Dị ứng thuốc khác với tác dụng phụ

Khi thời tiết thay đổi, nhiều người có xu hướng tự mua thuốc tại nhà thuốc thay vì đi khám, thậm chí sử dụng lại đơn thuốc cũ hoặc thuốc của người thân.

TS.BS. Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết cần phân biệt tác dụng phụ của thuốc với dị ứng thuốc.

Tác dụng phụ như buồn ngủ, chóng mặt, rối loạn tiêu hóa… thường liên quan đến tác dụng dược lý và liều dùng. Trong khi đó, dị ứng thuốc là phản ứng bất thường của hệ miễn dịch đối với một thành phần của thuốc.

Phản ứng dị ứng có thể xảy ra ở người đã được mẫn cảm, thậm chí với một lượng thuốc rất nhỏ. Việc từng sử dụng một loại thuốc trước đây mà không gặp vấn đề cũng không có nghĩa những lần dùng sau sẽ hoàn toàn an toàn.

Một số nhóm thuốc có thể gây phản ứng dị ứng gồm kháng sinh beta-lactam, thuốc giảm đau, hạ sốt và chống viêm không steroid (NSAID) như aspirin, ibuprofen; một số thuốc chống động kinh như carbamazepin. Ngoài ra, các sản phẩm Đông y, thảo dược không rõ thành phần, nguồn gốc cũng có thể gây phản ứng bất lợi và khó xác định tác nhân.

Cẩn trọng với phản ứng dị ứng nặng

Dị ứng thuốc có thể biểu hiện từ nhẹ đến nặng. Một số trường hợp có thể xuất hiện các hội chứng tổn thương da và niêm mạc nghiêm trọng như hội chứng Stevens-Johnson (SJS) và hoại tử thượng bì nhiễm độc (TEN).

Theo TS.BS. Nguyễn Hữu Trường, người bệnh có thể sốt, xuất hiện tổn thương da lan rộng, phỏng nước, bong trợt da; niêm mạc mắt, miệng, mũi hoặc cơ quan sinh dục có thể bị tổn thương, đau rát, loét.

Trong trường hợp nặng, người bệnh có nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, nhiễm trùng và tổn thương nhiều cơ quan. Đây là những tình trạng cần được phát hiện và điều trị sớm tại cơ sở y tế.

Phản ứng dị ứng tức thì có thể xuất hiện trong vài phút đến vài giờ sau khi dùng thuốc. Trong khi đó, một số phản ứng da nặng có thể xuất hiện muộn hơn, sau nhiều ngày hoặc vài tuần.

Do đó, người bệnh cần chú ý bất kỳ biểu hiện bất thường nào sau khi sử dụng thuốc, không nên chủ quan chỉ vì triệu chứng không xuất hiện ngay.

Không tự dùng thuốc, chủ động khai báo tiền sử dị ứng

Để hạn chế nguy cơ dị ứng thuốc, TS.BS. Nguyễn Hữu Trường khuyến cáo người dân:

Không tự ý mua và sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh; không dùng lại đơn thuốc cũ hoặc thuốc của người khác. Khi có triệu chứng bệnh, nên đi khám để được đánh giá và sử dụng thuốc phù hợp.

Nhận biết dấu hiệu cảnh báo: Sau khi dùng thuốc, nếu xuất hiện mày đay, phù môi hoặc mắt, khó thở, khò khè, chóng mặt, choáng, tụt huyết áp… cần nhanh chóng đến cơ sở y tế. Trường hợp khó thở, choáng hoặc triệu chứng tiến triển nhanh cần được cấp cứu khẩn cấp.

Nếu xuất hiện sốt kèm tổn thương da, phỏng nước, bong trợt da, đau rát hoặc loét niêm mạc, cần đến cơ sở y tế ngay.

Ghi nhớ và thông báo tiền sử dị ứng thuốc: Người từng bị dị ứng thuốc nên ghi lại tên thuốc hoặc hoạt chất nghi ngờ, biểu hiện, thời điểm và mức độ phản ứng. Khi đi khám, cần chủ động thông báo cho bác sĩ trước khi được kê đơn hoặc chỉ định điều trị.

Dị ứng thuốc không phải lúc nào cũng có thể phòng tránh hoàn toàn. Tuy nhiên, hạn chế tự ý sử dụng thuốc và cung cấp đầy đủ thông tin về tiền sử dị ứng cho nhân viên y tế là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ và hỗ trợ xử trí kịp thời.