Tại phiên “Cấp cứu Nhi khoa”, bài trình bày “Viêm phổi cộng đồng trong kỷ nguyên đa kháng: Giải pháp từ kháng sinh thế hệ mới” của TS.BS. Ninh Quốc Đạt - Trưởng Khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi Hà Nội đã mang đến góc nhìn toàn diện và cảnh báo mạnh mẽ về tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng.

Bức tranh vi sinh đáng lo ngại

Mở đầu báo cáo, TS. Đạt cho biết: “Viêm phổi vẫn nằm trong nhóm ba nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ dưới 5 tuổi tại Việt Nam. Nguy cơ lớn nhất hiện nay không chỉ là số ca mắc, mà là việc các kháng sinh quen thuộc đang trở nên kém hiệu quả.”

TS.BS Ninh Quốc Đạt báo cáo tại Hội nghị

Dữ liệu từ Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Nhi Hà Nội cho thấy:

Phế cầu (Streptococcus pneumoniae) - tác nhân chính gây viêm phổi nặng:

Kháng Macrolide ở mức 80 - 90%.

Kháng Penicillin ở mức cao.

Tỷ lệ nhạy cảm với Cephalosporin thế hệ 3 (Ceftriaxone) chỉ còn 60 - 70%.

MRSA (tụ cầu vàng kháng Methicillin) ngày càng phổ biến, gây nhiều ca nhiễm trùng nặng, phức tạp.

“Sự gia tăng các chủng đa kháng khiến phác đồ kinh nghiệm dễ thất bại, kéo dài thời gian điều trị và tăng nguy cơ tử vong”, TS. Đạt nhận định.

Để minh họa, TS. Đạt chia sẻ ca bệnh điển hình: một bé 18 tháng tuổi nhập viện vì viêm phổi nặng, được điều trị bằng Ceftriaxone nhưng không đáp ứng sau 3 ngày. Kết quả cấy xác định Phế cầu kháng Ceftriaxone. Bé được chuyển sang Vancomycin, song lại gặp phản vệ độ 2, đẩy các bác sĩ vào tình thế gần như không còn lựa chọn.

Trước “bế tắc điều trị”, nhóm chuyên gia quyết định sử dụng Ceftaroline - Cephalosporin thế hệ 5. TS. Đạt phân tích: “Ceftaroline có khả năng gắn vào các protein PBP đã biến đổi của vi khuẩn, vượt qua cơ chế đề kháng mà các Cephalosporin cũ không làm được. Thuốc hiệu quả trên cả Phế cầu kháng Ceftriaxone và MRSA.” Chỉ sau 24 giờ, bệnh nhi cắt sốt và hồi phục rõ rệt. Đây là một minh chứng thuyết phục cho vai trò của kháng sinh thế hệ mới trong các ca nhiễm khuẩn phức tạp.

Sử dụng kháng sinh có trách nhiệm: Tầm nhìn chiến lược cho tương lai

Kết thúc báo cáo, TS.BS. Ninh Quốc Đạt nhấn mạnh: Dù mang lại hiệu quả vượt trội, Ceftaroline và các kháng sinh dự trữ khác không được lạm dụng.“Đây là những “vũ khí chiến lược”. Nếu sử dụng tràn lan, vi khuẩn sẽ nhanh chóng phát triển cơ chế kháng mới. Ceftaroline chỉ nên dùng khi có bằng chứng vi sinh xác định vi khuẩn đa kháng, hoặc khi các lựa chọn an toàn hơn thất bại hay chống chỉ định.”

Bài báo cáo của TS. Đạt đã trở thành một trong những điểm nhấn tại Hội nghị Nhi khoa Việt - Mỹ lần thứ XI, nhấn mạnh tầm quan trọng của giám sát vi sinh liên tục, cập nhật phác đồ điều trị và thực hành sử dụng kháng sinh hợp lý - nhằm bảo vệ tương lai sức khỏe trẻ em Việt Nam.