiên thuốc bôi tại chỗ: Với thoái hoá khớp gối, thuốc dạng bôi có hiệu quả giảm đau tương đương đường uống nhưng nồng độ trong máu thấp hơn tới 100 lần, giảm tối đa nguy cơ cho dạ dày.

Lựa chọn NSAIDs "thông minh": Các biến cố tiêu hóa thường xảy ra âm thầm (đến 80% không có triệu chứng báo trước). Nhóm ức chế chọn lọc COX-2 được đánh giá là an toàn hơn cho toàn bộ đường tiêu hóa so với NSAIDs kinh điển.

Lưu ý tương tác thuốc: Nếu bệnh nhân đang uống Aspirin để bảo vệ tim mạch, cần uống Aspirin trước NSAIDs ít nhất 2 giờ để tránh mất tác dụng chống đông của Aspirin.

Nhóm thuốc tác dụng chậm (SYSADOA): Chỉ Glucosamine sulfate dạng tinh thể mới thực sự có hiệu quả cải thiện cấu trúc khớp và các triệu chứng tại khớp, các dạng thực phẩm chức năng thông thường thường không mang lại giá trị lâm sàng rõ rệt.

Khi nào cần can thiệp phẫu thuật?

PGS.TS. Phương Thủy cũng lưu ý, khi các biện pháp điều trị bảo tồn như dùng thuốc, can thiệp đơn giản, tối thiểu không còn hiệu quả hoặc bệnh nhân bị thoái hóa khớp ở giai đoạn 4 (hẹp khe khớp nặng, biến dạng khớp), phẫu thuật thay khớp gối hay khớp bị thoái hóa sẽ là giải pháp cuối cùng để khôi phục lại khả năng vận động và chất lượng sống cho người bệnh.

Hội thảo lần này không chỉ là nơi cập nhật kiến thức cho hội thảo viên, mà còn là lời nhắc nhở về sự kết nối giữa các chuyên khoa. Giảm đau cho bệnh nhân là một nghệ thuật, nơi bác sĩ cơ xương khớp, bác sĩ tim mạch và các dược sĩ lâm sàng cùng năm tay nhau để nâng niu, bảo vệ và mang lại cuộc sống an toàn nhất cho người bệnh.

Khép lại buổi hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Văn Hùng đã đưa ra thông điệp quan trọng cho chuyên ngành: “Điều trị cơ xương khớp trong kỷ nguyên mới không còn là một hành trình đơn độc của các bác sĩ cơ xương khớp. Chúng ta đang chuyển mình từ 'điều trị triệu chứng' sang 'quản lý sức khỏe toàn diện'. Định hướng của Trung tâm Cơ xương khớp – Bệnh viện Bạch Mai là xây dựng một hệ sinh thái điều trị phối hợp nhiều chuyên khoa, nơi các bác sĩ cơ xương khớp, các bác sĩ tim mạch và dược sĩ lâm sàng cùng ngồi lại thảo luận, xem xét để xây dựng một phác đồ điều trị cá thể hóa phù hợp nhất cho từng người bệnh.

Mục tiêu cuối cùng của chúng ta không chỉ là loại bỏ cơn đau, mà là kéo dài tuổi thọ với chất lượng cuộc sống tốt nhất cho người bệnh. Mỗi đơn thuốc được kê ra phải là một sản phẩm trí tuệ với sự cân nhắc thấu đáo giữa hiệu quả giảm đau, hiệu quả điều trị bệnh và sự an toàn tuyệt đối cho trái tim, dạ dày - đường tiêu hóa, hệ thận tiết niệu và sức khỏe chung của người bệnh." Lời kết luận của PGS. Nguyễn Văn Hùng được xem như thông điệp khẳng định chiến lược tiếp cận, điều trị đau mới, là kim chỉ nam cho các bác sĩ lâm sàng trong hành trình chăm sóc sức khỏe nhân dân đang được thực hiện tại Bệnh viện Bạch Mai, cũng là thông tin tham khảo hữu ích cho cả thầy thuốc và người bệnh tại các cơ sở y tế trong cả nước.