Ngày 16/7, tại Hội thảo khoa học do Bệnh viện Bạch Mai tổ chức dưới sự chủ trì của GS.TS.BS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ và PGS.TS.BS Nguyễn Thị Thu Hoài, Viện trưởng Viện Tim mạch Việt Nam, các chuyên gia đã tập trung phân tích một vấn đề đang ngày càng được quan tâm: suy giảm nhận thức sau đột quỵ (PSCI). Đây không chỉ là thách thức trong điều trị mà còn là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được nhận diện sớm.

Gần một nửa bệnh nhân đột quỵ đối mặt nguy cơ suy giảm nhận thức

Trong nhận thức của nhiều người, di chứng đột quỵ thường gắn với các biểu hiện dễ nhận thấy như liệt nửa người, méo miệng hay rối loạn nuốt. Tuy nhiên, phía sau những tổn thương vận động là một "di chứng vô hình" có thể làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống của người bệnh.

Theo TS.BS Đào Việt Phương - Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, phân tích gộp từ 21 nghiên cứu lâm sàng cho thấy cứ 100 bệnh nhân nhồi máu não được cứu sống thì có tới 45 người bị suy giảm nhận thức trong năm đầu tiên.

Nhiều người bệnh sau khi xuất viện có thể tự đi lại nhưng lại dần mất khả năng ghi nhớ, tư duy logic và thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày. Họ đánh mất sự độc lập trong cuộc sống, kéo theo gánh nặng chăm sóc lâu dài cho gia đình và xã hội.

Bài báo cáo của TS.BS Đào Việt Phương - Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai nhận được sự quan tâm của đông đảo đồng nghiệp và cộng đồng

Các phân tích sinh lý bệnh cho thấy, khi dòng máu lên não bị gián đoạn, não bộ không chỉ thiếu oxy mà còn nhanh chóng suy giảm các chất dẫn truyền thần kinh quan trọng. Chỉ khoảng 30 giây sau khi xảy ra đột quỵ, lượng Acetylcholine - chất giữ vai trò thiết yếu đối với trí nhớ và khả năng tập trung có thể giảm tới 50%; sau 10 phút, mức suy giảm lên tới 83%, khiến các tế bào thần kinh bị tổn thương nghiêm trọng và mất khả năng kết nối.

Đó cũng là lý do các chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh "6 tháng vàng" sau đột quỵ. Nếu bỏ lỡ giai đoạn này, nguy cơ tiến triển từ suy giảm nhận thức sang sa sút trí tuệ mạch máu sẽ tăng cao và rất khó đảo ngược.

Phục hồi toàn diện để người bệnh trở lại cuộc sống bình thường

Theo các chuyên gia, mục tiêu điều trị đột quỵ hiện nay không chỉ là cứu sống người bệnh mà còn phải giúp họ phục hồi toàn diện cả về thể chất lẫn nhận thức.

Chiến lược điều trị được khuyến nghị gồm ba trụ cột: kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu; phục hồi chức năng nhận thức bằng các bài tập chuyên biệt nhằm tăng tính dẻo của hệ thần kinh; đồng thời áp dụng các biện pháp bảo vệ tế bào thần kinh và hỗ trợ dinh dưỡng não theo đúng chỉ định chuyên môn.

Đặc biệt, việc triển khai các phác đồ bảo vệ màng tế bào thần kinh trong 24 giờ đầu ở bệnh nhân nhồi máu não cấp đã chứng minh hiệu quả tích cực. Các thang điểm đánh giá quốc tế như NIHSS và Barthel đều ghi nhận khả năng phục hồi tốt hơn ở người bệnh được điều trị sớm và đúng phác đồ.

Theo nghiên cứu, cứ 100 bệnh nhân nhồi máu não được cứu sống thì có tới 45 người bị suy giảm nhận thức trong năm đầu tiên

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, việc tuân thủ Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đột quỵ não năm 2024 của Bộ Y tế ngay từ giai đoạn đầu không chỉ giúp cải thiện chức năng thần kinh mà còn rút ngắn thời gian nằm viện, giảm mức độ phụ thuộc và giảm gánh nặng chi phí điều trị lâu dài.

Thông điệp xuyên suốt được đưa ra tại hội thảo là: cứu sống người bệnh mới chỉ là bước khởi đầu. Chủ động tầm soát, phát hiện sớm suy giảm nhận thức và can thiệp phục hồi ngay từ những ngày đầu sau đột quỵ mới là chìa khóa giúp người bệnh thực sự trở lại cuộc sống tự chủ, chất lượng và trọn vẹn.