Tuy nhiên, để duy trì “đường sống” này hoạt động an toàn, bền bỉ trong nhiều năm, người bệnh cần được theo dõi thường xuyên và can thiệp kịp thời khi xuất hiện các biến chứng như hẹp, tắc, phình, vỡ hoặc nhiễm trùng.

Những trường hợp biến chứng phức tạp

Thực tế tại Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai cho thấy nhiều người bệnh đến khám khi cầu tay đã xuất hiện biến chứng phức tạp. Có trường hợp đoạn mạch phình lớn, có nguy cơ vỡ; nhiều vị trí chỉ còn lớp da mỏng, bóng, mất tính đàn hồi và bám sát thành mạch. Một số người bệnh có mạch máu vôi hóa nặng, tĩnh mạch xơ hẹp kéo dài, thậm chí tắc hoàn toàn.

Có trường hợp mạch máu nằm sâu dưới da, hoặc thường xuyên bị vỡ ven, tụ máu dưới da khiến việc chọc kim lọc máu trở nên khó khăn.

Với các trường hợp tạo cầu tay mới có vị trí và đặc điểm mạch máu thuận lợi, người bệnh thường chỉ cần gây tê tại chỗ. Tuy nhiên, với những ca phẫu thuật phức tạp, thời gian mổ kéo dài, phạm vi bóc tách rộng, gây tê tại chỗ có thể không đủ để kiểm soát đau.

Trong khi đó, gây mê toàn thân ở người bệnh suy thận mạn, vốn thường có nhiều bệnh lý đi kèm, có thể làm gia tăng nguy cơ liên quan đến tim mạch, hô hấp.

Trong những trường hợp này, gây tê đám rối thần kinh dưới hướng dẫn của siêu âm là một trong những phương pháp vô cảm được các bác sĩ cân nhắc lựa chọn.

BSCKI Nguyễn Thị Xuyến, Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết nhiều người vẫn cho rằng phẫu thuật AVF chỉ cần gây tê tại vị trí mổ. Tuy nhiên, với các ca phẫu thuật phức tạp và kéo dài, phương pháp này có thể không đủ để giảm đau.

“Gây tê đám rối dưới hướng dẫn siêu âm giúp thuốc tê được đưa chính xác đến vị trí quanh dây thần kinh, qua đó hạn chế lượng thuốc sử dụng nhưng vẫn đạt hiệu quả giảm đau tốt. Phương pháp này đồng thời giúp các mạch máu giãn tối đa, tạo thuận lợi cho phẫu thuật viên trong quá trình bóc tách và khâu nối”, BSCKI Nguyễn Thị Xuyến cho biết.

Một ưu điểm khác của phương pháp là trong quá trình phẫu thuật, người bệnh vẫn tỉnh táo, tự thở hoặc chỉ cần an thần nhẹ để thư giãn. Người bệnh không phải đặt ống thở và hiệu quả giảm đau có thể tiếp tục duy trì trong nhiều giờ sau phẫu thuật.

Tuy nhiên, gây tê đám rối thần kinh vẫn có những nguy cơ nhất định. Một số trường hợp có thể cần bổ sung thuốc tê, thuốc an thần hoặc chuyển sang phương pháp vô cảm khác. Vì vậy, kỹ thuật cần được thực hiện bởi bác sĩ gây mê hồi sức, dưới hướng dẫn của siêu âm, với đầy đủ phương tiện theo dõi và xử trí các tình huống phát sinh.

Chủ động can thiệp để bảo tồn cầu tay

Theo BSCKI Nguyễn Thị Xuyến, không phải chỉ khi cầu tay mất hoàn toàn chức năng mới cần can thiệp. Nhiều kỹ thuật có thể được áp dụng nhằm bảo tồn tối đa đường vào mạch máu tự thân cho người bệnh.

Các bác sĩ có thể tạo cầu tay mới ở những người có mạch máu nhỏ, nằm sâu hoặc có giải phẫu bất thường; thực hiện nông hóa tĩnh mạch, đưa tĩnh mạch sâu lên gần bề mặt da hoặc chuyển vị đường đi của mạch để thuận lợi cho việc chọc kim.

Đối với các cầu tay đã xuất hiện biến chứng, bác sĩ có thể thực hiện sửa chữa hẹp miệng nối, tái thông đoạn mạch còn khả năng phục hồi, tạo hình các khối phình, xử lý các đoạn mạch vôi hóa nặng, có nguy cơ vỡ hoặc giảm lưu lượng ở những cầu tay có lưu lượng quá cao, gây tăng gánh cho tim.

Trước mỗi ca phẫu thuật, người bệnh được khám lâm sàng và siêu âm Doppler mạch máu để đánh giá toàn diện hệ thống mạch. Với những trường hợp phức tạp, bác sĩ có thể chỉ định chụp MSCT dựng hình mạch máu để có thêm thông tin trước can thiệp.

Sau phẫu thuật tạo cầu tay mới, người bệnh cần chờ một khoảng thời gian để cầu tay “trưởng thành”, đồng thời được siêu âm kiểm tra trước khi sử dụng cho lần chọc kim đầu tiên.

Đối với những trường hợp sửa chữa biến chứng thành công, nếu đoạn mạch sau phẫu thuật bảo đảm an toàn, người bệnh có thể được sử dụng lại cầu tay sớm, hạn chế gián đoạn lịch lọc máu.

Mục tiêu quan trọng nhất là bảo tồn cầu tay tự thân khi còn an toàn và có khả năng sử dụng. Bởi khi duy trì được đường vào mạch máu tự thân, người bệnh có thể hạn chế phải đặt catheter tĩnh mạch trung tâm – một phương thức có nguy cơ nhiễm trùng máu và nhiều biến chứng khác.

BSCKI Nguyễn Thị Xuyến khuyến cáo người bệnh không nên chờ đến khi cầu tay sưng đau, giảm lưu lượng, tắc hoàn toàn hoặc xuất hiện biến chứng nghiêm trọng mới đi khám.

Người bệnh suy thận mạn nên được thăm khám, đánh giá hệ thống mạch máu và có kế hoạch tạo cầu tay phù hợp trước khi phải lọc máu cấp cứu. Với người đang sử dụng cầu tay, việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường, có biện pháp chăm sóc phù hợp và can thiệp kịp thời khi cần thiết.

“Bảo vệ cầu tay cũng chính là bảo vệ một trong những yếu tố quan trọng giúp người bệnh duy trì điều trị lọc máu lâu dài và an toàn”, BSCKI Nguyễn Thị Xuyến nhấn mạnh.