Thực trạng: Nỗi lo từ những con số “biết nói”

Ung thư phổi là một trong những thách thức lớn nhất của y tế toàn cầu với khoảng 2,5 triệu ca mắc mới mỗi năm. Tại Việt Nam, năm 2022 ghi nhận hơn 24.000 ca mắc mới và đây là nguyên nhân tử vong do ung thư hàng đầu.

Theo PGS.TS Phạm Cẩm Phương, thực trạng đáng quan ngại hiện nay là có tới 70-80% trường hợp tại Việt Nam được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn hoặc di căn.

“Lúc này, các triệu chứng như ho ra máu, đau ngực xuất hiện, thậm chí có người đã di căn não gây đau đầu, yếu liệt. Khi đó, cơ hội phẫu thuật đã trôi qua, việc điều trị chủ yếu chỉ nhằm kéo dài sự sống với chi phí vô cùng đắt đỏ”, Phó Giáo sư Phương nhấn mạnh.

Hiện tỷ lệ phát hiện sớm ung thư phổi ở nước ta chỉ dưới 10%, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 50% tại các quốc gia phát triển như Nhật Bản hay Đài Loan.

“Chúng tôi rất ấn tượng với mô hình tại Đài Loan. Cách đây 10 năm, họ cũng giống chúng ta khi 80% bệnh nhân đến viện ở giai đoạn muộn. Nhưng nhờ chiến lược quản lý nốt phổi và chụp CT liều thấp, hiện nay khoảng 50% người dân được phát hiện bệnh ở giai đoạn 1 - giai đoạn có thể phẫu thuật triệt căn và chữa khỏi”, PGS.TS Phạm Cẩm Phương chia sẻ.

“Cuộc cách mạng” quản lý nốt phổi bằng AI

Để thay đổi thực trạng này, Bệnh viện Bạch Mai không chỉ dựa vào kinh nghiệm lâm sàng mà còn tiên phong ứng dụng công nghệ trong cuộc chiến chống ung thư.

Hiện nay, hệ thống hội chẩn đa chuyên khoa (teamwork) đã được thiết lập, quy tụ các bác sĩ thuộc nhiều chuyên ngành như chẩn đoán hình ảnh, hô hấp, phẫu thuật lồng ngực và ung bướu.

Đặc biệt, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành “trợ lý” đắc lực cho các bác sĩ.

PGS.TS Phạm Cẩm Phương cho biết: “Với các nốt phổi nhỏ trên phim chụp CT, AI sẽ hỗ trợ đánh giá ngay đó là nốt lành tính hay nghi ngờ ác tính với tỷ lệ chính xác cao. Điều này giúp bác sĩ đưa ra quyết định can thiệp đúng lúc, đúng thời điểm cho người bệnh”.

Trên 50 tuổi và hút thuốc lâu năm: Cần tầm soát ngay

Trong buổi sáng đầu tiên của chương trình tầm soát miễn phí tại bệnh viện, qua thăm khám 50 người, các bác sĩ đã phát hiện 4 trường hợp có nốt phổi. Tuy kích thước chỉ từ 3-6mm và có dấu hiệu lành tính, các bệnh nhân này vẫn sẽ được đưa vào hệ thống theo dõi sát sao.

PGS.TS Phạm Cẩm Phương nhấn mạnh, những người trên 50 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá, thuốc lào lâu năm hoặc trong gia đình có người mắc ung thư phổi cần đặc biệt lưu ý.

“Mục tiêu của chúng tôi trong đợt tầm soát này không chỉ là tìm ra bệnh nhân, mà quan trọng hơn là nâng cao nhận thức cộng đồng. Hãy chủ động đi khám khi còn khỏe. Nếu phát hiện sớm, ung thư phổi hoàn toàn có thể điều trị khỏi với chi phí hợp lý nhất”, Phó Giáo sư Cẩm Phương khẳng định.

Đừng đợi đến khi có triệu chứng mới đi khám. Hãy chủ động tầm soát để bảo vệ lá phổi của bạn ngay từ hôm nay.