Theo ThS.BSNT Bùi Thị Huyền Trang, Khoa Y học cổ truyền - Bệnh viện Bạch Mai, việc chăm sóc sau sinh bằng Y học cổ truyền (YHCT) mang lại hiệu quả cao, an toàn, toàn diện, tự nhiên và bền vững cho cả mẹ và bé.

Chăm sóc sau sinh bằng Y học cổ truyền mang lại hiệu quả cao, an toàn, toàn diện, tự nhiên và bền vững

Cơ thể người mẹ sau sinh nhiều biến đổi và dễ tổn thương

Trong giai đoạn hậu sản, cơ thể người mẹ rơi vào trạng thái hư nhược do mất nhiều khí huyết. Các cơ quan như tử cung, hệ tiết niệu, tiêu hóa, cơ xương khớp cần thời gian để hồi phục, đồng thời sức đề kháng cũng suy giảm rõ rệt. Nếu không được chăm sóc đúng cách, phụ nữ sau sinh dễ gặp các vấn đề như: Sản dịch kéo dài, tắc sữa hoặc viêm tuyến vú; Đau lưng, đau khớp, rối loạn tiêu hóa và bài tiết; Rối loạn giấc ngủ, mất ngủ, mệt mỏi, trầm cảm sau sinh; Da sạm, tóc rụng, tinh thần sa sút.

Theo YHCT, các triệu chứng này xuất phát từ huyết ứ, khí huyết hư nhược, hàn thấp xâm nhập - nghĩa là cơ thể vừa thiếu sức đề kháng, vừa bị lạnh từ bên ngoài.

“Tất cả những vấn đề sức khỏe sau sinh nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách, có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất, tinh thần, chất lượng sữa mẹ và khả năng chăm sóc con cái. Mặt khác, việc bỏ qua hoặc xem nhẹ các dấu hiệu bất thường sau sinh có thể dẫn đến những di chứng lâu dài, sức khỏe suy giảm và tâm lý bất ổn trong nhiều năm sau khi sinh”, ThS.BSNT Bùi Thị Huyền Trang, Khoa Y học cổ truyền – Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh.

Bốn nguyên tắc vàng của Y học cổ truyền trong phục hồi sau sinh

Việc chăm sóc toàn diện và khoa học ngay từ những ngày đầu sau sinh là vô cùng quan trọng và cần đảm bảo theo bốn nguyên tắc: Bổ khí dưỡng huyết - Ôn dương tán hàn - Hành khí hoạt huyết - Điều hoà tạng phủ an thần.

Bổ khí, dưỡng huyết: Giúp cơ thể tái tạo năng lượng và máu mới bằng chế độ dinh dưỡng đầy đủ, uống nước ấm, nghỉ ngơi hợp lý.

Ôn dương, tán hàn: Giữ ấm toàn thân, tránh tắm nước lạnh, không nằm quạt mạnh, không đi chân trần, dùng thảo dược ấm: gừng, ngải cứu, nghệ rất tốt.

Hành khí, hoạt huyết: Tăng lưu thông khí huyết bằng vận động nhẹ, chườm ấm, xoa bóp kích thích lưu thông.

Điều hòa tạng phủ, an thần: Nuôi dưỡng tinh thần, đảm bảo giấc ngủ để việc phục hồi được trọn vẹn.

Các phương pháp y học cổ truyền an toàn, tự nhiên, không tác dụng phụ

1. Xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu, giác hơi.

Các kỹ thuật như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt giúp điều hoà khí huyết, thông kinh hoạt lạc, giảm đau nhanh chóng và an toàn, cải thiện giấc ngủ, giảm stress, kích thích tiết sữa tự nhiên, tăng cường sức đề kháng và miễn dịch, không có tác dụng phụ, an toàn cho mẹ. Đặc biệt, châm cứu là một trong những phương pháp điều trị không dùng thuốc hiệu quả nhất của Y học cổ truyền.

“Chỉ cần 10-15 phút mỗi ngày xoa bóp vùng cổ - vai - gáy, thắt lưng, bụng hay bàn chân cũng giúp người mẹ dễ ngủ hơn, tinh thần thư thái hơn,” bác sĩ Trang chia sẻ.

Giác hơi là phương pháp trị liệu truyền thống giúp lưu thông khí huyết, giải độc, giảm đau và tăng cường tuần hoàn máu. Đặc biệt hiệu quả với các chứng cảm mạo, đau lưng, mệt mỏi.

Châm cứu, đốt ngải chữa bí tiểu sau sinh

2. Xông hơi và ngâm chân thảo dược

Các loại lá như ngải cứu, sả, gừng giúp cơ thể ấm lên, giảm đau nhức và giải độc qua mồ hôi khi dùng để xông hơi. Ngâm chân với nước ấm pha gừng, ngải cứu hoặc muối giúp lưu thông khí huyết, giảm stress – nên thực hiện mỗi tối trước khi ngủ.

3. Dinh dưỡng và bài thuốc cổ truyền

YHCT có nhiều bài thuốc giúp lợi sữa và phục hồi cơ thể: Thông Thảo, Hoàng Kỳ, Đương Quy - tăng tiết sữa, lưu thông khí huyết. Thập Toàn Đại Bổ Thang, Bát Trân Thang - bổ khí huyết, tăng thể lực. Cháo móng giò hầm đu đủ xanh, canh rau ngót, nước lá mít non - lành tính, giúp sữa về tự nhiên. Trà tâm sen, cam thảo, hạt muồng có tác dụng dưỡng tâm, hỗ trợ giấc ngủ.

Chăm sóc tinh thần, yếu tố then chốt phục hồi sức khoẻ người mẹ

Sau sinh, nội tiết tố thay đổi mạnh, cộng thêm thiếu ngủ, lo lắng, áp lực, nên mẹ dễ buồn, dễ khóc, thậm chí cảm thấy cô đơn, tội lỗi. Sức khỏe tinh thần quan trọng không kém sức khỏe thể chất.

“Y học cổ truyền coi tâm - khí - huyết là một thể thống nhất. Muốn cơ thể khỏe, trước hết phải để tâm được an,” bác sĩ Trang nhấn mạnh.

Cùng với sự quan tâm, đồng hành của người chồng, gia đình và các biện pháp tự chăm sóc bản thân như thiền, hít thở sâu, nghe nhạc nhẹ mỗi ngày là những liệu pháp đơn giản, hiệu quả giúp phụ nữ sau sinh cân bằng tâm lý, có tinh thần, sức khoẻ tốt.

Tuy nhiên, nếu người mẹ có biểu hiện buồn bã kéo dài trên 2 tuần, mất ngủ trầm trọng, ít sữa, đau nhức nhiều, hoặc có ý nghĩ tiêu cực, nên gặp bác sĩ để được thăm khám và hướng dẫn điều trị phù hợp.

Phục hồi bằng Y học cổ truyền không chỉ là điều trị, mà là nghệ thuật chăm sóc mẹ sau sinh một cách toàn diện từ thể chất đến tinh thần. Một chế độ ăn ấm đủ chất, giấc ngủ đủ, tinh thần an yên vui vẻ và sự đồng hành của gia đình chính là liều thuốc quý nhất giúp người mẹ khỏe mạnh và hạnh phúc trong hành trình làm mẹ. “Cơ thể người mẹ là nơi bắt đầu của một cuộc sống mới. Hãy yêu thương và chăm sóc chính mình, để có đủ sức khỏe yêu thương con.”