Với chủ đề “Những tiến bộ trong nghiên cứu vắc xin nhằm vượt qua lão hóa miễn dịch ở bệnh nhân tim mạch”, báo cáo mang đến góc nhìn mới về vai trò của tiêm chủng trong bảo vệ nhóm người bệnh có nguy cơ cao trước các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm.

"Tác động kép" đe dọa người bệnh tim mạch cao tuổi

Theo TS.BS Nguyễn Văn Dũng, quá trình lão hóa tự nhiên khiến hệ miễn dịch suy giảm chức năng theo thời gian. Hiện tượng này được gọi là "lão hóa miễn dịch" (immunosenescence), làm giảm khả năng chống lại tác nhân gây bệnh và khiến cơ thể duy trì tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp.

Đối với người cao tuổi mắc bệnh tim mạch, nguy cơ càng gia tăng khi phần lớn bệnh nhân đồng thời mang nhiều bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa.

Điều này tạo nên "tác động kép" đối với sức khỏe người bệnh. Một mặt, họ phải đối diện với các tác nhân nhiễm trùng từ bên ngoài như virus hợp bào hô hấp (RSV). Mặt khác, nguy cơ tái hoạt động của các virus tiềm ẩn trong cơ thể, điển hình là virus Varicella Zoster gây bệnh zona thần kinh, cũng gia tăng đáng kể.

Các nghiên cứu cho thấy bệnh nhân suy tim khi mắc các bệnh nhiễm trùng có tiên lượng nặng hơn nhiều so với người bình thường. Nguy cơ nhập viện hoặc tử vong do cúm tăng cao, tỷ lệ nhập viện liên quan đến RSV có thể tăng từ 4 đến 33 lần, trong khi nguy cơ mắc zona thần kinh cao gấp đôi.

Vì sao người cao tuổi đáp ứng kém với vắc xin thông thường?

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là hệ miễn dịch bị lão hóa khiến hiệu quả của các loại vắc xin truyền thống suy giảm theo tuổi tác.

Khi chức năng miễn dịch suy yếu, các tế bào trình diện kháng nguyên hoạt động kém hiệu quả, dẫn tới khả năng kích hoạt đáp ứng miễn dịch giảm, lượng kháng thể tạo ra thấp hơn và thời gian bảo vệ ngắn hơn.

Để khắc phục hạn chế này, các nhà khoa học đã phát triển công nghệ vắc xin thế hệ mới sử dụng chất bổ trợ (adjuvant). Đây là những thành phần được bổ sung vào vắc xin nhằm tăng cường khả năng nhận diện kháng nguyên của hệ miễn dịch, giúp cơ thể tạo đáp ứng mạnh hơn, rộng hơn và duy trì lâu dài hơn.

Theo các chuyên gia, công nghệ chất bổ trợ đang trở thành một trong những hướng đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ cho người cao tuổi và bệnh nhân mắc bệnh mạn tính.

Hiệu quả nổi bật trong phòng ngừa zona thần kinh

Một trong những thành tựu đáng chú ý được trình bày tại hội nghị là vắc xin tái tổ hợp phòng bệnh zona thần kinh có chứa chất bổ trợ AS01B.

Dữ liệu từ các nghiên cứu quốc tế quy mô lớn cho thấy vắc xin đạt hiệu lực bảo vệ lên tới 97,2% ở người từ 50 tuổi trở lên.

Đặc biệt, ở nhóm bệnh nhân có bệnh lý nền tim mạch, hiệu quả bảo vệ vẫn duy trì ở mức rất cao, đạt 97% đối với bệnh nhân bệnh mạch vành, 91,9% ở người tăng huyết áp và 91,2% ở người đái tháo đường.

Các nghiên cứu theo dõi dài hạn cũng ghi nhận hiệu quả phòng bệnh được duy trì tới 11 năm sau khi hoàn thành đủ hai liều tiêm.

Bước tiến mới trong phòng ngừa RSV

Bên cạnh zona thần kinh, virus hợp bào hô hấp (RSV) đang được xem là mối đe dọa lớn đối với người cao tuổi và bệnh nhân tim mạch.

Theo báo cáo, vắc xin RSV thế hệ mới sử dụng chất bổ trợ AS01E đã cho thấy hiệu quả bảo vệ lên tới 94,6% đối với bệnh lý đường hô hấp dưới do RSV ở những người có ít nhất một bệnh đồng mắc.

Nhiều nghiên cứu thực tế tại Mỹ tiếp tục ghi nhận hiệu quả tích cực của loại vắc xin này. Trong đó, nguy cơ nhập viện liên quan đến RSV giảm trên 80% ở người từ 60 tuổi trở lên.

Đáng chú ý, một nghiên cứu trên hơn 2,5 triệu người cho thấy vắc xin RSV giúp giảm 67,5% nguy cơ nhập viện ở bệnh nhân suy tim, đồng thời giảm hơn 63% các biến cố tim mạch nghiêm trọng xảy ra trong quá trình điều trị nhiễm RSV.

Chủ động xây dựng "lá chắn từ xa" cho người bệnh

Thông điệp xuyên suốt được các chuyên gia nhấn mạnh tại hội nghị là y học hiện đại đang chuyển mạnh từ điều trị sang phòng bệnh chủ động.

Đối với đội ngũ y tế, việc đánh giá nguy cơ nhiễm trùng và tư vấn tiêm chủng cho người bệnh tim mạch, đặc biệt là người cao tuổi, cần trở thành một phần trong chiến lược quản lý bệnh toàn diện.

Trong khi đó, đối với cộng đồng, đặc biệt là những người có bệnh nền hoặc trên 60 tuổi, việc chủ động trao đổi với bác sĩ về các loại vắc xin phù hợp có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ nhập viện, biến chứng và tử vong do các bệnh nhiễm trùng.

Theo TS.BS Nguyễn Văn Dũng, vượt qua rào cản "lão hóa miễn dịch" bằng các công nghệ vắc xin tiên tiến chính là một trong những giải pháp quan trọng giúp bảo vệ người bệnh tim mạch, duy trì chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế trong bối cảnh già hóa dân số ngày càng gia tăng.