Khi quá trình lọc máu vô tình làm thất thoát dưỡng chất

Theo TS.BS Vũ Thị Thanh, tỷ lệ suy mòn protein - năng lượng ở bệnh nhân lọc máu trên thế giới hiện dao động từ 28% đến 54%. Đây là yếu tố nguy cơ độc lập làm suy giảm chất lượng sống và làm gia tăng tỷ lệ tử vong ở người bệnh.

Điều đáng lo ngại là trong khi lọc máu giúp loại bỏ các chất độc ra khỏi cơ thể, quá trình này cũng khiến người bệnh mất đi một lượng đáng kể các dưỡng chất quan trọng. Sau mỗi lần lọc máu, cơ thể có thể thất thoát nhiều axit amin cùng các vi chất thiết yếu như kẽm, đồng, selen, sắt, vitamin nhóm B và vitamin C.

Không chỉ vậy, tình trạng suy giảm khối cơ và suy kiệt còn bị thúc đẩy bởi nhiều yếu tố khác như hội chứng nhiễm độc niệu gây chán ăn, buồn nôn kéo dài; rối loạn chuyển hóa làm tăng dị hóa cơ; mất máu vi thể trong quá trình điều trị; cùng những rào cản tâm lý - xã hội như mệt mỏi, trầm cảm hoặc hoàn cảnh kinh tế khó khăn.

Theo các chuyên gia, việc sàng lọc dinh dưỡng cần được thực hiện sớm bằng các công cụ đánh giá chuẩn hóa nhằm phát hiện nguy cơ ngay từ giai đoạn đầu. Tại các cơ sở chuyên sâu, người bệnh có thể được đánh giá khối cơ, phân tích thành phần cơ thể và thực hiện các xét nghiệm dinh dưỡng chuyên biệt để xây dựng phác đồ can thiệp phù hợp.

Người bệnh lọc máu không nên kiêng đạm tuyệt đối

Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến nhất ở người bệnh thận là cắt giảm tối đa chất đạm vì lo ngại tăng urê máu.

TS.BS Vũ Thị Thanh cho biết nhu cầu dinh dưỡng của người bệnh thay đổi theo từng giai đoạn bệnh. Với người bệnh thận mạn chưa lọc máu, việc hạn chế đạm là cần thiết nhằm giảm gánh nặng cho thận. Tuy nhiên, khi đã bước vào giai đoạn lọc máu chu kỳ, nhu cầu protein lại tăng lên đáng kể để bù đắp lượng axit amin bị mất qua dịch lọc.

Theo khuyến cáo, người bệnh đang lọc máu cần được cung cấp khoảng 1,2g protein/kg cân nặng mỗi ngày. Với các trường hợp nặng phải lọc máu liên tục tại khoa hồi sức tích cực, nhu cầu này còn cao hơn.

Bên cạnh protein, người bệnh cần đảm bảo năng lượng đầy đủ từ 30-35 kcal/kg/ngày để duy trì khối cơ và thể trạng. Chế độ ăn nên ưu tiên các loại chất béo có lợi cho tim mạch, carbohydrate phức hợp, rau xanh và chất xơ phù hợp.

Các chỉ số natri, kali, phospho, canxi và lượng nước đưa vào cơ thể cũng cần được kiểm soát chặt chẽ theo hướng dẫn của bác sĩ nhằm hạn chế biến chứng tim mạch và rối loạn điện giải.

Khi dinh dưỡng đường miệng không còn đáp ứng nhu cầu

Thực tế lâm sàng cho thấy nhiều bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối rơi vào tình trạng chán ăn kéo dài, buồn nôn hoặc nôn nhiều, khiến việc bổ sung dinh dưỡng bằng đường ăn uống thông thường không còn hiệu quả.

Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể phải cân nhắc các biện pháp hỗ trợ như nuôi dưỡng qua sonde dạ dày hoặc bổ sung dinh dưỡng đường tĩnh mạch.

Theo TS.BS Vũ Thị Thanh, bệnh nhân suy thận mạn thường có sự mất cân bằng nghiêm trọng các axit amin trong cơ thể. Việc sử dụng các dung dịch axit amin chuyên biệt dành cho người bệnh thận đã được chứng minh giúp cải thiện đáng kể các chỉ số dinh dưỡng, tăng nồng độ albumin huyết thanh, cải thiện tình trạng thiếu máu và nâng cao thể trạng người bệnh.

Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy khi tình trạng dinh dưỡng được cải thiện, nhu cầu sử dụng thuốc kích thích tạo máu ở bệnh nhân lọc máu có thể giảm xuống, góp phần tối ưu hóa hiệu quả điều trị và giảm chi phí chăm sóc y tế.

Bên cạnh đó, việc bổ sung sắt đúng cách theo khuyến cáo quốc tế đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát thiếu máu do suy thận mạn. Các chế phẩm sắt thế hệ mới giúp hạn chế tác dụng phụ trên đường tiêu hóa, từ đó cải thiện khả năng tuân thủ điều trị của người bệnh.

Dinh dưỡng là một phần không thể tách rời của điều trị

Các chuyên gia nhấn mạnh, dinh dưỡng trong bệnh thận mạn không đơn thuần là câu chuyện "ăn gì, kiêng gì" theo kinh nghiệm truyền miệng mà là một liệu pháp điều trị quan trọng, cần được cá thể hóa cho từng người bệnh.

Việc phát hiện sớm nguy cơ suy mòn dinh dưỡng, xây dựng chế độ ăn phù hợp và can thiệp kịp thời không chỉ giúp duy trì khối cơ, cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị lâu dài cho người bệnh lọc máu chu kỳ.