Theo các chuyên gia, máy thở giúp người bệnh duy trì sự sống, nhưng dinh dưỡng đầy đủ mới là nền tảng giúp phục hồi và cải thiện chất lượng cuộc sống. Ngược lại, suy dinh dưỡng không chỉ làm người bệnh suy kiệt mà còn kéo dài thời gian điều trị, tăng nguy cơ biến chứng và khiến việc cai máy thở trở nên khó khăn hơn.

Hệ lụy nghiêm trọng từ suy dinh dưỡng

Suy dinh dưỡng ở người bệnh thở máy không xâm nhập khá phổ biến và để lại nhiều hậu quả:

Suy yếu cơ hô hấp: cơ hoành giảm chức năng, làm tăng nguy cơ phụ thuộc máy thở.

Suy giảm miễn dịch: dễ mắc viêm phổi bệnh viện – nguyên nhân tử vong hàng đầu.

Tăng đợt cấp và tái nhập viện: thời gian thở máy kéo dài, nguy cơ tái phát cao.

Rối loạn tâm thần: thiếu vi chất kết hợp thiếu oxy khiến người bệnh dễ lú lẫn, kích động hoặc trầm cảm.

Vì sao người bệnh dễ suy dinh dưỡng?

Người bệnh thở máy không xâm nhập dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng do ba nguyên nhân chính:

Tăng nhu cầu năng lượng: mỗi nhịp thở là một nỗ lực lớn, tiêu tốn năng lượng gấp nhiều lần bình thường.

Giảm lượng ăn vào: khó thở khi ăn, vướng mask, chán ăn do thuốc, chướng bụng do “nuốt khí”.

Rối loạn chuyển hóa: thuốc điều trị như corticoid làm tăng phân hủy cơ, giảm khối cơ.

5 nguyên tắc giúp người bệnh ăn uống dễ dàng hơn

Để đảm bảo dinh dưỡng an toàn và hiệu quả, người chăm sóc cần lưu ý:

1. Ăn đúng tư thế, đảm bảo an toàn

Người bệnh nên ngồi thẳng hoặc đầu cao 45-60 độ để tránh sặc. Có thể tạm tháo mask khi ăn nếu đủ điều kiện, hoặc nuôi ăn qua sonde theo chỉ định.

2. Làm sạch đờm trước bữa ăn

Uống nước ấm, vỗ rung và ho khạc đờm giúp giảm khó nuốt, cải thiện cảm giác ăn uống.

3. Chọn thực phẩm mềm, giàu năng lượng

Ưu tiên súp, cháo, sữa giàu đạm; thức ăn xay nhuyễn, dễ nuốt để giảm gắng sức khi ăn.

4. Kiểm soát chướng bụng

Hạn chế thực phẩm sinh hơi, khuyến khích thở bằng mũi và báo nhân viên y tế khi có dấu hiệu đầy bụng.

5. Dự phòng táo bón

Bổ sung chất xơ, uống đủ nước và duy trì vận động phù hợp để tránh đầy bụng, khó thở khi đi vệ sinh.

Các chuyên gia nhấn mạnh, chăm sóc dinh dưỡng không chỉ là bổ sung thức ăn mà là một phần quan trọng trong chiến lược điều trị. Sự kiên trì, tỉ mỉ trong từng bữa ăn chính là “liều thuốc” giúp người bệnh sớm phục hồi, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.