Tăng huyết áp có thể bắt nguồn từ tuyến thượng thận

Tuyến thượng thận là hai tuyến nội tiết nhỏ nằm phía trên thận, có chức năng sản xuất nhiều hormone, trong đó có aldosterone. Hormone này tham gia điều hòa lượng muối, nước và kali trong cơ thể, qua đó góp phần duy trì huyết áp.

Ở người mắc cường aldosterone tiên phát, tuyến thượng thận sản xuất quá nhiều aldosterone dù cơ thể không cần. Nguyên nhân có thể do một khối u lành tính ở một bên tuyến thượng thận hoặc tình trạng tăng sản ở cả hai bên.

Lượng aldosterone dư thừa khiến thận giữ lại nhiều muối và nước, đồng thời tăng thải kali qua nước tiểu. Hậu quả là huyết áp tăng cao, trong khi người bệnh có thể bị hạ kali máu.

Hạ kali máu có thể gây yếu cơ, mệt mỏi, chuột rút, thậm chí rối loạn nhịp tim. Nếu tình trạng tăng aldosterone kéo dài, nguy cơ tổn thương tim mạch cũng gia tăng.

Hình minh hoạ được tạo bởi AI

Ai cần nghĩ đến cường aldosterone tiên phát?

Không phải mọi trường hợp tăng huyết áp đều liên quan đến bệnh lý tuyến thượng thận. Tuy nhiên, theo TS.BS Nguyễn Quang Bảy, một số dấu hiệu có thể gợi ý người bệnh cần được kiểm tra nguyên nhân này.

Đó là người có huyết áp tăng cao, đặc biệt trên 160/100 mmHg, hoặc phải sử dụng 3-4 loại thuốc hạ huyết áp phối hợp nhưng huyết áp vẫn không được kiểm soát.

Bên cạnh đó, người bị hạ kali máu không rõ nguyên nhân, thường xuyên yếu cơ, chuột rút; người phát hiện có khối u tuyến thượng thận khi siêu âm, chụp CT cũng nên được đánh giá nguy cơ cường aldosterone tiên phát.

Một số nhóm khác cũng cần lưu ý như người tăng huyết áp khi còn trẻ, đặc biệt dưới 40 tuổi; người bị rung nhĩ không rõ nguyên nhân hoặc có tiền sử gia đình mắc đột quỵ khi còn trẻ.

Việc phát hiện đúng nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng bởi nếu chỉ tập trung tăng liều thuốc hạ huyết áp mà bỏ qua cường aldosterone tiên phát, bệnh có thể tiếp tục diễn tiến âm thầm.

Có thể chữa khỏi nếu bệnh xuất phát từ một bên tuyến thượng thận

Theo chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai, cường aldosterone tiên phát là một trong những nguyên nhân gây tăng huyết áp có khả năng điều trị khỏi trong một số trường hợp.

Nếu các xét nghiệm và thăm dò xác định tình trạng tăng aldosterone xuất phát từ một bên tuyến thượng thận, người bệnh có thể được chỉ định phẫu thuật nội soi cắt bỏ tuyến hoặc khối u gây bệnh.

Sau phẫu thuật, khoảng một nửa số bệnh nhân có thể trở lại cuộc sống bình thường, huyết áp được cải thiện rõ rệt và một số trường hợp không còn cần sử dụng thuốc hạ huyết áp.

Với trường hợp tổn thương cả hai bên tuyến thượng thận hoặc không có chỉ định phẫu thuật, người bệnh vẫn có thể được điều trị bằng các thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid. Nhóm thuốc này giúp hạn chế tác động của aldosterone, qua đó kiểm soát huyết áp và cải thiện tình trạng hạ kali máu.