Nội soi gây mê là kỹ thuật an toàn, hiệu quả, giúp người bệnh hạn chế cảm giác khó chịu, đồng thời tạo điều kiện để bác sĩ quan sát rõ hơn các tổn thương, từ đó nâng cao khả năng phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm.

Để giúp người dân có sự chuẩn bị tốt nhất trước khi nội soi tiêu hóa, TS.BS. Phạm Bình Nguyên, Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ những lưu ý quan trọng cần thực hiện ngay tại nhà.

Chế độ nhịn ăn: Nhịn bao lâu là đủ?

Việc dạ dày hoặc đại tràng còn tồn dư thức ăn có thể che lấp tổn thương, làm tăng nguy cơ bỏ sót bệnh, thậm chí gây nguy hiểm như trào ngược vào phổi trong quá trình gây mê.

Đối với nội soi dạ dày:

Cần nhịn ăn ít nhất từ 6-8 giờ trước khi nội soi.

Nhịn uống nước lọc tối thiểu 2-3 giờ trước thủ thuật để tránh nguy cơ sặc trong quá trình gây mê.

Đối với nội soi đại tràng:

Không ăn thực phẩm rắn hoặc giàu chất xơ từ 1 ngày trước khi soi.

Nên ăn nhẹ vào bữa trưa và bữa tối trước ngày nội soi, ưu tiên cháo loãng hoặc súp.

“Bí kíp” làm sạch đại tràng: Ăn gì và kiêng gì?

Nhiều người cho rằng chỉ cần nhịn ăn là đủ, tuy nhiên trên thực tế, các loại thực phẩm chứa nhiều chất xơ hoặc hạt nhỏ có thể tồn tại lâu trong đại tràng, gây cản trở ống soi và hạn chế khả năng quan sát tổn thương.

Nhóm thực phẩm cần tránh (trước 1 ngày): Các loại rau giàu chất xơ (rau muống, rau ngót, măng), trái cây có hạt nhỏ dễ bám vào niêm mạc (ổi, thanh long, dưa hấu, cà chua), ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, ngô, đỗ) và các loại đồ uống có màu đậm như trà, cà phê, nước dâu.

Nhóm thực phẩm nên sử dụng: Ưu tiên các món ăn nhẹ, ít bã như cháo trắng, súp thịt nạc băm, bánh mì trắng, bún hoặc phở (không ăn kèm rau sống, giá đỗ).

Quy trình uống thuốc sổ làm sạch đại tràng

Đây là bước quan trọng nhất nhưng cũng khiến nhiều người e ngại. Đại tràng cần được làm sạch hoàn toàn để bác sĩ có thể phát hiện những polyp nhỏ chỉ vài milimet hoặc các tổn thương ung thư giai đoạn sớm.

Cách uống: Người bệnh sẽ được cấp thuốc sổ (thường là Fortrans), pha với nước lọc theo đúng hướng dẫn và uống dần trong khoảng 2–3 giờ.

Biểu hiện bình thường: Đi ngoài nhiều lần cho đến khi phân loãng, nước phân trong hoặc vàng nhạt, không còn cặn.

Lưu ý: Nếu xuất hiện các triệu chứng như nôn ói, chóng mặt hoặc đau bụng dữ dội trong quá trình uống thuốc, người bệnh cần báo ngay cho nhân viên y tế hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.

Ai nên đi nội soi và khi nào cần soi lại?

Theo TS.BS. Phạm Bình Nguyên, độ tuổi và tiền sử gia đình là hai yếu tố then chốt quyết định thời điểm nội soi:

Người khỏe mạnh: Nên bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ 45 tuổi. Đối với dạ dày, người trên 40 tuổi nên nội soi kiểm tra định kỳ hoặc khi có triệu chứng.

Người có tiền sử gia đình: Nếu bố mẹ hoặc anh chị em ruột mắc ung thư đại trực tràng, nên nội soi sớm hơn ít nhất 10 năm so với tuổi người thân được chẩn đoán bệnh.

Trường hợp cần soi lại định kỳ: Người từng phát hiện polyp (u tuyến), nhiễm vi khuẩn HP dai dẳng hoặc mắc viêm loét đại tràng mạn tính sẽ được chỉ định nội soi lại sau 1, 3 hoặc 5 năm, tùy mức độ bệnh.

Những lưu ý đặc biệt quan trọng

TS.BS. Phạm Bình Nguyên đưa ra 3 khuyến cáo “vàng” người bệnh cần ghi nhớ:

Thông báo đầy đủ tiền sử dùng thuốc: Đặc biệt là thuốc chống đông (Aspirin, Clopidogrel…), thuốc điều trị tiểu đường hoặc huyết áp. Bác sĩ sẽ hướng dẫn tạm ngừng một số thuốc để hạn chế nguy cơ chảy máu nếu cần can thiệp cắt polyp.

Không uống đồ uống có màu: Tránh nước cam, nước dâu, cà phê, sữa trước khi soi vì có thể làm nhuộm màu niêm mạc, gây khó khăn cho việc quan sát.

Đi cùng người thân: Nội soi gây mê bắt buộc phải có người đi cùng để hỗ trợ đưa về và nghe bác sĩ tư vấn kết quả sau thủ thuật.