Cơ thể phục hồi như thế nào sau hiến máu?

TS. Nguyễn Quang Bảy, Giám đốc Trung tâm Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai cho rằng điều đáng chú ý dưới góc nhìn sinh lý học là khả năng thích nghi có kiểm soát của cơ thể sau khi hiến máu.

Khi khối lượng hồng cầu giảm tạm thời, thận tăng tiết erythropoietin - hormone kích thích tủy xương tăng sinh hồng cầu. Quá trình phục hồi cần thời gian và phụ thuộc đáng kể vào dự trữ sắt của từng người.

Các nghiên cứu cho thấy hemoglobin có thể cần vài tuần để phục hồi sau một lần hiến máu toàn phần. Vì vậy, khoảng cách giữa các lần hiến là yếu tố quan trọng để bảo đảm an toàn cho người hiến.

Một lần hiến máu cũng là một lần “kiểm tra nhanh” sức khỏe

Trước khi hiến máu, người đăng ký được hỏi bệnh, khám sàng lọc và đánh giá các điều kiện cần thiết nhằm bảo đảm an toàn cho cả người hiến và người nhận.

Những thông tin như huyết áp, huyết sắc tố, cân nặng, tiền sử bệnh và thuốc đang sử dụng có thể giúp phát hiện hoặc gợi ý những vấn đề sức khỏe mà trước đó người hiến chưa chú ý.

Một số nghiên cứu cho thấy đo huyết áp tại điểm hiến máu có thể giúp nâng cao nhận thức về tăng huyết áp. Tương tự, hemoglobin thấp khi sàng lọc có thể là dấu hiệu để người hiến quan tâm hơn đến tình trạng thiếu máu hoặc thiếu sắt.

Tại Trạm hiến máu Bệnh viện Bạch Mai, người hiến còn có thể lựa chọn các gói xét nghiệm sức khỏe theo danh mục đang áp dụng. Quan trọng hơn giá trị của từng xét nghiệm là việc người dân có thêm dữ liệu để theo dõi sức khỏe theo thời gian.

Sắt: Không phải cứ hiến máu là “thải độc”

Mỗi lần hiến máu toàn phần, cơ thể mất đi một lượng sắt cùng với hồng cầu. Đây cũng là cơ sở để lấy máu điều trị trong một số bệnh lý quá tải sắt. Tuy nhiên, với người khỏe mạnh, không nên hiểu hiến máu là phương pháp “thải sắt” hay “giải độc”.

Ngược lại, hiến máu quá thường xuyên hoặc có dự trữ sắt thấp có thể dẫn đến thiếu sắt, ngay cả khi hemoglobin chưa giảm rõ rệt. Nguy cơ này đáng lưu ý hơn ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, người có chế độ ăn ít sắt hoặc người hiến máu lặp lại nhiều lần.

Do đó, hiến máu định kỳ cần đi cùng khoảng cách phù hợp giữa các lần hiến, chế độ dinh dưỡng đầy đủ và theo dõi sức khỏe khi xuất hiện mệt mỏi, chóng mặt hoặc các triệu chứng gợi ý thiếu sắt.

Tim mạch và chuyển hóa: Không thay thế điều trị

Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận người có huyết áp cao có thể giảm huyết áp sau nhiều lần hiến máu. Một số giả thuyết cũng đặt vấn đề về mối liên quan giữa dự trữ sắt và nguy cơ tim mạch, chuyển hóa.

Tuy nhiên, bằng chứng hiện có chưa nhất quán và còn hạn chế. Vì vậy, người tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường hoặc có nguy cơ tim mạch không nên coi hiến máu là phương pháp điều trị thay thế.

Thay vào đó, mỗi lần hiến có thể là dịp để đo lại huyết áp, nhìn lại các chỉ số sức khỏe, trao đổi với nhân viên y tế và chủ động đi khám khi phát hiện bất thường.

Cho đi một đơn vị máu, nhận lại một trải nghiệm ý nghĩa

Không phải mọi giá trị của hiến máu đều nằm trong các chỉ số xét nghiệm. Nhiều người hiến cho biết họ cảm thấy vui, hài lòng, tự hào hoặc có ý nghĩa khi biết hành động của mình có thể giúp đỡ người bệnh.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhấn mạnh vai trò của người hiến máu tình nguyện, thường xuyên trong việc duy trì nguồn máu an toàn. Một lần hiến không chỉ tạo ra một đơn vị máu; khi được tách thành các thành phần phù hợp, máu có thể hỗ trợ nhiều người bệnh với những nhu cầu điều trị khác nhau.

TS.BS. Ngô Mạnh Quân - Phó Trưởng khoa Truyền máu, Viện Huyết học và Truyền máu Bạch Mai, cho rằng với người khỏe mạnh, lần hiến máu đầu tiên có thể được nhìn nhận như một trải nghiệm y tế tích cực: trải nghiệm việc cho đi, khả năng thích nghi của cơ thể và khám phá những thông tin sức khỏe mà chúng ta dễ bỏ qua trong cuộc sống thường ngày.

Đó có thể là một chỉ số huyết áp cần tiếp tục theo dõi, một kết quả hemoglobin cần lưu ý, hay đơn giản là cảm giác đặc biệt khi biết phần máu mình vừa trao đi sẽ tiếp tục hành trình đến với một người bệnh đang cần.

Nếu bạn khỏe mạnh và đủ điều kiện, hãy thử hiến máu ít nhất một lần - để trao đi một cơ hội sống và cũng là một dịp hiểu hơn về chính sức khỏe của mình.