Tại phiên khoa học chuyên ngành Cơ xương khớp, trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học Quốc tế Bệnh viện Bạch Mai lần thứ 34, BS. Tạ Thị Hương Trang (Viện Cơ xương khớp Bạch Mai) đã trình bày báo cáo “Loãng xương ở người trẻ: Tiếp cận chẩn đoán và điều trị”, cập nhật những vấn đề quan trọng trong nhận diện và quản lý bệnh lý này.

Theo chuyên gia, loãng xương ở người trẻ có thể xuất phát từ việc không đạt được khối lượng xương tối đa, mất xương sớm hoặc bất thường về cấu trúc và chất lượng xương. Các nguyên nhân thường gặp gồm suy dinh dưỡng, dậy thì muộn, thiếu hụt hormone, bệnh lý nội tiết, tiêu hóa, bệnh mạn tính, bất động kéo dài, sử dụng một số loại thuốc hoặc rối loạn di truyền.

Một điểm cần lưu ý là mật độ xương thấp không đồng nghĩa với chẩn đoán loãng xương. Ở nam giới dưới 50 tuổi và phụ nữ chưa mãn kinh, bác sĩ ưu tiên sử dụng chỉ số Z-score để đánh giá mật độ xương theo độ tuổi. Z-score ≤ -2,0 cho thấy mật độ xương thấp hơn mức mong đợi theo tuổi, nhưng không đủ để khẳng định mắc loãng xương nếu không có các bằng chứng lâm sàng phù hợp.

Ở trẻ em, việc chẩn đoán còn có những tiêu chuẩn riêng. Gãy lún đốt sống không do chấn thương mạnh có thể là dấu hiệu của loãng xương. Nếu không có tình trạng này, bác sĩ cần kết hợp tiền sử gãy xương có ý nghĩa lâm sàng với kết quả đo mật độ xương. Với trẻ thấp còi hoặc chậm tăng trưởng, kết quả đo cần được hiệu chỉnh để tránh đánh giá sai mật độ xương.

Để xác định chính xác bệnh, bác sĩ cần khai thác tiền sử gãy xương, quá trình phát triển thể chất, dinh dưỡng, dậy thì, bệnh lý nền và các loại thuốc người bệnh đang sử dụng. Các phương pháp như đo mật độ xương DXA, chụp X-quang cột sống và xét nghiệm chuyển hóa xương được phối hợp nhằm đánh giá tình trạng xương và tìm nguyên nhân.

Đặc biệt, những trường hợp gãy xương từ nhỏ, nhiều người trong gia đình có tiền sử gãy xương, mắt có củng mạc xanh, bất thường răng hoặc giảm thính lực cần được đánh giá khả năng mắc bệnh lý xương di truyền.

Điều trị phải đúng nguyên nhân, không tự ý bổ sung thuốc

Theo BS. Tạ Thị Hương Trang, điều trị loãng xương ở người trẻ cần được cá thể hóa, căn cứ vào nguyên nhân, nguy cơ gãy xương và đặc điểm của từng người bệnh.

Ưu tiên hàng đầu là kiểm soát bệnh lý nền, khắc phục những yếu tố có thể điều chỉnh; bảo đảm dinh dưỡng đầy đủ, bổ sung canxi và vitamin D khi cần thiết, cung cấp đủ protein, duy trì cân nặng phù hợp và tăng cường vận động chịu lực, tập sức mạnh cơ an toàn.

Thuốc điều trị loãng xương chỉ được cân nhắc khi có chỉ định, đặc biệt ở người có tiền sử gãy xương do chấn thương nhẹ, nguy cơ gãy xương cao hoặc tình trạng mất xương tiếp diễn.

Với người trẻ trong độ tuổi sinh sản, việc lựa chọn thuốc cần tính đến kế hoạch mang thai, ảnh hưởng tiềm tàng đối với thai kỳ và chiến lược điều trị lâu dài. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc mà cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn.

Khuyến cáo dành cho cộng đồng

Các chuyên gia khuyến cáo, người trẻ không nên chủ quan khi bị gãy xương sau va chạm nhẹ, gãy xương nhiều lần, đau lưng kéo dài hoặc giảm chiều cao không rõ nguyên nhân. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo bất thường về sức khỏe xương, cần được thăm khám và tìm nguyên nhân.

Người dân không nên tự ý bổ sung canxi hoặc sử dụng thuốc điều trị loãng xương khi chưa có chỉ định. Thay vào đó, cần duy trì chế độ ăn đầy đủ canxi, vitamin D và protein; vận động thường xuyên, giữ cân nặng hợp lý, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và tránh bất động kéo dài.

Đối với người mắc bệnh mạn tính hoặc phải sử dụng thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến xương, cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và theo dõi phù hợp.

Thông điệp quan trọng từ báo cáo là: Phát hiện mật độ xương thấp mới chỉ là bước đầu. Tìm đúng nguyên nhân, đánh giá nguy cơ gãy xương và điều trị phù hợp mới là chìa khóa bảo vệ sức khỏe xương lâu dài ở người trẻ.