Phóng viên: Thưa bác sĩ, câu hỏi mà hầu hết bệnh nhân và người nhà đều trăn trở là: “Một quả thận ghép có thể hoạt động được trong bao lâu?”

PGS.TS. Đặng Thị Việt Hà: Tuổi thọ của thận ghép phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng nhìn chung, chúng ta có thể dựa trên các số liệu nghiên cứu toàn cầu và thực tế tại Việt Nam. Cụ thể:

Đối với thận ghép từ người cho sống, tuổi thọ trung bình có thể đạt 15-20 năm, thậm chí trên 25 năm nếu được chăm sóc và theo dõi rất tốt.

Đối với thận ghép từ người cho chết não, tuổi thọ thường thấp hơn một chút, trung bình khoảng 10-15 năm.

Về tỷ lệ sống, báo cáo của Hiệp hội Ghép tạng Hoa Kỳ (OPTN/SRTR) cho thấy: Sau 1 năm, hơn 90-95% bệnh nhân và thận ghép hoạt động tốt; sau 5 năm là khoảng 70-80%; và sau 10 năm là khoảng 50-60%. Điều quan trọng cần nhấn mạnh là với sự tuân thủ điều trị, bệnh nhân hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường trong nhiều năm.

Phóng viên: Vậy đâu là những yếu tố then chốt quyết định "số phận" của quả thận ghép, thưa bác sĩ?

PGS.TS. Đặng Thị Việt Hà: Có 4 nhóm yếu tố chính:

1.  Từ phía người cho: Thận từ người cho sống, đặc biệt là có quan hệ huyết thống (cha mẹ, anh chị em ruột) thường cho kết quả tốt và bền hơn. Thận từ người cho chết não có thể bị ảnh hưởng bởi quá trình thiếu máu trước đó. Sức khỏe và độ tuổi của người cho cũng rất quan trọng.

2.  Từ phía người nhận: Tuổi tác, các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch có thể làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận. Và đặc biệt là mức độ tuân thủ điều trị.

3.  Yếu tố miễn dịch - tương hợp: Sự tương hợp về nhóm máu (ABO) và kháng nguyên bạch cầu (HLA) càng cao thì kết quả càng bền vững. Ngược lại, nếu người nhận có sẵn kháng thể kháng HLA thì nguy cơ thải ghép sẽ cao hơn.

4.  Công tác chăm sóc sau ghép: Đây có lẽ là nhóm yếu tố quan trọng nhất mà người bệnh có thể chủ động kiểm soát. Đó là việc tuân thủ tuyệt đối thuốc ức chế miễn dịch, phòng ngừa nhiễm trùng, duy trì lối sống lành mạnh (ăn ít muối, không hút thuốc, kiểm soát cân nặng) và tái khám định kỳ để phát hiện sớm các bất thường.

Phóng viên: Vậy theo bác sĩ, bệnh nhân cần làm gì để "kéo dài tuổi thọ" tối đa cho quả thận của mình?

PGS.TS. Đặng Thị Việt Hà: Tôi luôn nhắn nhủ với bệnh nhân của mình 4 điều cốt lõi:

Thứ nhất: Dùng thuốc đều đặn. Thuốc ức chế miễn dịch là "vũ khí" sống còn để bảo vệ thận ghép. Tuyệt đối không được tự ý bỏ liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc.

Thứ hai: Tái khám đúng hẹn. Việc theo dõi định kỳ qua xét nghiệm máu, nước tiểu giúp chúng tôi đánh giá chức năng thận và can thiệp kịp thời nếu có dấu hiệu thải ghép.

Thứ ba: Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Tiêm phòng vaccine đầy đủ, giữ vệ sinh cá nhân để phòng ngừa nhiễm trùng.

Thứ tư: Kiểm soát tốt các chỉ số. Phải luôn theo dõi và giữ huyết áp, đường huyết, mỡ máu ở mức ổn định.

Phóng viên: Thưa bác sĩ, bà có muốn nhắn gửi thêm điều gì đến các bệnh nhân đang và sẽ ghép thận không?

PGS.TS. Đặng Thị Việt Hà: Tôi muốn nhấn mạnh rằng, thành công của một ca ghép tạng không chỉ nằm ở kỹ thuật phẫu thuật, mà quan trọng hơn cả là sự đồng hành và tuân thủ của chính người bệnh. Một quả thận ghép có thể đồng hành cùng bạn 15-20 năm, thậm chí cả đời nếu bạn chăm sóc nó đúng cách. Đội ngũ của chúng tôi tại Trung tâm Thận Tiết niệu luôn sẵn sàng hỗ trợ, tư vấn để giúp mỗi bệnh nhân có được kết quả tốt nhất và kéo dài tối đa tuổi thọ thận ghép.