Các bác sĩ lưu ý, khi trẻ có biểu hiện khuôn mặt lệch sang một bên, cười méo miệng, uống nước dễ chảy ra ngoài hoặc mắt bên tổn thương không khép kín, phụ huynh không nên tự kết luận nguyên nhân hay chủ quan theo dõi tại nhà. Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, không chỉ ở người trưởng thành.

Bệnh nhi lớp 2 được điều trị xoa bóp bấm huyệt tại Khoa Y học cổ truyền

Đừng nhầm liệt mặt với “trúng gió” và tự xử trí tại nhà

ThS.BS Hoàng Duy Luân, Khoa Y học cổ truyền – Bệnh viện Bạch Mai, cho biết liệt dây thần kinh số VII ngoại biên thường xuất hiện khá đột ngột. Một số người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, đau vùng vai gáy, đau đầu, tê bì nửa mặt trước khi nhận ra khuôn mặt bị lệch.

Theo y học cổ truyền, liệt dây thần kinh số VII ngoại biên thuộc chứng khẩu nhãn oa tà, với biểu hiện miệng méo, mắt nhắm không kín, được cho là liên quan đến phong hàn xâm nhập kinh lạc vùng đầu mặt.

Tuy nhiên, không ít gia đình khi thấy trẻ méo miệng, lệch mặt lại nghĩ con bị “trúng gió”, “nhiễm lạnh” và tự cạo gió, xoa bóp mạnh hoặc áp dụng các biện pháp truyền miệng. Điều này có thể làm chậm thời điểm thăm khám, trong khi người bệnh cần được bác sĩ đánh giá sớm để xác định chính xác nguyên nhân và loại trừ các bệnh lý thần kinh nghiêm trọng khác.

Đặc biệt, khi trẻ hoặc người lớn xuất hiện méo miệng kèm yếu liệt tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội, co giật, mất thăng bằng, lơ mơ hoặc nôn nhiều, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế cấp cứu ngay. Đây có thể là những dấu hiệu không đơn thuần của liệt dây thần kinh số VII ngoại biên.

Một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là bảo vệ mắt. Khi mắt bên liệt không thể nhắm kín, giác mạc dễ bị khô, tổn thương hoặc trầy xước. Trẻ cần được bác sĩ hướng dẫn chăm sóc mắt phù hợp; trong một số trường hợp có thể cần sử dụng thuốc nhỏ mắt bôi trơn và bảo vệ mắt khi ngủ.

Bệnh nhi lớp 9 được điều trị liệt mặt bằng điện châm

Phát hiện sớm, điều trị đúng để hạn chế di chứng

BSCKII Nguyễn Minh Trang, Q.Trưởng khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai khuyến nghị, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay khi nhận thấy các dấu hiệu như miệng méo, cười lệch, mắt nhắm không kín, uống nước bị chảy ra ngoài, thức ăn dễ đọng ở một bên má hoặc trẻ nói khó hơn bình thường.

Tại Bệnh viện Bạch Mai, người bệnh được thăm khám, đánh giá mức độ tổn thương và chỉ định hướng điều trị phù hợp. Tùy từng trường hợp, điều trị có thể kết hợp y học hiện đại với các phương pháp y học cổ truyền như điện châm, ôn châm, xoa bóp bấm huyệt, giác hơi… nhằm hỗ trợ phục hồi vận động cơ mặt, cải thiện sinh hoạt và hạn chế nguy cơ để lại di chứng. Các phương pháp này cần được thực hiện tại cơ sở y tế bởi nhân viên có chuyên môn, không nên tự làm tại nhà.

Để phòng tránh các vấn đề sức khỏe do nhiễm lạnh đột ngột trong môi trường, phụ huynh nên nhắc trẻ lau khô người, tóc và tai ngay sau khi bơi; thay quần áo ướt; không ngồi lâu trong phòng điều hòa nhiệt độ quá thấp hoặc để luồng gió thổi trực tiếp vào vùng mặt, đầu, cổ; không nên ăn đồ lạnh hay uống nước đá. Trẻ cần được giữ ấm hợp lý, ngủ đủ giấc và duy trì sức khỏe tốt.

Liệt mặt không phải lúc nào cũng nguy hiểm đến tính mạng, nhưng có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến thị lực, ăn uống, giao tiếp và tâm lý của trẻ nếu phát hiện muộn hoặc điều trị không đúng cách. Vì vậy, khi thấy trẻ có biểu hiện bất thường trên khuôn mặt, phụ huynh không nên chờ đợi bệnh tự khỏi, càng không nên tự điều trị theo kinh nghiệm dân gian, mà cần đưa trẻ đến khám sớm tại cơ sở y tế.