Trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học Quốc tế Bệnh viện Bạch Mai lần thứ 34, chiều 5/11, phiên khoa học chuyên ngành Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng với chủ đề “Xu hướng mới trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý dị ứng - miễn dịch” đã diễn ra dưới sự chủ trì của TS.BSCC. Phạm Huy Thông, Quyền Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai.

Các báo cáo tập trung cập nhật tiến bộ trong chẩn đoán, điều trị bệnh tự miễn, bệnh dị ứng và ứng dụng các liệu pháp miễn dịch hiện đại.

Cá thể hóa chẩn đoán, điều trị bệnh tự miễn

Mở đầu chương trình, TS.BS. Phạm Huy Thông trình bày về hội chứng kháng phospholipid (APS) ở phụ nữ mang thai. Đây là bệnh lý tự miễn có thể gây biến chứng sản khoa nghiêm trọng như sảy thai liên tiếp, thai lưu, tiền sản giật sớm và suy bánh rau.

Báo cáo phân tích sự khác biệt giữa tiêu chuẩn phân loại ACR/EULAR 2023 và Sydney 2006, đồng thời nhấn mạnh việc chẩn đoán cần kết hợp tiền sử sản khoa, biểu hiện lâm sàng và xét nghiệm kháng thể kháng phospholipid (aPL), không nên chỉ dựa vào các tiêu chuẩn phân loại.

Về điều trị, phối hợp aspirin liều thấp và heparin trọng lượng phân tử thấp (LMWH) là phương pháp nền tảng đối với nhiều trường hợp APS sản khoa. Liều thuốc cần được cá thể hóa theo nguy cơ huyết khối và tiền sử bệnh. Đáng chú ý, nghiên cứu IMPACT pha 2 ghi nhận việc sử dụng certolizumab pegol ở thai phụ APS nguy cơ cao giúp giảm tỷ lệ kết cục sản khoa bất lợi từ 40% ở nhóm đối chứng lịch sử xuống 20%, mở ra hướng nghiên cứu triển vọng.

Cũng trong nhóm bệnh tự miễn, ThS.BSNT. Phạm Thị Vân Anh, Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, trình bày về bệnh liên quan đến IgG4 (IgG4-RD). Đây là bệnh viêm xơ mạn tính có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như tuyến lệ, tuyến nước bọt, tụy, thận và phổi. Do dễ nhầm lẫn với ung thư hoặc các bệnh tự miễn khác, việc chẩn đoán cần phối hợp lâm sàng, hình ảnh học và mô bệnh học.

Liệu pháp miễn dịch mở ra hướng điều trị mới

GS.TS. Phạm Văn Thức, Chủ tịch Hội Miễn dịch Trị liệu Ung thư Việt Nam, mang đến báo cáo tổng quan về những tiến bộ của liệu pháp miễn dịch hiện đại.

Theo báo cáo, y học đang chuyển từ điều trị triệu chứng sang can thiệp có chọn lọc vào các cơ chế miễn dịch gây bệnh. Trong lĩnh vực dị ứng, các kháng thể đơn dòng như omalizumab, mepolizumab, dupilumab góp phần kiểm soát phản ứng viêm thông qua những đích miễn dịch đặc hiệu. Liệu pháp miễn dịch đặc hiệu dị nguyên và giải mẫn cảm thuốc cũng mở rộng lựa chọn điều trị cho người bệnh.

Đối với bệnh tự miễn, các thuốc sinh học nhắm đích TNF, thụ thể IL-6, BAFF giúp kiểm soát tình trạng rối loạn miễn dịch. Trong điều trị ung thư, thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch PD-1/PD-L1, CTLA-4, liệu pháp tế bào CAR-T, tế bào NK và vaccine mRNA đang mở ra những hướng tiếp cận mới.

Phát hiện sớm, phòng ngừa biến chứng dị ứng thuốc

Một nội dung đáng chú ý là báo cáo của ThS.BSNT. Vũ Thị Hằng, Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, về biến chứng muộn sau các phản ứng da nghiêm trọng do thuốc (SCAR).

Theo chuyên gia, người bệnh vượt qua giai đoạn cấp của hội chứng Stevens-Johnson (SJS) hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc (TEN) vẫn có nguy cơ gặp di chứng như khô mắt mạn tính, dính mi cầu và tổn thương hô hấp. Sau hội chứng DRESS, một số trường hợp còn có thể xuất hiện bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống hoặc viêm giáp tự miễn sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết của theo dõi lâu dài và phối hợp đa chuyên khoa, đặc biệt là chuyên khoa mắt, hô hấp nhằm phát hiện, xử trí kịp thời các biến chứng.

Cũng tại phiên khoa học, ThS.BSNT. Nguyễn Văn Hồng Quân, Phân hiệu Thanh Hóa, Trường Đại học Y Hà Nội, phân tích các phản ứng da - niêm mạc liên quan nhiễm trùng (RIME/MIRM) và hội chứng Fuchs. Đây là nhóm bệnh có thể gây tổn thương nghiêm trọng tại các niêm mạc nhưng ít hoặc không có tổn thương da, dễ nhầm lẫn với SJS/TEN.

Chuyên gia nhấn mạnh vai trò của chẩn đoán phân biệt, đánh giá nhãn khoa sớm và can thiệp kịp thời, trong đó có ghép màng ối ở những trường hợp phù hợp, kết hợp điều trị điều hòa miễn dịch nhằm hạn chế nguy cơ di chứng, đặc biệt là mất thị lực.

Các báo cáo tại phiên khoa học đã cập nhật nhiều tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý Dị ứng - Miễn dịch, từ nhận diện cơ chế bệnh sinh đến ứng dụng liệu pháp nhắm đích và quản lý biến chứng lâu dài. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, thúc đẩy ứng dụng các tiến bộ y học vào thực hành lâm sàng, hướng tới điều trị an toàn và hiệu quả hơn cho người bệnh.