Ngày đăng: 03/02/2026Tác giả: ThS.BS Phan Nữ Thục HiềnTóc và da đầu là một hệ sinh học phức tạp, chịu ảnh hưởng đồng thời của yếu tố di truyền, nội tiết, miễn dịch, môi trường và thói quen sinh hoạt. Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc chăm sóc tóc và da đầu đúng cách giúp duy trì hàng rào bảo vệ da, giảm viêm quanh nang tóc, qua đó hạn chế rụng tóc sinh lý và bệnh lý.
Ngược lại, các thói quen chăm sóc sai cách kéo dài có thể gây vi sang chấn lặp đi lặp lại, dẫn đến tổn thương nang tóc khó hồi phục. Vì vậy, chăm sóc tóc không chỉ dừng lại ở yếu tố thẩm mỹ mà cần được tiếp cận dưới góc nhìn y khoa.
Chăm sóc tóc và da đầu hằng ngày như thế nào cho đúng?
Tần suất gội đầu: Không có công thức chung
Theo các bác sĩ da liễu, tần suất gội đầu cần được điều chỉnh tùy theo loại da đầu, mức độ tiết mồ hôi, môi trường làm việc và sinh hoạt.
Người có da đầu dầu, nhiều mồ hôi có thể gội đầu mỗi ngày hoặc cách ngày. Với da đầu thường đến khô, gội 2-3 lần/tuần là phù hợp.
Gội đầu quá thưa ở người da dầu dễ làm tích tụ bã nhờn, vi sinh vật và sản phẩm tạo kiểu, khiến viêm da dầu hoặc viêm nang tóc nặng hơn. Ngược lại, gội quá thường xuyên bằng sản phẩm tẩy rửa mạnh có thể gây khô và kích ứng da đầu.

Massage và làm sạch đúng cách
Khi gội đầu, không nên cào gãi hoặc chà xát mạnh da đầu bằng móng tay vì dễ gây trầy xước thượng bì, tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm xâm nhập.
Người dùng nên sử dụng phần thịt các đầu ngón tay massage nhẹ nhàng theo chuyển động tròn. Có thể dùng lược silicone chuyên dụng với lực tác động nhẹ, đều. Massage đúng cách giúp tăng tuần hoàn máu da đầu, hỗ trợ nuôi dưỡng nang tóc mà không gây tổn thương.
Sử dụng dầu gội hợp lý
Một sai lầm thường gặp là bôi trực tiếp dầu gội đậm đặc lên da đầu. Dầu gội nên được cho ra tay, thêm nước và đánh bọt trước, sau đó mới thoa đều lên da đầu và thân tóc. Cách làm này giúp giảm kích ứng và hạn chế tồn dư chất tẩy rửa trên da đầu.
Dưỡng ẩm: Cần phân biệt tóc và da đầu
Với thân và ngọn tóc, có thể sử dụng dầu xả hoặc dầu dưỡng để bổ sung độ ẩm, giúp tóc mềm mượt và giảm gãy rụng cơ học. Các sản phẩm này chỉ nên bôi từ thân đến ngọn tóc, tránh bôi sát da đầu.
Với da đầu, nên ưu tiên các sản phẩm dạng xịt hoặc dung dịch lỏng để cung cấp hoạt chất mà không gây bết dính hay bít tắc nang tóc.
Lau khô và sấy tóc an toàn
Sau khi gội đầu, nên dùng khăn cotton mềm, thấm hút tốt để thấm khô nhẹ nhàng, tránh vò hoặc xoắn tóc khi còn ướt - thời điểm tóc dễ gãy rụng nhất.
Khi tóc đã khô tự nhiên khoảng 60-70%, có thể sấy với khoảng cách tối thiểu 15–20cm từ máy sấy đến da đầu. Tránh dùng nhiệt độ quá cao hoặc tập trung nhiệt lâu tại một vị trí, vì nhiệt kéo dài có thể gây khô da đầu, viêm da tiếp xúc kích ứng và làm yếu thân tóc.
Thói quen sinh hoạt ảnh hưởng trực tiếp đến nang tóc
Không nên để tóc quá dày, quá nặng hoặc buộc tóc quá chặt trong thời gian dài, vì có thể gây vi sang chấn da đầu, dẫn tới rụng tóc do kéo.
Không tự ý nhổ tóc, đặc biệt ở trẻ em - nhóm đối tượng dễ có hành vi nhổ tóc lặp lại do nguy cơ gây tổn thương nang tóc không hồi phục.
Khi nào cần đi khám bác sĩ da liễu?
Một số biểu hiện ở tóc và da đầu không đơn thuần là vấn đề chăm sóc mà có thể là dấu hiệu bệnh lý, cần được thăm khám chuyên khoa:
Da đầu đỏ, ngứa, bong vảy (có thể gặp trong viêm da dầu, vảy nến, nấm da đầu). Rụng tóc thành mảng hoặc rụng tóc lan tỏa toàn thể.
Hành vi nhổ tóc lặp lại ở trẻ em hoặc người lớn, liên quan đến rối loạn tâm lý.
Tóc khô xơ, gãy rụng kéo dài kèm stress mạn tính hoặc bệnh lý tự miễn, đặc biệt khi đi kèm các triệu chứng toàn thân như sốt kéo dài, đau khớp, loét miệng, ban đỏ vùng mặt tăng khi ra nắng…
Trong những trường hợp này, người bệnh nên được thăm khám trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa Da liễu để chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.

Tại Khoa Da liễu và Bỏng, Bệnh viện Bạch Mai, nhiều kỹ thuật chuyên sâu đang được triển khai trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý tóc - da đầu.
Về chẩn đoán, người bệnh có thể được soi tươi tìm nấm, ký sinh trùng; sinh thiết da đầu trong các trường hợp rụng tóc không rõ nguyên nhân; chụp và phân tích da đầu, nang tóc bằng thiết bị chuyên dụng; xét nghiệm máu đánh giá rối loạn miễn dịch, nội tiết, thiếu vi chất; hoặc siêu âm mô mềm khi nghi ngờ nhiễm trùng, áp xe.
Tùy theo nguyên nhân và mức độ bệnh, ngoài điều trị nội khoa, người bệnh có thể được chỉ định các phương pháp hỗ trợ hiện đại như lăn kim kích thích tái tạo nang tóc, tiêm mesotherapy, chiếu Excimer trong rụng tóc toàn thể và vảy nến da đầu, laser He–Ne công suất thấp hoặc laser xung dài trong các trường hợp nấm da đầu dai dẳng.
Thông điệp dành cho người dân
Chăm sóc tóc và da đầu đúng cách hằng ngày là nền tảng quan trọng để duy trì mái tóc khỏe mạnh. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, việc tự điều trị hoặc trì hoãn thăm khám có thể khiến bệnh tiến triển nặng và khó phục hồi.
Người dân nên chủ động thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín, nơi có bác sĩ chuyên khoa Da liễu và hệ thống chẩn đoán - điều trị đầy đủ, nhằm bảo đảm hiệu quả và an toàn lâu dài cho sức khỏe tóc và da đầu.