Gút là bệnh rối loạn chuyển hóa purin, đặc trưng bởi tăng acid uric máu và lắng đọng tinh thể urat trong khớp, thận và mô mềm. Nếu không được phát hiện và điều trị đúng, bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm.

Xung quanh vấn đề này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS.BS. Nguyễn Thị Nga - Trung tâm Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Bạch Mai.

PV: Xin bác sĩ chia sẻ cho độc giả những thông tin về bệnh gút?

TS.BS. Nguyễn Thị Nga: Gút là bệnh rối loạn chuyển hóa purin, đặc trưng bởi tăng acid uric máu và lắng đọng tinh thể monosodium urate trong khớp hoặc mô, gây nên các đợt viêm khớp cấp tính rất dữ dội.

Khớp thường bị ảnh hưởng nhất là khớp ngón chân cái, ngoài ra có thể gặp ở khớp cổ chân, khớp gối. Nếu bệnh tiến triển mạn tính, người bệnh có thể xuất hiện hạt tophi quanh khớp, tổn thương thận, sỏi tiết niệu, thậm chí suy thận nếu không điều trị đúng.

PV: Dấu hiệu điển hình của gút là gì?

TS.BS. Nguyễn Thị Nga: Triệu chứng điển hình là cơn đau khớp đột ngột, dữ dội, thường xảy ra vào ban đêm. Khớp sưng, nóng, đỏ, nhiều bệnh nhân mô tả cảm giác đau “như lửa đốt”, mất ngủ vì đau.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

Đau khớp đột ngột, thường về đêm

Khớp sưng nóng, đỏ (90% ở chi dưới)

Khoảng 50% xảy ra ở khớp bàn - ngón chân cái

Có thể kèm sốt nhẹ

Cơn đau kéo dài vài ngày rồi giảm nhưng dễ tái phát

Nếu không điều trị đúng, bệnh có thể tiến triển thành gút mạn tính, gây viêm nhiều khớp và tổn thương thận.

PV: Những đối tượng nào dễ mắc gút?

TS.BS. Nguyễn Thị Nga: Nhóm nguy cơ cao nhất là nam giới từ 40-60 tuổi, đặc biệt ở người thường xuyên sử dụng bia rượu.

Ngoài ra còn có các yếu tố nguy cơ như:

Béo phì

Tăng huyết áp

Đái tháo đường

Rối loạn lipid máu

Tiền sử gia đình mắc gút

Bệnh thận mạn

Sử dụng một số thuốc như lợi tiểu, aspirin liều thấp

PV: Bệnh gút thường diễn tiến như thế nào?

TS.BS. Nguyễn Thị Nga: Gút thường trải qua 4 giai đoạn:

Tăng acid uric máu không triệu chứng

Cơn gút cấp

Giai đoạn ổn định giữa các cơn

Gút mạn tính có biến chứng

Nhiều người chủ quan khi chưa có triệu chứng nên không đi khám. Tuy nhiên, acid uric tăng kéo dài giống như “quả bom hẹn giờ”, có thể gây biến chứng bất cứ lúc nào.

Bác sĩ Nga thăm khám cho bệnh nhân gút

PV: Điều trị gút có phải chỉ cần giảm đau khi có cơn cấp?

TS.BS. Nguyễn Thị Nga: Đây là hiểu lầm phổ biến. Nhiều bệnh nhân chỉ uống thuốc khi đau rồi dừng lại, khiến bệnh tái phát nhiều lần và tiến triển nặng hơn.

Điều trị gút gồm hai mục tiêu chính:

Điều trị cơn gút cấp: Cần điều trị sớm bằng các thuốc như colchicine, thuốc chống viêm không steroid hoặc corticoid trong một số trường hợp.

Điều trị duy trì giữa các cơn: Mục tiêu là kiểm soát acid uric máu ở mức:

< 6 mg/dL (360 µmol/L)

< 5 mg/dL (300 µmol/L) nếu có hạt tophi

Các thuốc hạ acid uric thường dùng gồm allopurinol, febuxostat, probenecid… Việc điều trị cần duy trì lâu dài, không phải chỉ vài tuần là khỏi.

Thay đổi lối sống - yếu tố quan trọng

Theo khuyến cáo quốc tế, người bệnh gút cần điều chỉnh lối sống:

Nên:

Uống trên 2 lít nước mỗi ngày

Duy trì cân nặng hợp lý

Tập thể dục đều đặn

Ăn nhiều rau, sữa ít béo

Tăng đạm thực vật

Hạn chế:

Thịt đỏ, phủ tạng động vật

Hải sản

Bia rượu

Nước ngọt chứa fructose

Ăn quá nhiều đạm

Bệnh gút cũng liên quan chặt chẽ đến nhiều bệnh lý khác như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch và suy thận, vì vậy kiểm soát gút cũng là cách bảo vệ sức khỏe toàn diện.

PV: Nếu chỉ tăng acid uric nhưng chưa có triệu chứng thì có cần điều trị?

TS.BS. Nguyễn Thị Nga: Không phải trường hợp nào cũng cần dùng thuốc. Điều trị được cân nhắc khi:

Acid uric > 700 µmol/L

Có sỏi thận hoặc tổn thương thận

Hoặc nguy cơ cao theo đánh giá của bác sĩ

Trong nhiều trường hợp, điều chỉnh lối sống là biện pháp ưu tiên trước.

PV: Bác sĩ có lời khuyên nào cho người dân?

TS.BS. Nguyễn Thị Nga: Gút hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu người bệnh hiểu bệnh, tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống.

Người bệnh cần:

Tuân thủ điều trị lâu dài

Không tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài

Không bỏ thuốc khi thấy đỡ

Nếu xuất hiện sưng đau khớp đột ngột, đặc biệt ở ngón chân cái, người dân nên đến cơ sở chuyên khoa Cơ Xương Khớp để được thăm khám kịp thời.

PV: Xin cảm ơn bác sĩ!