Nuốt nghẹn kéo dài, đau ngực không rõ nguyên nhân, táo bón mạn tính hay đại tiện không tự chủ là những triệu chứng có thể liên quan đến rối loạn vận động đường tiêu hóa. Không ít người bệnh đã thực hiện nhiều phương pháp thăm dò như nội soi, chụp X-quang nhưng vẫn chưa xác định được nguyên nhân.

Ở một số trường hợp, vấn đề không nằm ở tổn thương cấu trúc mà xuất phát từ hoạt động co bóp, sự phối hợp giữa các nhóm cơ hoặc chức năng cơ thắt đường tiêu hóa. Những bất thường này cần được đánh giá bằng các phương pháp thăm dò chức năng chuyên sâu.

Ngày 7/11/2026, trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học Bệnh viện Bạch Mai lần thứ 34, phiên khoa học chuyên đề Tiêu hóa - Gan mật đã cập nhật hai kỹ thuật đo áp lực thực quản độ phân giải cao (HRM) và đo áp lực hậu môn - trực tràng độ phân giải cao (HRAM), với sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế.

Phát hiện những bất thường mà nội soi khó nhận diện

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Công Long, Viện trưởng Viện Tiêu hóa Bạch Mai, bên cạnh nội soi chẩn đoán và can thiệp, các phương pháp thăm dò chức năng đường tiêu hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng trong thực hành lâm sàng.

Kỹ thuật HRM sử dụng hệ thống cảm biến áp lực để ghi nhận hoạt động co bóp của thực quản và khả năng đóng mở của cơ thắt thực quản dưới. Qua đó, bác sĩ có thể phát hiện các rối loạn như co thắt tâm vị, co thắt thực quản, tăng co bóp hoặc giảm nhu động thực quản.

Đây là những bất thường có thể gây nuốt nghẹn, khó nuốt, đau ngực hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển thức ăn xuống dạ dày. Kết quả đo được phân tích theo phân loại Chicago phiên bản 4.0, kết hợp với triệu chứng lâm sàng và các phương pháp thăm dò bổ sung khi cần thiết.

Trong khi đó, HRAM giúp đánh giá hoạt động của cơ thắt hậu môn, áp lực trực tràng và sự phối hợp giữa các nhóm cơ trong quá trình đại tiện.

Kỹ thuật này có ý nghĩa trong phát hiện rối loạn phối hợp khi đại tiện - tình trạng người bệnh có nhu cầu đi ngoài nhưng gặp khó khăn do cơ thắt hậu môn không giãn đúng cách hoặc không phối hợp hiệu quả với lực đẩy của trực tràng.

Khi được chẩn đoán chính xác, người bệnh có thể được tư vấn phương pháp điều trị phù hợp, trong đó có liệu pháp phản hồi sinh học (Biofeedback), giúp cải thiện khả năng phối hợp các nhóm cơ khi đại tiện.

Đối với người bị đại tiện không tự chủ, HRAM cung cấp thông tin về chức năng cơ thắt và cảm giác trực tràng, hỗ trợ bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị, phục hồi chức năng phù hợp.

Bạch Mai triển khai thường quy kỹ thuật đo áp lực thực quản

Tại Bệnh viện Bạch Mai, kỹ thuật đo áp lực thực quản độ phân giải cao được triển khai thường quy từ tháng 7/2026. Đến tháng 10/2026, Viện Tiêu hóa đã thực hiện thăm dò cho 46 người bệnh nghi ngờ rối loạn vận động thực quản.

Chia sẻ tại hội nghị, ThS.BSNT Lã Diệu Hương cho biết quá trình triển khai kỹ thuật đòi hỏi bác sĩ có kinh nghiệm trong đặt ống thông, nhận diện tín hiệu nhiễu và phân tích kết quả. Một số trường hợp co thắt tâm vị giai đoạn muộn có thực quản giãn lớn, gập góc hoặc ứ đọng thức ăn, khiến việc thực hiện kỹ thuật gặp khó khăn.

Bên cạnh trang thiết bị hiện đại, năng lực thực hành, khả năng nhận diện sai số và kinh nghiệm diễn giải kết quả của đội ngũ y tế là những yếu tố quan trọng bảo đảm độ chính xác trong chẩn đoán.

Tại phiên khoa học, BS. Jonathan Kuang Ziyang, Trưởng Đơn vị Thần kinh tiêu hóa và Nhu động, Bệnh viện Tan Tock Seng (Singapore), đã chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, hướng dẫn thực hiện HRM, HRAM và phân tích các tình huống lâm sàng.

Thông qua hoạt động thị phạm trực tiếp, các đại biểu được quan sát quy trình chuẩn bị người bệnh, đặt ống thông, thực hiện nghiệm pháp và phân tích kết quả. Đây cũng là cơ hội để bác sĩ trao đổi kinh nghiệm, cập nhật kiến thức và chuẩn hóa quy trình kỹ thuật theo các tiêu chuẩn thực hành quốc tế.

Không chủ quan với các triệu chứng tiêu hóa kéo dài

Các chuyên gia khuyến cáo, người thường xuyên bị nuốt nghẹn, khó nuốt, đau ngực chưa rõ nguyên nhân, táo bón kéo dài, khó đại tiện hoặc đại tiện không tự chủ nên đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp đánh giá phù hợp. HRM và HRAM không thay thế nội soi hay chẩn đoán hình ảnh mà bổ sung khả năng khảo sát chức năng vận động, giúp làm rõ nguyên nhân gây triệu chứng trong những trường hợp cần thiết.

Việc ứng dụng các kỹ thuật thăm dò hiện đại, kết hợp đào tạo chuyên sâu và hợp tác quốc tế là hướng phát triển của Viện Tiêu hóa Bạch Mai, góp phần nâng cao năng lực chẩn đoán và cá thể hóa điều trị.

Phát hiện đúng nguyên nhân là bước quan trọng để điều trị hiệu quả. Người bệnh không nên chủ quan hoặc âm thầm chịu đựng các triệu chứng tiêu hóa kéo dài mà cần chủ động thăm khám, để được chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp, cải thiện chất lượng cuộc sống.