Người nhà là “đối tác chăm sóc”

Trong mô hình chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm, người thân trực tiếp hỗ trợ người bệnh được gọi là Family Caregiver - người chăm sóc gia đình. Họ không chỉ hỗ trợ các công việc sinh hoạt mà còn phối hợp theo dõi sức khỏe, thực hiện hướng dẫn của nhân viên y tế và động viên tinh thần người bệnh.

Nếu bác sĩ và nhân viên y tế chịu trách nhiệm chẩn đoán, điều trị, điều dưỡng đảm nhiệm chăm sóc và hướng dẫn chuyên môn thì người nhà là người đồng hành thường xuyên trong cuộc sống hằng ngày.

Một buổi họp Hội đồng người bệnh tại Viện Cơ xương khớp Bạch Mai

Đặc biệt, người nhà thường nắm rõ những thay đổi nhỏ về mức độ đau, khả năng vận động, giấc ngủ, tâm trạng hay thói quen của người bệnh. Những thông tin này nếu được chia sẻ kịp thời với nhân viên y tế sẽ góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc.

Vì vậy, thay vì chỉ được xem là “người nuôi bệnh”, người nhà cần được nhìn nhận như một đối tác chăm sóc (care partner), trong phạm vi phù hợp với hướng dẫn chuyên môn.

“Hàng rào an toàn” và “huấn luyện viên” tại gia

Người bệnh cơ xương khớp có thể gặp nhiều nguy cơ như té ngã, cứng khớp, yếu cơ, teo cơ hoặc hạn chế vận động. Người nhà có thể góp phần phòng ngừa những nguy cơ này bằng những việc rất đơn giản: giữ sàn nhà khô ráo, loại bỏ thảm trơn và vật cản, bố trí ánh sáng đầy đủ, lắp tay vịn ở những vị trí cần thiết và hỗ trợ người bệnh khi di chuyển.

Quá trình phục hồi cũng không kết thúc khi người bệnh rời bệnh viện. Các bài tập được bác sĩ, điều dưỡng hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng hướng dẫn cần được thực hiện đều đặn, đúng kỹ thuật. Người nhà có thể trở thành “huấn luyện viên tại gia”, nhắc nhở và động viên người bệnh duy trì vận động phù hợp.

Nhân viên y tế hướng dẫn người nhà cách chăm sóc người bệnh 

Sự đồng hành về tinh thần cũng đặc biệt quan trọng. Đau kéo dài và hạn chế vận động dễ khiến người bệnh lo lắng, buồn chán, thậm chí mất động lực điều trị. Một lời động viên, sự kiên nhẫn và lắng nghe của người thân có thể trở thành nguồn sức mạnh lớn đối với quá trình phục hồi.

Người chăm sóc cũng cần được hỗ trợ

Đồng hành với người bệnh trong thời gian dài có thể khiến người chăm sóc chịu nhiều áp lực về thể chất, tinh thần và tài chính. Không ít người lúng túng với những câu hỏi như: Làm thế nào để đỡ người bệnh ngồi dậy mà không gây đau? Khi nào có thể tập đi? Chườm nóng hay lạnh? Làm thế nào để phòng ngừa té ngã?

Nếu không được hướng dẫn, người nhà có thể vô tình thực hiện sai kỹ thuật, gây tổn thương cho người bệnh hoặc chính mình.

Vì vậy, hợp tác và đào tạo là chìa khóa. Nhân viên y tế cần chủ động hướng dẫn, còn người nhà cần mạnh dạn đặt câu hỏi và thực hành đúng theo chỉ dẫn chuyên môn. Đồng thời, người chăm sóc cũng cần nghỉ ngơi, chia sẻ công việc và tìm kiếm sự hỗ trợ khi quá tải.

5 “KHÔNG” và 5 “NÊN” cần nhớ