Khi trường học trở thành nỗi sợ

Trường học lẽ ra phải là nơi trẻ được học tập, kết bạn và trưởng thành trong sự an toàn. Thế nhưng, với không ít học sinh, mỗi ngày đến lớp lại là một ngày phải đối diện với những lời chế giễu, sự cô lập, đe dọa, thậm chí bạo lực.

Điều đáng lo ngại là những hành vi ấy đôi khi vẫn bị xem nhẹ bằng những câu nói quen thuộc: "Trẻ con trêu nhau thôi", "Có gì đâu mà nghiêm trọng" hay "Con phải mạnh mẽ lên".

PGS.TS. Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cảnh báo bạo lực học đường không chỉ gây tổn thương thể chất mà còn để lại những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe tâm thần.

Theo chuyên gia, Viện Sức khỏe Tâm thần đã tiếp nhận những học sinh bị trầm cảm nặng, có hành vi tự làm tổn thương bản thân, thậm chí xuất hiện ý tưởng tự sát sau thời gian dài bị bắt nạt.

"Đáng lo ngại là nhiều gia đình chỉ đưa con đi khám khi những tổn thương tâm lý đã chuyển thành rối loạn tâm thần nghiêm trọng", PGS.TS. Nguyễn Văn Tuấn nhấn mạnh.

Theo BSCKII. Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc (Đơn nguyên Y học Hành vi, Bộ môn Tâm thần, Trường Đại học Y Hà Nội), bắt nạt học đường không chỉ là đánh đập, xô đẩy mà còn bao gồm xúc phạm, chế giễu, tung tin đồn, cô lập và công kích trên mạng xã hội.

Đặc biệt, bắt nạt trực tuyến khiến trẻ khó tìm được nơi an toàn. Những lời miệt thị, hình ảnh bị cắt ghép hay thông tin ác ý có thể tiếp tục lan truyền ngay cả khi trẻ đã trở về nhà.

Với một đứa trẻ, đôi khi điều đáng sợ không phải là một lần bị trêu chọc, mà là cảm giác ngày mai đến lớp, mọi chuyện vẫn tiếp diễn và không ai có thể bảo vệ mình.

Nỗi đau phía sau sự im lặng của cô học trò 15 tuổi

ThS.BSNT. Hoàng Trường Sơn (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ trường hợp một nữ sinh 15 tuổi được gia đình đưa đến khám sau thời gian dài bị bạn bè bắt nạt.

Trước đó, em là cô bé hiền lành, trầm tính, học lực khá và yêu thích vẽ tranh. Cuộc sống bắt đầu thay đổi khi em chuyển trường vào giữa năm lớp 8.

Tại môi trường mới, em trở thành mục tiêu chế giễu của một nhóm bạn. Ban đầu là những lời trêu chọc, gán ghép tình cảm, cười cợt khi em mắc lỗi trong học tập. Sau đó, những hành vi này chuyển thành tẩy chay, cô lập và xô đẩy.

Em đã chia sẻ với gia đình. Phụ huynh cũng phản ánh tới giáo viên chủ nhiệm, nhưng tình trạng bắt nạt vẫn không được giải quyết dứt điểm.

Dần dần, cô bé từng yêu thích vẽ tranh không còn muốn cầm bút. Em sợ đến trường, thường xuyên khóc một mình, mất ngủ, học tập sa sút và ngày càng thu mình.

Những lời chế giễu từ bạn bè dần trở thành suy nghĩ tiêu cực về chính bản thân. Em cảm thấy mình kém cỏi, vô dụng và không tìm được cách thoát khỏi áp lực.

Đáng lo ngại, nữ sinh bắt đầu có hành vi tự làm tổn thương cơ thể. Khi bước vào năm học lớp 9, áp lực trở lại trường khiến tình trạng tâm lý ngày càng nghiêm trọng.

Phát hiện những dấu hiệu bất thường trên cơ thể con, gia đình đã đưa em đến Bệnh viện Bạch Mai.

Qua thăm khám chuyên sâu, các bác sĩ chẩn đoán nữ sinh mắc giai đoạn trầm cảm nặng, không có triệu chứng loạn thần, kèm ý tưởng tự sát và hành vi tự làm hại bản thân.

Em được điều trị bằng thuốc theo chỉ định kết hợp liệu pháp tâm lý. Sau thời gian điều trị tích cực, tâm trạng và giấc ngủ dần cải thiện, ý tưởng tự sát giảm rõ rệt.

Tuy nhiên, quá trình hồi phục tâm lý vẫn cần sự đồng hành lâu dài của gia đình, nhà trường và nhân viên y tế.

Đừng đợi đến khi trẻ bị tổn thương mới lắng nghe

Từ trường hợp trên, các bác sĩ cảnh báo rằng những thay đổi tưởng chừng nhỏ trong hành vi của trẻ có thể là tín hiệu cầu cứu.

Một đứa trẻ bỗng sợ đến trường, mất hứng thú với sở thích quen thuộc, thường xuyên khóc, mất ngủ hoặc học tập sa sút có thể đang phải chịu đựng áp lực mà người lớn chưa nhận ra.

Không phải mọi biểu hiện này đều xuất phát từ bắt nạt học đường, nhưng đó là những dấu hiệu cần được quan tâm, tìm hiểu và hỗ trợ.

Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Tuấn, phát hiện sớm, đánh giá đúng mức độ tổn thương và can thiệp y khoa kết hợp tâm lý kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và tương lai của trẻ.

Khi trẻ chia sẻ mình bị bắt nạt, điều các em cần trước tiên không phải là lời trách móc hay yêu cầu phải mạnh mẽ, mà là được tin tưởng, lắng nghe và bảo vệ.

Đừng xem bắt nạt học đường là chuyện trẻ con. Bởi phía sau sự im lặng của một học sinh có thể là những tháng ngày sợ hãi, cô đơn và tổn thương mà người lớn không nhìn thấy.

Đừng chờ trẻ lên tiếng bằng những tổn thương mới hành động. Hãy lắng nghe ngay từ khi trẻ bắt đầu nói rằng: "Con không muốn đến trường".