Giao mùa - "mồi lửa" châm ngòi cơn hen

Cuối tháng 8, thời tiết miền Bắc bắt đầu có những thay đổi rõ rệt. Nhiệt độ và độ ẩm biến động trong ngày, cùng với nguy cơ nhiễm virus đường hô hấp gia tăng, có thể khiến các triệu chứng hen phế quản dễ tái phát.

Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, không khí lạnh hoặc khô đột ngột có thể kích thích đường thở, gây co thắt phế quản ở người bệnh hen. Khi kết hợp với các yếu tố khởi phát khác như nhiễm trùng đường hô hấp, dị nguyên hoặc thay đổi thời tiết, tình trạng viêm đường thở có thể trở nên nghiêm trọng hơn.

Thực tế lâm sàng cho thấy, một số người bệnh dù kiểm soát hen khá tốt trong thời gian trước đó nhưng khi thời tiết thay đổi, tiếp xúc với không khí lạnh, mưa hoặc các yếu tố kích thích khác có thể xuất hiện cơn hen cấp.

Vì vậy, giao mùa là thời điểm người bệnh hen cần đặc biệt chú ý đến việc kiểm soát bệnh, thay vì chờ đến khi xuất hiện khó thở mới xử trí.

TS.BS Nguyễn Hữu Trường thăm khám cho bệnh nhân đang điều trị tại Trung tâm Dị ứng miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai

Chỉ dùng thuốc cắt cơn: Sai lầm dễ gặp

Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, một trong những vấn đề thường gặp ở người bệnh hen là tâm lý "đỡ khó thở thì ngừng thuốc".

Nhiều người cho rằng sau khi sử dụng thuốc cắt cơn và cảm thấy dễ thở hơn, bệnh đã được kiểm soát. Tuy nhiên, thuốc cắt cơn chủ yếu giúp làm giãn phế quản, cải thiện nhanh triệu chứng trong thời gian ngắn, trong khi tình trạng viêm đường thở - cơ chế quan trọng của bệnh hen - vẫn có thể tồn tại.

Do đó, việc chỉ dựa vào thuốc cắt cơn mà bỏ qua thuốc kiểm soát hen theo chỉ định có thể khiến bệnh không được kiểm soát tốt, làm tăng nguy cơ xuất hiện các đợt cấp.

Người bệnh cần phân biệt rõ thuốc cắt cơn và thuốc kiểm soát hen. Thuốc kiểm soát, trong đó có các thuốc corticosteroid dạng hít (ICS) theo chỉ định, có vai trò kiểm soát tình trạng viêm đường thở và giảm nguy cơ đợt cấp. Việc sử dụng thuốc nào, liều lượng và thời gian bao lâu cần được bác sĩ quyết định dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Chủ động kiểm soát hen khi thời tiết thay đổi

Để hạn chế nguy cơ lên cơn hen trong thời điểm giao mùa, người bệnh cần tuân thủ kế hoạch điều trị được bác sĩ hướng dẫn.

Trước hết, không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc kiểm soát hen, ngay cả khi triệu chứng đã ổn định. Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng liều, đúng thời gian và đúng kỹ thuật, đồng thời mang theo thuốc cắt cơn theo hướng dẫn của bác sĩ khi cần thiết.

Bên cạnh đó, cần hạn chế tiếp xúc với những yếu tố có thể kích hoạt cơn hen như khói thuốc lá, bụi, hóa chất, dị nguyên đã được xác định và không khí lạnh. Khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc ban đêm, người bệnh nên giữ ấm phù hợp, tránh để cơ thể thay đổi nhiệt độ quá đột ngột.

Việc giữ vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh đường hô hấp và chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cũng rất quan trọng.

Người bệnh hen nên tái khám định kỳ để bác sĩ đánh giá mức độ kiểm soát bệnh, chức năng hô hấp và điều chỉnh phác đồ khi cần thiết, đặc biệt trước giai đoạn thời tiết thay đổi.

Nếu xuất hiện khó thở tăng dần, khò khè nhiều, tức ngực, nói khó do hụt hơi hoặc các triệu chứng không cải thiện sau khi sử dụng thuốc cắt cơn theo hướng dẫn, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá và xử trí kịp thời.

Người bệnh nên liên hệ trước để được hướng dẫn về lịch khám, thủ tục và giấy tờ cần thiết.

Hen phế quản là bệnh mạn tính cần được kiểm soát lâu dài. Khi thời tiết chuyển mùa, chủ động phòng ngừa và tuân thủ điều trị sẽ giúp giảm nguy cơ xuất hiện các đợt cấp, thay vì chờ đến khi cơn hen xuất hiện mới tìm thuốc.