Tuy nhiên, chỉ dựa vào lời kể của người bệnh như "tôi ngáy rất to", "tôi hay thức giấc giữa đêm" hay "ban ngày luôn buồn ngủ" là chưa đủ để chẩn đoán. Muốn xác định chính xác người bệnh có mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ hay không, mức độ nặng nhẹ ra sao và cần điều trị bằng phương pháp nào, bác sĩ phải có những bằng chứng khách quan được ghi lại ngay trong lúc người bệnh đang ngủ.

Hai kỹ thuật được sử dụng phổ biến hiện nay là đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography - PSG) và đo đa ký hô hấp.

Theo TS.BS Phan Thanh Thủy, Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, đây là những công cụ quan trọng giúp bác sĩ "giải mã" những bất thường xảy ra trong giấc ngủ mà mắt thường không thể quan sát được.

"Kính hiển vi" của y học giấc ngủ

Theo TS.BS Phan Thanh Thủy, đo đa ký giấc ngủ (PSG) được xem là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán các rối loạn giấc ngủ.

Nếu ví giấc ngủ như một "bản giao hưởng" của cơ thể thì PSG chính là thiết bị ghi lại toàn bộ bản giao hưởng ấy. Trong suốt một đêm, người bệnh được gắn các điện cực và cảm biến để theo dõi đồng thời nhiều chỉ số như sóng điện não, chuyển động mắt, trương lực cơ, nhịp tim, lưu lượng khí qua mũi - miệng, cử động lồng ngực và thành bụng, cùng nồng độ oxy trong máu.

Phòng đo đa ký giấc ngủ tại Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai

Nhờ đó, bác sĩ không chỉ biết người bệnh có ngưng thở hay không mà còn đánh giá được cấu trúc giấc ngủ, thời điểm xuất hiện các cơn ngưng thở, mức độ giảm oxy máu và ảnh hưởng của bệnh đối với toàn bộ cơ thể.

Trong khi đó, đo đa ký hô hấp là phiên bản đơn giản hơn. Phương pháp này không ghi nhận sóng não, chuyển động mắt hay trương lực cơ mà tập trung theo dõi các chỉ số liên quan trực tiếp đến hô hấp như lưu lượng khí qua mũi - miệng, cử động ngực - bụng, nhịp tim và độ bão hòa oxy trong máu (SpO₂).

Ưu điểm của đo đa ký hô hấp là thiết bị nhỏ gọn, dễ sử dụng và người bệnh có thể mang máy về nhà để thực hiện trong môi trường quen thuộc, giúp giấc ngủ diễn ra tự nhiên hơn.

Ai cần đo đa ký giấc ngủ?

Theo các chuyên gia, việc lựa chọn phương pháp nào hoàn toàn phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Đo đa ký giấc ngủ (PSG) thường được chỉ định cho những người có đầy đủ các triệu chứng nghi ngờ ngưng thở khi ngủ như ngáy to, ngừng thở khi ngủ, buồn ngủ ban ngày, đồng thời mắc các bệnh lý nền phức tạp như tăng huyết áp khó kiểm soát, suy tim, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính hoặc bệnh lý thần kinh.

Đây cũng là phương pháp cần thiết đối với những trường hợp nghi ngờ mắc các rối loạn giấc ngủ khác như mất ngủ kéo dài không rõ nguyên nhân, hội chứng chân không yên, mộng du, ngủ rũ hoặc các hành vi bất thường khi ngủ.

Ngoài ra, PSG còn được sử dụng để đánh giá hiệu quả điều trị sau phẫu thuật tai mũi họng hoặc sau các phương pháp điều trị chuyên sâu đối với hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Khi nào chỉ cần đo đa ký hô hấp?

Đo đa ký hô hấp thường được chỉ định cho những người có nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn đơn thuần, không kèm các bệnh lý phức tạp hoặc các rối loạn giấc ngủ khác.

Đây cũng là lựa chọn phù hợp với những người khó ngủ trong môi trường bệnh viện, thường xuyên mất ngủ khi thay đổi nơi ngủ hoặc quá căng thẳng khi phải nằm lại bệnh viện qua đêm.

Mặc dù đơn giản hơn, nhưng khi được chỉ định đúng đối tượng, đo đa ký hô hấp vẫn cung cấp nhiều thông tin quan trọng giúp bác sĩ chẩn đoán và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Đối với các trường hợp nghi ngờ bệnh lý phức tạp hoặc kết quả chưa rõ ràng, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện đo đa ký giấc ngủ đầy đủ để có đánh giá toàn diện hơn.