Trao đổi với phóng viên, TS.BS Nguyễn Thị Thu Phương - Quyền Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Bệnh viện Bạch Mai cho biết, bệnh có thể điều trị hiệu quả nếu được thăm khám sớm, đúng chuyên khoa và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

PV: Thưa bác sĩ, nhiều chị em thấy khí hư bất thường, đau rát khi quan hệ thường lo lắng mình bị viêm lộ tuyến cổ tử cung. Những dấu hiệu nào cần đặc biệt lưu ý?

TS.BS Nguyễn Thị Thu Phương: Viêm lộ tuyến cổ tử cung là tình trạng viêm phụ khoa khá thường gặp ở phụ nữ. Các biểu hiện có thể gồm khí hư ra nhiều hơn bình thường, đổi màu từ trắng đục sang vàng hoặc xanh, có mùi hôi. Một số trường hợp có thể ra máu sau quan hệ, đau rát khi gần gũi, đau vùng hạ vị hoặc vùng chậu.

Tuy nhiên, những triệu chứng này không chỉ xuất hiện ở viêm lộ tuyến mà còn gặp trong nhiều bệnh lý phụ khoa khác như viêm âm đạo, viêm cổ tử cung hay viêm phần phụ. Vì vậy, chị em không nên tự chẩn đoán hoặc tự mua thuốc điều trị. Khi có dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, làm xét nghiệm cần thiết và điều trị đúng nguyên nhân.

PV: Vấn đề được nhiều phụ nữ quan tâm là viêm lộ tuyến cổ tử cung có thể chữa khỏi hoàn toàn không, thưa bác sĩ?

TS.BS Nguyễn Thị Thu Phương: Trong từng giai đoạn cụ thể, tình trạng viêm có thể được điều trị ổn định, thậm chí khỏi hoàn toàn ở thời điểm đó. Tuy nhiên, để nói “dứt điểm tuyệt đối” thì cần thận trọng, bởi bệnh vẫn có thể tái phát nếu các yếu tố thuận lợi còn tồn tại.

Cần hiểu rằng lộ tuyến cổ tử cung đôi khi là tình trạng sinh lý bình thường, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, phụ nữ mang thai hoặc có thay đổi nội tiết. Chỉ khi vùng lộ tuyến bị vi khuẩn, nấm, virus hoặc ký sinh trùng tấn công gây viêm thì mới cần điều trị.

Nếu phát hiện sớm, bác sĩ có thể xử lý tình trạng viêm, sau đó đánh giá có cần can thiệp ngoại khoa hay không. Ngược lại, nếu vệ sinh không đúng cách, thụt rửa sâu, dùng dung dịch tẩy rửa mạnh hoặc quan hệ gây sang chấn, bệnh rất dễ tái phát.

PV: Nhiều chị em điều trị xong một thời gian lại tái phát. Nguyên nhân thường do đâu?

TS.BS Nguyễn Thị Thu Phương: Sau điều trị, nhiều người có tâm lý chủ quan. Khi viêm âm đạo tái diễn, tình trạng viêm có thể lan lên cổ tử cung và gây tái phát viêm lộ tuyến.

Ngoài ra, mang thai hoặc sử dụng thuốc tránh thai, thuốc nội tiết chứa estrogen cũng có thể tạo điều kiện để tế bào tuyến phát triển ra ngoài cổ tử cung. Nếu kèm viêm nhiễm âm đạo, nguy cơ tái phát sẽ cao hơn.

Một số thói quen sai lầm như thụt rửa âm đạo sâu, tự ý đặt thuốc, lạm dụng kháng sinh hoặc quan hệ tình dục quá mạnh khi cổ tử cung đang tổn thương cũng khiến bệnh dễ quay trở lại.

PV: Khi nghi ngờ bị viêm lộ tuyến, chị em nên xử trí thế nào?

TS.BS Nguyễn Thị Thu Phương: Điều đầu tiên là cần đi khám tại cơ sở y tế chuyên khoa. Không nên tự ý mua thuốc, đặc biệt là kháng sinh, bởi dùng không đúng có thể làm tăng viêm nhiễm, gây kháng thuốc và khiến điều trị về sau khó khăn hơn.

Hiện nay có hai nhóm điều trị chính. Thứ nhất là điều trị nội khoa gồm thuốc đặt, thuốc uống và dung dịch vệ sinh theo chỉ định. Đồng thời, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách vệ sinh, sinh hoạt tình dục và theo dõi sau điều trị.

Nếu điều trị nội khoa không hiệu quả hoặc tổn thương rộng, kéo dài, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp ngoại khoa như đốt điện, áp lạnh hoặc laser. Trong sản phụ khoa, với những tổn thương tiền ung thư hoặc nghi ngờ ung thư cổ tử cung, bác sĩ sẽ ưu tiên các phương pháp khoét chóp như LEEP, dao lạnh hoặc laser để vừa điều trị vừa đánh giá mô bệnh học.

PV: Nhiều phụ nữ lo ngại viêm lộ tuyến có thể dẫn tới ung thư cổ tử cung. Quan điểm của bác sĩ thế nào?

TS.BS Nguyễn Thị Thu Phương: Viêm lộ tuyến cổ tử cung không trực tiếp gây ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên, tình trạng viêm kéo dài, tái phát nhiều lần có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các tổn thương cổ tử cung phát triển, nhất là khi có nhiễm HPV nguy cơ cao như type 16 hoặc 18.

Khi cổ tử cung bị viêm mạn tính, các tế bào phải liên tục tái tạo để sửa chữa tổn thương. Nếu đi kèm các yếu tố nguy cơ như nhiễm HPV, quan hệ gây sang chấn hoặc vệ sinh sai cách, quá trình biến đổi tế bào có thể phức tạp hơn.

Vì vậy, phụ nữ không nên quá hoang mang nhưng cũng không được chủ quan. Khám phụ khoa định kỳ, tầm soát ung thư cổ tử cung và xét nghiệm HPV khi cần thiết là rất quan trọng để phát hiện sớm bất thường.

PV: Hiện có nhiều phương pháp như áp lạnh, laser, đốt điện hay LEEP. Việc lựa chọn phụ thuộc vào yếu tố nào?

TS.BS Nguyễn Thị Thu Phương: Không phải trường hợp viêm lộ tuyến nào cũng cần can thiệp ngoại khoa. Nếu tổn thương nhẹ và còn kiểm soát được, điều trị nội khoa vẫn là ưu tiên nhằm bảo tồn cổ tử cung tốt nhất.

Áp lạnh thường phù hợp với tổn thương nông, diện rộng. Đốt điện hoặc laser được cân nhắc tùy vị trí và mức độ tổn thương. Trong khi đó, LEEP chủ yếu áp dụng khi có tế bào bất thường hoặc nghi ngờ tổn thương tiền ung thư, chứ không dùng đại trà cho mọi trường hợp viêm lộ tuyến.

Bất kỳ can thiệp ngoại khoa nào ở cổ tử cung cũng có nguy cơ để lại sẹo. Nếu cắt quá sâu, một số trường hợp có thể gặp tình trạng chít hẹp cổ tử cung hoặc ảnh hưởng khả năng mang thai sau này. Vì vậy, quyết định điều trị cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá cẩn trọng.

PV: Sau diệt tuyến, người bệnh cần lưu ý gì để cổ tử cung hồi phục tốt?

TS.BS Nguyễn Thị Thu Phương: Sau diệt tuyến, cổ tử cung thường cần khoảng 4-8 tuần để tái tạo tế bào. Đây là giai đoạn rất quan trọng. Người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ.

Tuyệt đối không thụt rửa sâu, không tự ý đặt thuốc khi chưa có chỉ định. Trong thời gian niêm mạc đang hồi phục, mọi tác động không phù hợp đều có thể làm chậm lành, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc tái viêm.

Người bệnh cũng cần kiêng quan hệ tình dục theo hướng dẫn, thường ít nhất khoảng 4 tuần hoặc lâu hơn tùy mức độ tổn thương. Đồng thời nên bổ sung đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường protein, vitamin C, vitamin E, vận động nhẹ nhàng và tránh tập luyện quá sức.