Phóng viên: Thưa bác sĩ, người được làm răng giả có thể dựa vào những tiêu chí nào để biết phục hình của mình đạt chất lượng?

TS.BS Hoàng Ngọc Lan: Trước hết, cần hiểu "răng giả" là tên gọi chung, bao gồm hàm giả tháo lắp, cầu răng, mão răng và phục hình trên implant. Mỗi loại có chỉ định, tiêu chuẩn đánh giá và tuổi thọ khác nhau.

Chất lượng răng giả không nên chỉ đánh giá qua màu sắc hay tính thẩm mỹ mà cần xem xét đồng thời chức năng, độ an toàn và khả năng thích nghi lâu dài.

Một phục hình đạt yêu cầu phải giúp người bệnh ăn nhai tương đối thoải mái, khớp cắn cân bằng, không có cảm giác răng bị "cao", vướng hoặc làm lệch hàm. Phục hình cũng không được gây đau kéo dài, loét niêm mạc, chảy máu lợi hay lung lay khi ăn nhai.

TS. BS Hoàng Ngọc Lan thực hiện qui trình mài cùi răng để làm mão sứ cho người bệnh

Hình thể, kích thước và màu sắc cần hài hòa với khuôn mặt, độ tuổi và các răng còn lại; phát âm tương đối rõ, không gây cảm giác quá cộm hoặc buồn nôn kéo dài.

Đối với mão và cầu răng, đường viền phục hình phải sát khít nhưng không chèn ép lợi, hạn chế tình trạng thức ăn thường xuyên giắt vào bên dưới. Với hàm tháo lắp, hàm cần ổn định, có khả năng lưu giữ phù hợp và không gây tổn thương răng thật hoặc mô mềm.

Người bệnh cũng cần được cung cấp đầy đủ thông tin về loại phục hình, vật liệu sử dụng, nguồn gốc sản phẩm, chế độ bảo hành và lịch tái khám.

Trong những ngày đầu sau khi lắp, đặc biệt với hàm tháo lắp, một số cảm giác khó chịu nhẹ là điều có thể gặp. Tuy nhiên, nếu đau nhiều, loét kéo dài, không thể ăn nhai hoặc răng giả thường xuyên bong, rơi hay lung lay thì đó không phải hiện tượng bình thường và cần được bác sĩ kiểm tra, điều chỉnh.

Phóng viên: Theo bác sĩ, một phục hình răng cần đáp ứng những yêu cầu nào để bảo đảm an toàn cho người sử dụng?

TS.BS Hoàng Ngọc Lan: Một phục hình an toàn cần đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí.

Thứ nhất là an toàn về vật liệu. Vật liệu phải có nguồn gốc rõ ràng, được phép sử dụng trong nha khoa, có tính tương hợp sinh học, không giải phóng các thành phần độc hại và hạn chế nguy cơ kích ứng hoặc dị ứng. Riêng đối với implant, vật liệu còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về khả năng tồn tại lâu dài trong môi trường xương và mô của cơ thể.

Thứ hai là độ chính xác về kỹ thuật. Phục hình phải được thiết kế phù hợp với từng người bệnh, sát khít, đúng tương quan khớp cắn, không tạo lực quá mức lên răng trụ, implant, lợi hoặc xương hàm.

Thứ ba là bảo đảm chức năng. Răng giả cần phục hồi khả năng ăn nhai, phát âm và thẩm mỹ, đồng thời không gây ảnh hưởng bất lợi đến khớp thái dương - hàm cũng như các răng còn lại.

Thứ tư là dễ vệ sinh. Thiết kế phục hình phải cho phép người bệnh làm sạch hiệu quả các bề mặt của răng giả, vùng lợi và răng trụ. Một phục hình đẹp nhưng khó vệ sinh sẽ làm tăng nguy cơ hôi miệng, viêm lợi, sâu răng và viêm quanh implant.

Cuối cùng là được thực hiện đúng quy trình. Người bệnh cần được khám, chụp phim và đánh giá toàn diện trước điều trị. Việc chỉ định, lắp đặt, kiểm tra và theo dõi phải do bác sĩ có chuyên môn thực hiện.

Phóng viên: Tuổi thọ của răng giả thường kéo dài bao lâu?

TS.BS Hoàng Ngọc Lan: Không có một con số chung cho tất cả các loại răng giả. Tuổi thọ phụ thuộc vào loại phục hình, vật liệu, tay nghề của bác sĩ, tình trạng răng, lợi, xương hàm, lực nhai, thói quen nghiến răng, việc vệ sinh răng miệng và tái khám định kỳ.

Thông thường, hàm giả tháo lắp có thể sử dụng khoảng 5-10 năm, nhưng đôi khi cần đệm lại, chỉnh sửa hoặc thay sớm hơn do lợi và xương hàm tiếp tục thay đổi theo thời gian. Một số nghiên cứu ghi nhận tuổi thọ trung bình của hàm giả khoảng 7-10 năm nếu được chăm sóc tốt.

Chụp và cầu răng thường có thể sử dụng từ 7-15 năm hoặc lâu hơn, tùy thuộc tình trạng răng trụ, khớp cắn và việc chăm sóc.

Đối với phục hình trên implant, trụ implant có thể tồn tại rất lâu nếu tích hợp xương tốt và được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, phần mão, cầu hoặc hàm giả phía trên vẫn có thể bị mòn, sứt, lỏng vít và cần sửa chữa hoặc thay thế theo thời gian.

Điều quan trọng là "chưa hỏng" không đồng nghĩa với "vẫn còn phù hợp". Người mang răng giả nên tái khám định kỳ 6-12 tháng một lần để đánh giá độ khít sát, khớp cắn, tình trạng răng trụ, implant, lợi và xương hàm.

Chất lượng răng giả không nên chỉ đánh giá qua màu sắc hay tính thẩm mỹ mà cần xem xét đồng thời chức năng, độ an toàn và khả năng thích nghi lâu dài

Phóng viên: Răng giả không đạt chất lượng có thể gây ra những hậu quả gì?

TS.BS Hoàng Ngọc Lan: Phục hình không đạt chất lượng có thể gây nhiều hậu quả, từ nhẹ đến nghiêm trọng.

Người bệnh có thể bị đau, cộm, loét niêm mạc, viêm hoặc chảy máu lợi; thức ăn thường xuyên giắt gây hôi miệng, sâu răng trụ và viêm quanh răng.

Nếu ăn nhai không hiệu quả, người bệnh sẽ gặp khó khăn trong phát âm, giảm cảm giác ngon miệng và ảnh hưởng đến giao tiếp. Lực nhai phân bố không hợp lý còn có thể làm mòn hoặc lung lay răng thật, tổn thương răng trụ, tiêu xương và giảm tuổi thọ của implant.

Sai khớp cắn kéo dài có thể gây mỏi cơ nhai, đau vùng thái dương - hàm, đau đầu hoặc hạn chế há miệng. Trong một số trường hợp, phục hình bong, gãy hoặc có chi tiết lỏng còn tiềm ẩn nguy cơ bị nuốt hoặc hít vào đường thở.

Ngoài ra, vật liệu không rõ nguồn gốc có thể gây kích ứng, dị ứng hoặc phản ứng viêm tại mô miệng. Về lâu dài, người bệnh có thể phải tháo bỏ toàn bộ phục hình để điều trị lại, phức tạp và tốn kém hơn, thậm chí mất thêm răng thật.

Điều tôi muốn nhấn mạnh là một bộ răng giả tốt không chỉ cần đẹp mà phải giúp người bệnh ăn nhai hiệu quả, dễ vệ sinh, không gây đau, không làm tổn thương các mô xung quanh và duy trì sự ổn định lâu dài.

Người dân nên lựa chọn cơ sở nha khoa được cấp phép, bác sĩ có chuyên môn về phục hình răng và tái khám đúng hẹn; không nên chỉ quyết định dựa vào quảng cáo hoặc giá thành.