Sốt cao sau những ngày lao động bình thường

Theo lời kể của người bệnh, trước khi phát bệnh khoảng một tuần, bà đi bẻ ngô và nhớ có lá ngô quệt qua vùng cổ. Sau khi trở về, bà bắt đầu sốt, thường sốt về chiều, có lúc lên tới 39°C, kèm đau đầu, mệt mỏi nhiều, đau nhức chân tay, xuát hiện nổi hạch ở cổ và vết loét đóng vẩy. Theo lời người bệnh, quanh khu vực sinh sống cũng có người bị sốt với biểu hiện tương tự.

Một trường hợp khác là người phụ nữ 51 tuổi ở Phú Xuyên, Hà Nội. Sau một ngày làm việc ở xưởng mộc, buổi tối chị bắt đầu sốt cao, rét run, không ho. Sốt kéo dài nhiều ngày dù đã được điều trị tại tuyến cơ sở trước khi người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai để tiếp tục tìm nguyên nhân.

Tổn thương da hoại tử tại vị trí ấu trùng mò đốt

Khi nhập viện, các chỉ số sinh tồn của người bệnh tương đối ổn định, chưa phát hiện ổ nhiễm khuẩn rõ ràng. Tuy nhiên, khi khám kỹ toàn thân, bác sĩ phát hiện một tổn thương eschar (tổn thương da có vảy hoại tử) ở vùng nách phải.

Xét nghiệm ghi nhận tiểu cầu giảm, CRP tăng và men gan tăng nhẹ. Kết hợp diễn biến bệnh, yếu tố dịch tễ và tổn thương trên da, người bệnh được chẩn đoán sốt mò, điều trị bằng doxycycline và cắt sốt sau một ngày điều trị.

Manh mối có thể nằm ở chính tổn thương da

Theo BS Nguyễn Thu Huyền - Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai, sốt mò là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do Orientia tsutsugamushi gây ra, lây sang người qua vết đốt của ấu trùng mò nhiễm khuẩn.

Điều khiến bệnh dễ bị bỏ sót là các triệu chứng ban đầu như sốt cao, rét run, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi... khá giống nhiều bệnh nhiễm trùng khác. Người bệnh cũng thường không biết mình từng bị mò đốt vì ấu trùng rất nhỏ và vết đốt có thể không gây đau.

Một dấu hiệu rất có giá trị để định hướng chẩn đoán là eschar - tổn thương tại vị trí mò đốt, thường có vảy hoại tử sẫm màu hoặc đen. Vết này ít đau và có thể nằm ở những vị trí kín như nách, bẹn, dưới vú, vùng sinh dục nên cả người bệnh lẫn nhân viên y tế đều có thể bỏ sót nếu không kiểm tra kỹ.

BS Nguyễn Thu Huyền lưu ý, không phải người bệnh sốt mò nào cũng có eschar, một số trường hợp có thể xuất hiện phát ban, hạch to hoặc chỉ biểu hiện bằng hội chứng sốt cấp không đặc hiệu. Vì vậy, khi gặp trường hợp sốt chưa rõ nguyên nhân, cần kết hợp khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, khám toàn thân và các xét nghiệm cần thiết.

Không chỉ người đi rừng mới mắc sốt mò

Sốt mò thường liên quan đến việc tiếp xúc với môi trường có cây cỏ, bụi rậm, thảm thực vật. Vì vậy, nguy cơ không chỉ có ở người đi rừng mà còn có thể gặp ở người làm ruộng, làm vườn hoặc thường xuyên hoạt động trong môi trường nóng ẩm.

BS Nguyễn Thu Huyền thăm khám cho 2 người bệnh

Bệnh có thể điều trị hiệu quả bằng kháng sinh đặc hiệu nếu được phát hiện sớm. Ngược lại, nếu chẩn đoán và điều trị muộn, người bệnh có thể gặp các biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp, tổn thương thần kinh, suy gan, suy thận, rối loạn đông máu và suy đa tạng hoặc phải dùng kháng sinh đắt tiền, tăng chi phí điều trị. Kháng sinh không đúng, kéo dài ngày dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh trong khi bệnh không thuyên giảm.

“Sốt mò nếu không được phát hiện và điều trị đúng, người bệnh có thể diễn biến nặng, tổn thương nhiều cơ quan, suy đa tạng và có nguy cơ tử vong”, TS. BS Đoàn Thu Trà, Quyền Viện trưởng Viện y học nhiệt đới Bạch Mai cho biết.

TS. BS Trà cũng cho biết Viện y học nhiệt đới Bạch Mai từng điều trị thành công, cứu sống nhiều ca bệnh sốt mò, biến chứng nguy hiểm. Người bệnh vào viện trong tình trạng sốt cao nhiều ngày, suy thận cấp, tổn thương gan và nhiều cơ quan khác. Khi chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai, người bệnh đã trong tình trạng rất nặng, rối loạn ý thức. Gia đình gần như tuyệt vọng.

Tại Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, sau khi xác định căn nguyên và điều trị phù hợp, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt, tỉnh táo trở lại, có thể ngồi dậy, ăn uống và sau đó được ra viện. 

Các bác sĩ khuyến cáo, người dân không nên tự mua kháng sinh điều trị khi chưa được thăm khám.

Để phòng bệnh, khi làm ruộng, làm vườn, đi rừng hoặc đến nơi nhiều cây cỏ, bụi rậm, nên mặc quần áo dài, che kín tay chân, hạn chế ngồi hoặc nằm trực tiếp trên nền cỏ. Sau khi trở về nên vệ sinh cơ thể và chú ý kiểm tra các vùng da kín.

Đặc biệt, nếu sốt chưa rõ nguyên nhân, sốt phát ban, hạch to, người dân cần đến cơ sở y tế và chủ động thông báo với bác sĩ về những nơi mình đã đến, công việc đã làm trước khi phát bệnh. Một tổn thương nhỏ, những bất thường trên da đôi khi chính là manh mối quan trọng giúp phát hiện bệnh sớm và ngăn ngừa biến chứng nặng.