Theo ThS. Nguyễn Hoàng Tước, Điều dưỡng trưởng Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, chăm sóc đúng tại nhà đóng vai trò rất quan trọng, giúp người bệnh hạn chế biến chứng và duy trì chất lượng cuộc sống.

Nhận biết dấu hiệu bệnh trở nặng

Ở giai đoạn đầu, xơ gan thường diễn biến âm thầm với các triệu chứng mơ hồ như mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng hoặc đau tức nhẹ vùng hạ sườn phải.

Khi bệnh chuyển sang giai đoạn mất bù, người bệnh có thể xuất hiện:

·         Vàng da, vàng mắt.

·         Phù chân, bụng chướng to do cổ trướng.

·         Dễ chảy máu chân răng, chảy máu cam.

·         Lơ mơ, ngủ nhiều, giảm trí nhớ.

Nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, xơ gan có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa, nhiễm trùng dịch cổ trướng, suy thận hoặc ung thư gan.

Các nguyên nhân gây bệnh xơ gan

Sai lầm phổ biến: Kiêng đạm quá mức

Nhiều người cho rằng người bệnh xơ gan cần hạn chế thịt cá để giảm gánh nặng cho gan. Đây là quan niệm không đúng.

Theo ThS. Nguyễn Hoàng Tước, đa số người bệnh xơ gan vẫn cần được bổ sung đầy đủ chất đạm từ thịt, cá, trứng, sữa, tôm, đậu phụ và các thực phẩm giàu dinh dưỡng khác. Chỉ trong một số trường hợp đặc biệt như hôn mê gan mới cần điều chỉnh lượng đạm theo chỉ định của bác sĩ.

Gia đình nên:

·         Chia nhỏ 5-6 bữa ăn mỗi ngày thay vì chỉ ăn 3 bữa chính.

·         Bổ sung bữa phụ hoặc ly sữa trước khi đi ngủ để hạn chế nguy cơ hạ đường huyết ban đêm.

·         Tăng cường rau xanh, trái cây chín mềm và thực phẩm giàu chất xơ.

·         Đảm bảo ăn chín, uống sôi và lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng.

·         Ăn nhạt là nguyên tắc quan trọng

·         Muối là một trong những yếu tố khiến tình trạng phù và cổ trướng trở nên nặng hơn.

Người bệnh xơ gan nên:

·         Hạn chế lượng muối dưới 5g/ngày.

·         Ưu tiên thực phẩm tươi, chế biến bằng cách luộc, hấp hoặc hầm mềm.

·         Với người có giãn tĩnh mạch thực quản, thức ăn cần mềm, dễ nuốt để giảm nguy cơ xuất huyết.

Cần tránh:

·         Dưa cà muối, cá khô, thực phẩm đóng hộp.

·         Xúc xích, mì ăn liền và các loại thực phẩm chế biến sẵn nhiều muối.

·         Các loại hạt cứng, xương sụn hoặc thực phẩm nhiều xơ thô.

·         Không chỉ ăn uống, người bệnh cần vận động phù hợp

·         Tập luyện nhẹ nhàng giúp duy trì khối cơ, tăng sức bền và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Bên cạnh đó, gia đình cần chú ý phòng ngừa té ngã, đặc biệt ở người bệnh xơ gan giai đoạn nặng khi sức cơ suy giảm hoặc có biểu hiện chậm chạp về ý thức. Tay vịn, ghế có điểm tựa và sự hỗ trợ khi di chuyển là những biện pháp cần thiết.

5 nguyên tắc người nhà cần ghi nhớ

·         Thứ nhất, tuyệt đối tránh rượu bia, thuốc lá và không tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc bắc hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc.

·         Thứ hai, ăn nhạt nhưng vẫn phải đảm bảo đủ năng lượng và dinh dưỡng.

·         Thứ ba, theo dõi hằng ngày cân nặng, vòng bụng, lượng nước tiểu và mức độ tỉnh táo của người bệnh.

·         Thứ tư, đưa người bệnh đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các dấu hiệu báo động như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sốt cao, lơ mơ hoặc bụng chướng nhanh bất thường.

·         Thứ năm, tái khám đúng hẹn để được đánh giá chức năng gan, điều chỉnh thuốc và phát hiện sớm các biến chứng.

Theo ThS. Nguyễn Hoàng Tước, chăm sóc người bệnh xơ gan không chỉ là việc dùng thuốc mà còn là sự phối hợp chặt chẽ giữa chế độ dinh dưỡng, vận động, theo dõi sức khỏe và tuân thủ điều trị. “Ăn nhạt, đủ chất, tránh xa rượu bia và tái khám định kỳ chính là chìa khóa giúp người bệnh sống khỏe hơn và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm”, chuyên gia nhấn mạnh.