80% trường hợp đột quỵ có thể phòng ngừa

Trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học Quốc tế Bệnh viện Bạch Mai lần thứ 34, hướng tới kỷ niệm 115 năm thành lập bệnh viện (1911-2026), Phiên 24 với chủ đề “Đột quỵ não 2026: Những tiến bộ trong kỷ nguyên mới” đã tập trung cập nhật những tiến bộ trong dự phòng, điều trị đột quỵ não, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của kiểm soát huyết áp.

GS.TS. Mai Duy Tôn - Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, Chủ tọa phiên khoa học cho biết: “Mỗi phút trôi qua khi xảy ra tắc mạch máu não hoặc xuất huyết não, khoảng 2 triệu tế bào thần kinh có thể bị tổn thương và mất đi. Đột quỵ vẫn là nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu, tạo gánh nặng lớn cho người bệnh, gia đình và xã hội.

Phiên 24 với chủ đề “Đột quỵ não 2026: Những tiến bộ trong kỷ nguyên mới” đã tập trung cập nhật những tiến bộ trong dự phòng, điều trị đột quỵ não, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của kiểm soát huyết áp

Tuy nhiên, điều đáng tiếc là phần lớn các trường hợp đột quỵ có thể phòng ngừa nếu được nhận diện sớm và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ, đặc biệt là tăng huyết áp”.

Theo GS.TS. Mai Duy Tôn, mặc dù y học hiện đại đã đạt nhiều tiến bộ trong cấp cứu và điều trị đột quỵ, chiến lược hiệu quả và bền vững nhất vẫn là chủ động dự phòng từ cộng đồng. Trong đó, kiểm soát huyết áp đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Tăng huyết áp - yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ

Tại phiên khoa học, ThS.BS. Đinh Trung Hiếu, Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất đối với cả hai thể đột quỵ: nhồi máu não và xuất huyết não.

Khi huyết áp duy trì ở mức cao trong thời gian dài, thành mạch máu phải chịu áp lực liên tục, dẫn đến những tổn thương nghiêm trọng.

Cụ thể, áp lực dòng máu có thể làm tổn thương lớp nội mạc, thúc đẩy quá trình xơ vữa, gây hẹp hoặc tắc mạch máu não, dẫn đến nhồi máu não. Mặt khác, tình trạng tăng huyết áp kéo dài làm suy yếu thành mạch, khiến mạch máu dễ bị vỡ khi huyết áp tăng cao đột ngột, gây xuất huyết não.

Đáng chú ý, thống kê lâm sàng tại các đơn vị đột quỵ lớn ghi nhận có tới 71% bệnh nhân đột quỵ có tiền sử tăng huyết áp. Trong khi đó, bệnh lý này thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng nguy hiểm.

Kiểm soát huyết áp: Mục tiêu quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ

Nhấn mạnh vai trò của kiểm soát huyết áp, ThS.BSNT. Nguyễn Minh Anh, Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết việc duy trì huyết áp ở mức mục tiêu theo khuyến cáo của bác sĩ có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ lần đầu cũng như hạn chế nguy cơ tái phát.

Theo nội dung báo cáo tại hội nghị, mục tiêu huyết áp dưới 130/80 mmHg được nhấn mạnh đối với nhiều nhóm người trưởng thành và người có tiền sử đột quỵ, tùy tình trạng sức khỏe và khả năng dung nạp điều trị.

Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy kiểm soát huyết áp hiệu quả giúp giảm nguy cơ xảy ra biến cố mạch máu não. Ở những bệnh nhân cần điều trị phối hợp, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp các nhóm thuốc hạ huyết áp phù hợp nhằm tăng hiệu quả kiểm soát và hạn chế biến chứng tim mạch.

ThS.BSNT Nguyễn Minh Anh - Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai báo cáo tại Hội nghị

Bên cạnh việc đưa huyết áp về ngưỡng mục tiêu, duy trì chỉ số ổn định, hạn chế tình trạng tăng giảm thất thường cũng là yếu tố cần được quan tâm, đặc biệt ở người có nguy cơ cao.

Một sai lầm phổ biến là người bệnh tự ý ngừng thuốc khi thấy huyết áp đã trở về mức bình thường. Theo bác sĩ, tăng huyết áp là bệnh lý mạn tính, cần được theo dõi và điều trị lâu dài. Việc tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều có thể khiến huyết áp tăng trở lại, làm gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ.

8 yếu tố thiết yếu giúp bảo vệ tim mạch và não bộ

Bên cạnh tuân thủ điều trị, các chuyên gia Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo người dân chủ động điều chỉnh lối sống theo bộ tiêu chí “Life's Essential 8” - 8 yếu tố thiết yếu bảo vệ sức khỏe tim mạch, qua đó góp phần phòng ngừa đột quỵ.

Các khuyến cáo gồm:

o   Ăn uống lành mạnh: Tăng cường rau xanh, trái cây, cá, các loại hạt và thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế muối, lượng muối tiêu thụ nên dưới 5g/ngày.

o   Vận động thường xuyên: Duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ trung bình hoặc 75 phút vận động cường độ mạnh mỗi tuần.

o   Không hút thuốc: Tránh thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử và khói thuốc thụ động.

o   Ngủ đủ giấc: Người trưởng thành nên ngủ 7-9 tiếng mỗi đêm; phát hiện và điều trị các rối loạn giấc ngủ khi cần thiết.

o   Kiểm soát cân nặng: Duy trì cân nặng hợp lý, phòng tránh thừa cân, béo phì.

o   Kiểm soát mỡ máu: Theo dõi cholesterol, đặc biệt là LDL-C, và điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

o   Kiểm soát đường huyết: Chủ động sàng lọc, phát hiện sớm đái tháo đường và duy trì đường huyết ổn định.

o   Theo dõi huyết áp: Đo huyết áp định kỳ, ghi chép kết quả và tái khám đúng lịch hẹn.

Thông qua các báo cáo và thảo luận chuyên sâu tại Phiên 24, các chuyên gia khẳng định kiểm soát huyết áp, kết hợp quản lý toàn diện các yếu tố nguy cơ là giải pháp quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ.

Đằng sau những tiến bộ trong cấp cứu và điều trị là yêu cầu ngày càng cấp thiết về dự phòng chủ động. Mỗi người dân cần hình thành thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ, kiểm soát huyết áp và tuân thủ điều trị để bảo vệ bản thân trước nguy cơ đột quỵ - căn bệnh có thể để lại những hậu quả nặng nề nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu bằng các biện pháp dự phòng đúng cách.